Ṛgveda · Maṇḍala 5

Sūkta 8

Agni · Iṣa Ātreya · 7 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Iṣa Ātreya
Chandas छन्दस्
Jagatī
Metres by ṛk

1st set of styles virāṭtrisṭup (1, 5); nicṛjjagatī (3, 4); virāḍjagatī (6, 7); bhuriktriṣṭup (2)

2nd set of styles jagatī

  1. Ṛk 1

    त्वाम॑ग्न ऋता॒यवः॒ समी॑धिरे प्र॒त्नं प्र॒त्नास॑ ऊ॒तये॑ सहस्कृत ।
    पु॒रु॒श्चं॒द्रं य॑ज॒तं वि॒श्वधा॑यसं॒ दमू॑नसं गृ॒हप॑तिं॒ वरे॑ण्यं ॥

    त्वाम् अग्न ऋतायवः सम् ईधिरे प्रत्नम् प्रत्नास ऊतये सहस्कृत |
    पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ||

    tvā́magna ṛtāyávaḥ sámīdhire pratnám pratnā́sa ūtáye sahaskṛta ǀ
    puruścandrám yajatám viśvádhāyasam dámūnasam gṛhápatim váreṇyam ǁ

    tvām agna ṛtāyavaḥ sam īdhire pratnam pratnāsa ūtaye sahaskṛta |
    puruścandraṃ yajataṃ viśvadhāyasaṃ damūnasaṃ gṛhapatiṃ vareṇyam ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ऋ॒त॒ऽयवः॑ । सम् । ई॒धि॒रे॒ । प्र॒त्नम् । प्र॒त्नासः॑ । ऊ॒तये॑ । स॒हः॒ऽकृ॒त॒ ।
    पु॒रु॒ऽच॒न्द्रम् । य॒ज॒तम् । वि॒श्वऽधा॑यसम् । दमू॑नसम् । गृ॒हऽप॑तिम् । वरे॑ण्यम् ॥

    त्वाम् । अग्ने । ऋतऽयवः । सम् । ईधिरे । प्रत्नम् । प्रत्नासः । ऊतये । सहःऽकृत ।
    पुरुऽचन्द्रम् । यजतम् । विश्वऽधायसम् । दमूनसम् । गृहऽपतिम् । वरेण्यम् ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ ṛta-yávaḥ ǀ sám ǀ īdhire ǀ pratnám ǀ pratnā́saḥ ǀ ūtáye ǀ sahaḥ-kṛta ǀ
    puru-candrám ǀ yajatám ǀ viśvá-dhāyasam ǀ dámūnasam ǀ gṛhá-patim ǀ váreṇyam ǁ

    tvām ǀ agne ǀ ṛta-yavaḥ ǀ sam ǀ īdhire ǀ pratnam ǀ pratnāsaḥ ǀ ūtaye ǀ sahaḥ-kṛta ǀ
    puru-candram ǀ yajatam ǀ viśva-dhāyasam ǀ damūnasam ǀ gṛha-patim ǀ vareṇyam ǁ

    5.8.1 Aṣṭaka 3.8.26.1Anuvāka 5.1.79

  2. Ṛk 2

    त्वाम॑ग्ने॒ अति॑थिं पू॒र्व्यं विशः॑ शो॒चिष्के॑शं गृ॒हप॑तिं॒ नि षे॑दिरे ।
    बृ॒हत्के॑तुं पुरु॒रूपं॑ धन॒स्पृतं॑ सु॒शर्मा॑णं॒ स्वव॑सं जर॒द्विषं॑ ॥

    त्वाम् अग्ने अतिथिम् पूर्व्यं विशः शोचिष्केशं गृहपतिं नि षेदिरे |
    बृहत्केतुम् पुरुरूपं धनस्पृतं सुशर्माणं स्ववसं जरद्विषम् ||

    tvā́magne átithim pūrvyám víśaḥ śocíṣkeśam gṛhápatim ní ṣedire ǀ
    bṛhátketum pururū́pam dhanaspṛ́tam suśármāṇam svávasam jaradvíṣam ǁ

    tvām agne atithim pūrvyaṃ viśaḥ śociṣkeśaṃ gṛhapatiṃ ni ṣedire |
    bṛhatketum pururūpaṃ dhanaspṛtaṃ suśarmāṇaṃ svavasaṃ jaradviṣam ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । अति॑थिम् । पू॒र्व्यम् । विशः॑ । शो॒चिःऽके॑शम् । गृ॒हऽप॑तिम् । नि । से॒दि॒रे॒ ।
    बृ॒हत्ऽके॑तुम् । पु॒रु॒ऽरूप॑म् । ध॒न॒ऽस्पृत॑म् । सु॒ऽशर्मा॑णम् । सु॒ऽअव॑सम् । ज॒र॒त्ऽविष॑म् ॥

    त्वाम् । अग्ने । अतिथिम् । पूर्व्यम् । विशः । शोचिःऽकेशम् । गृहऽपतिम् । नि । सेदिरे ।
    बृहत्ऽकेतुम् । पुरुऽरूपम् । धनऽस्पृतम् । सुऽशर्माणम् । सुऽअवसम् । जरत्ऽविषम् ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ átithim ǀ pūrvyám ǀ víśaḥ ǀ śocíḥ-keśam ǀ gṛhá-patim ǀ ní ǀ sedire ǀ
    bṛhát-ketum ǀ puru-rū́pam ǀ dhana-spṛ́tam ǀ su-śármāṇam ǀ su-ávasam ǀ jarat-víṣam ǁ

    tvām ǀ agne ǀ atithim ǀ pūrvyam ǀ viśaḥ ǀ śociḥ-keśam ǀ gṛha-patim ǀ ni ǀ sedire ǀ
    bṛhat-ketum ǀ puru-rūpam ǀ dhana-spṛtam ǀ su-śarmāṇam ǀ su-avasam ǀ jarat-viṣam ǁ

    5.8.2 Aṣṭaka 3.8.26.2Anuvāka 5.1.80

  3. Ṛk 3

    त्वाम॑ग्ने॒ मानु॑षीरीळते॒ विशो॑ होत्रा॒विदं॒ विवि॑चिं रत्न॒धात॑मं ।
    गुहा॒ संतं॑ सुभग वि॒श्वद॑र्शतं तुविष्व॒णसं॑ सु॒यजं॑ घृत॒श्रियं॑ ॥

    त्वाम् अग्ने मानुषीर् ईऌअते विशो होत्राविदं विविचिं रत्नधातमम् |
    गुहा सन्तं सुभग विश्वदर्शतं तुविष्वणसं सुयजं घृतश्रियम् ||

    tvā́magne mā́nuṣīrīḷate víśo hotrāvídam vívicim ratnadhā́tamam ǀ
    gúhā sántam subhaga viśvádarśatam tuviṣvaṇásam suyájam ghṛtaśríyam ǁ

    tvām agne mānuṣīr īḷate viśo hotrāvidaṃ viviciṃ ratnadhātamam |
    guhā santaṃ subhaga viśvadarśataṃ tuviṣvaṇasaṃ suyajaṃ ghṛtaśriyam ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । मानु॑षीः । ई॒ळ॒ते॒ । विशः॑ । हो॒त्रा॒ऽविद॑म् । विवि॑चिम् । र॒त्न॒ऽधात॑मम् ।
    गुहा॑ । सन्त॑म् । सु॒ऽभ॒ग॒ । वि॒श्वऽद॑र्शतम् । तु॒वि॒ऽस्व॒नस॑म् । सु॒ऽयज॑म् । घृ॒त॒ऽश्रिय॑म् ॥

    त्वाम् । अग्ने । मानुषीः । ईळते । विशः । होत्राऽविदम् । विविचिम् । रत्नऽधातमम् ।
    गुहा । सन्तम् । सुऽभग । विश्वऽदर्शतम् । तुविऽस्वनसम् । सुऽयजम् । घृतऽश्रियम् ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ mā́nuṣīḥ ǀ īḷate ǀ víśaḥ ǀ hotrā-vídam ǀ vívicim ǀ ratna-dhā́tamam ǀ
    gúhā ǀ sántam ǀ su-bhaga ǀ viśvá-darśatam ǀ tuvi-svanásam ǀ su-yájam ǀ ghṛta-śríyam ǁ

    tvām ǀ agne ǀ mānuṣīḥ ǀ īḷate ǀ viśaḥ ǀ hotrā-vidam ǀ vivicim ǀ ratna-dhātamam ǀ
    guhā ǀ santam ǀ su-bhaga ǀ viśva-darśatam ǀ tuvi-svanasam ǀ su-yajam ǀ ghṛta-śriyam ǁ

    5.8.3 Aṣṭaka 3.8.26.3Anuvāka 5.1.81

  4. Ṛk 4

    त्वाम॑ग्ने धर्ण॒सिं वि॒श्वधा॑ व॒यं गी॒र्भिर्गृ॒णंतो॒ नम॒सोप॑ सेदिम ।
    स नो॑ जुषस्व समिधा॒नो अं॑गिरो दे॒वो मर्त॑स्य य॒शसा॑ सुदी॒तिभिः॑ ॥

    त्वाम् अग्ने धर्णसिं विश्वधा वयं गीर्भिर् गृणन्तो नमसोप सेदिम |
    स नो जुषस्व समिधानो अङ्गिरो देवो मर्तस्य यशसा सुदीतिभिः ||

    tvā́magne dharṇasím viśvádhā vayám gīrbhírgṛṇánto námasópa sedima ǀ
    sá no juṣasva samidhānó aṅgiro devó mártasya yaśásā sudītíbhiḥ ǁ

    tvām agne dharṇasiṃ viśvadhā vayaṃ gīrbhir gṛṇanto namasopa sedima |
    sa no juṣasva samidhāno aṅgiro devo martasya yaśasā sudītibhiḥ ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ध॒र्ण॒सिम् । वि॒श्वधा॑ । व॒यम् । गीः॒ऽभिः । गृ॒णन्तः॑ । नम॑सा । उप॑ । से॒दि॒म॒ ।
    सः । नः॒ । जु॒ष॒स्व॒ । स॒म्ऽइ॒धा॒नः । अ॒ङ्गि॒रः॒ । दे॒वः । मर्त॑स्य । य॒शसा॑ । सु॒दी॒तिऽभिः॑ ॥

    त्वाम् । अग्ने । धर्णसिम् । विश्वधा । वयम् । गीःऽभिः । गृणन्तः । नमसा । उप । सेदिम ।
    सः । नः । जुषस्व । सम्ऽइधानः । अङ्गिरः । देवः । मर्तस्य । यशसा । सुदीतिऽभिः ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ dharṇasím ǀ viśvádhā ǀ vayám ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ gṛṇántaḥ ǀ námasā ǀ úpa ǀ sedima ǀ
    sáḥ ǀ naḥ ǀ juṣasva ǀ sam-idhānáḥ ǀ aṅgiraḥ ǀ deváḥ ǀ mártasya ǀ yaśásā ǀ sudītí-bhiḥ ǁ

    tvām ǀ agne ǀ dharṇasim ǀ viśvadhā ǀ vayam ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ gṛṇantaḥ ǀ namasā ǀ upa ǀ sedima ǀ
    saḥ ǀ naḥ ǀ juṣasva ǀ sam-idhānaḥ ǀ aṅgiraḥ ǀ devaḥ ǀ martasya ǀ yaśasā ǀ sudīti-bhiḥ ǁ

    5.8.4 Aṣṭaka 3.8.26.4Anuvāka 5.1.82

  5. Ṛk 5

    त्वम॑ग्ने पुरु॒रूपो॑ वि॒शेवि॑शे॒ वयो॑ दधासि प्र॒त्नथा॑ पुरुष्टुत ।
    पु॒रूण्यन्ना॒ सह॑सा॒ वि रा॑जसि॒ त्विषिः॒ सा ते॑ तित्विषा॒णस्य॒ नाधृषे॑ ॥

    त्वम् अग्ने पुरुरूपो विशे-विशे वयो दधासि प्रत्नथा पुरुष्टुत |
    पुरूण्य् अन्ना सहसा वि राजसि त्विषिः सा ते तित्विषाणस्य नाधृषे ||

    tvámagne pururū́po viśéviśe váyo dadhāsi pratnáthā puruṣṭuta ǀ
    purū́ṇyánnā sáhasā ví rājasi tvíṣiḥ sā́ te titviṣāṇásya nā́dhṛ́ṣe ǁ

    tvam agne pururūpo viśe-viśe vayo dadhāsi pratnathā puruṣṭuta |
    purūṇy annā sahasā vi rājasi tviṣiḥ sā te titviṣāṇasya nādhṛṣe ||

    त्वम् । अ॒ग्ने॒ । पु॒रु॒ऽरूपः॑ । वि॒शेऽवि॑शे । वयः॑ । द॒धा॒सि॒ । प्र॒त्नऽथा॑ । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ ।
    पु॒रूणि॑ । अन्ना॑ । सह॑सा । वि । रा॒ज॒सि॒ । त्विषिः॑ । सा । ते॒ । ति॒त्वि॒षा॒णस्य॑ । न । आ॒ऽधृषे॑ ॥

    त्वम् । अग्ने । पुरुऽरूपः । विशेऽविशे । वयः । दधासि । प्रत्नऽथा । पुरुऽस्तुत ।
    पुरूणि । अन्ना । सहसा । वि । राजसि । त्विषिः । सा । ते । तित्विषाणस्य । न । आऽधृषे ॥

    tvám ǀ agne ǀ puru-rū́paḥ ǀ viśé-viśe ǀ váyaḥ ǀ dadhāsi ǀ pratná-thā ǀ puru-stuta ǀ
    purū́ṇi ǀ ánnā ǀ sáhasā ǀ ví ǀ rājasi ǀ tvíṣiḥ ǀ sā́ ǀ te ǀ titviṣāṇásya ǀ ná ǀ ā-dhṛ́ṣe ǁ

    tvam ǀ agne ǀ puru-rūpaḥ ǀ viśe-viśe ǀ vayaḥ ǀ dadhāsi ǀ pratna-thā ǀ puru-stuta ǀ
    purūṇi ǀ annā ǀ sahasā ǀ vi ǀ rājasi ǀ tviṣiḥ ǀ sā ǀ te ǀ titviṣāṇasya ǀ na ǀ ā-dhṛṣe ǁ

    5.8.5 Aṣṭaka 3.8.26.5Anuvāka 5.1.83

  6. Ṛk 6

    त्वाम॑ग्ने समिधा॒नं य॑विष्ठ्य दे॒वा दू॒तं च॑क्रिरे हव्य॒वाह॑नं ।
    उ॒रु॒ज्रय॑सं घृ॒तयो॑नि॒माहु॑तं त्वे॒षं चक्षु॑र्दधिरे चोद॒यन्म॑ति ॥

    त्वाम् अग्ने समिधानं यविष्ठ्य देवा दूतं चक्रिरे हव्यवाहनम् |
    उरुज्रयसं घृतयोनिम् आहुतं त्वेषं चक्षुर् दधिरे चोदयन्मति ||

    tvā́magne samidhānám yaviṣṭhya devā́ dūtám cakrire havyavā́hanam ǀ
    urujráyasam ghṛtáyonimā́hutam tveṣám cákṣurdadhire codayánmati ǁ

    tvām agne samidhānaṃ yaviṣṭhya devā dūtaṃ cakrire havyavāhanam |
    urujrayasaṃ ghṛtayonim āhutaṃ tveṣaṃ cakṣur dadhire codayanmati ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइ॒धा॒नम् । य॒वि॒ष्ठ्य॒ । दे॒वाः । दू॒तम् । च॒क्रि॒रे॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑नम् ।
    उ॒रु॒ऽज्रय॑सम् । घृ॒तऽयो॑निम् । आऽहु॑तम् । त्वे॒षम् । चक्षुः॑ । द॒धि॒रे॒ । चो॒द॒यत्ऽम॑ति ॥

    त्वाम् । अग्ने । सम्ऽइधानम् । यविष्ठ्य । देवाः । दूतम् । चक्रिरे । हव्यऽवाहनम् ।
    उरुऽज्रयसम् । घृतऽयोनिम् । आऽहुतम् । त्वेषम् । चक्षुः । दधिरे । चोदयत्ऽमति ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ sam-idhānám ǀ yaviṣṭhya ǀ devā́ḥ ǀ dūtám ǀ cakrire ǀ havya-vā́hanam ǀ
    uru-jráyasam ǀ ghṛtá-yonim ǀ ā́-hutam ǀ tveṣám ǀ cákṣuḥ ǀ dadhire ǀ codayát-mati ǁ

    tvām ǀ agne ǀ sam-idhānam ǀ yaviṣṭhya ǀ devāḥ ǀ dūtam ǀ cakrire ǀ havya-vāhanam ǀ
    uru-jrayasam ǀ ghṛta-yonim ǀ ā-hutam ǀ tveṣam ǀ cakṣuḥ ǀ dadhire ǀ codayat-mati ǁ

    5.8.6 Aṣṭaka 3.8.26.6Anuvāka 5.1.84

  7. Ṛk 7

    त्वाम॑ग्ने प्र॒दिव॒ आहु॑तं घृ॒तैः सु॑म्ना॒यवः॑ सुष॒मिधा॒ समी॑धिरे ।
    स वा॑वृधा॒न ओष॑धीभिरुक्षि॒तो॒३॒॑ऽभि ज्रयां॑सि॒ पार्थि॑वा॒ वि ति॑ष्ठसे ॥

    त्वाम् अग्ने प्रदिव आहुतं घृतैः सुम्नायवः सुषमिधा सम् ईधिरे |
    स वावृधान ओषधीभिर् उक्षितो ऽभि ज्रयांसि पार्थिवा वि तिष्ठसे ||

    tvā́magne pradíva ā́hutam ghṛtáiḥ sumnāyávaḥ suṣamídhā sámīdhire ǀ
    sá vāvṛdhāná óṣadhībhirukṣitó’bhí jráyāṃsi pā́rthivā ví tiṣṭhase ǁ

    tvām agne pradiva āhutaṃ ghṛtaiḥ sumnāyavaḥ suṣamidhā sam īdhire |
    sa vāvṛdhāna oṣadhībhir ukṣito 'bhi jrayāṃsi pārthivā vi tiṣṭhase ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । प्र॒ऽदिवः॑ । आऽहु॑तम् । घृ॒तैः । सु॒म्न॒ऽयवः॑ । सु॒ऽस॒मिधा॑ । सम् । ई॒धि॒रे॒ ।
    सः । व॒वृ॒धा॒नः । ओष॑धीभिः । उ॒क्षि॒तः । अ॒भि । ज्रयां॑सि । पार्थि॑वा । वि । ति॒ष्ठ॒से॒ ॥

    त्वाम् । अग्ने । प्रऽदिवः । आऽहुतम् । घृतैः । सुम्नऽयवः । सुऽसमिधा । सम् । ईधिरे ।
    सः । ववृधानः । ओषधीभिः । उक्षितः । अभि । ज्रयांसि । पार्थिवा । वि । तिष्ठसे ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ pra-dívaḥ ǀ ā́-hutam ǀ ghṛtáiḥ ǀ sumna-yávaḥ ǀ su-samídhā ǀ sám ǀ īdhire ǀ
    sáḥ ǀ vavṛdhānáḥ ǀ óṣadhībhiḥ ǀ ukṣitáḥ ǀ abhí ǀ jráyāṃsi ǀ pā́rthivā ǀ ví ǀ tiṣṭhase ǁ

    tvām ǀ agne ǀ pra-divaḥ ǀ ā-hutam ǀ ghṛtaiḥ ǀ sumna-yavaḥ ǀ su-samidhā ǀ sam ǀ īdhire ǀ
    saḥ ǀ vavṛdhānaḥ ǀ oṣadhībhiḥ ǀ ukṣitaḥ ǀ abhi ǀ jrayāṃsi ǀ pārthivā ǀ vi ǀ tiṣṭhase ǁ

    5.8.7 Aṣṭaka 3.8.26.7Anuvāka 5.1.85

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 5.8 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

O Fire, created by our force, thee the Ancient One the ancient seekers of Truth set blazing for their guard, the master of sacrifice with his many delights who establishes all, Fire who dwells in the house, master of the house, the supremely desirable. (270)

Ṛk 2

Thee, O Fire, men seated within as the ancient guest, the master of the house with his tresses of light,—vast is his intuition, many are his forms, he brings out the riches, he is a giver of perfect peace and protection and a destroyer of the foe.(270)

Ṛk 3

Thee the human people pray, O Fire, who knowest the word of invocation, who hast the just discernment, who art strongest to found the ecstasy,—thee who dwellest in the secret cave, O happy flame, and hast the vision of all things, the perfect sacrificer with the multitude of thy voices and the glory and beauty of thy light. (270)

Ṛk 4

Thee, O Fire, who upholdest all things in every way we voicing thee with our words have approached with obeisance; so do thou accept us, O Angiras, a godhead kindled by the glory of a mortal and by his high illuminings.(270)

Ṛk 5

O Fire, thou takest many forms for man and man and thou foundest for him his growth as of old, O thou lauded by many voices; many are the things on which thou feedest and thou illuminest them all with thy force, and none can do violence to the fury of thy blaze when thou blazest up in thy might. (271)

Ṛk 6

Thee, O youthful Fire, in thy high kindling the gods have made a messenger and a carrier of the offerings; thee of whom light is the native seat and wide are the spaces through which thou movest, they have set when thou hast received the offerings as a keen burning eye that urges the thought. (271)

Ṛk 7

Thee, O Fire, fed with offerings of light from the higher heaven12 the seekers of bliss kindled with an entire kindling, so now growing on the herbs to thy full might thou spreadest over wide earth-spaces. (271)