Devatā देवता

Viśvedevās

Ṛṣi ऋषि

Avatsāra Kāśyapa And Other

Chandas छन्दस्

Jagatī, Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   तं प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा॑ ज्ये॒ष्ठता॑तिं बर्हि॒षदं॑ स्व॒र्विदं॑ ।
   प्र॒ती॒ची॒नं वृ॒जनं॑ दोहसे गि॒राशुं जयं॑त॒मनु॒ यासु॒ वर्ध॑से ॥

   तम् प्रत्नथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठतातिम् बर्हिषदं स्वर्विदम् |
   प्रतीचीनं वृजनं दोहसे गिराशुं जयन्तम् अनु यासु वर्धसे ||

   tám pratnáthā pūrváthā viśváthemáthā jyeṣṭhátātim barhiṣádam svarvídam ǀ
   pratīcīnám vṛjánam dohase girā́śúm jáyantamánu yā́su várdhase ǁ

   tam pratnathā pūrvathā viśvathemathā jyeṣṭhatātim barhiṣadaṃ svarvidam |
   pratīcīnaṃ vṛjanaṃ dohase girāśuṃ jayantam anu yāsu vardhase ||

   तम् । प्र॒त्नऽथा॑ । पू॒र्वऽथा॑ । वि॒श्वऽथा॑ । इ॒मऽथा॑ । ज्ये॒ष्ठऽता॑तिम् । ब॒र्हि॒ऽसद॑म् । स्वः॒ऽविद॑म् ।
   प्र॒ती॒ची॒नम् । वृ॒जन॑म् । दो॒ह॒से॒ । गि॒रा । आ॒शुम् । जय॑न्तम् । अनु॑ । यासु॑ । वर्ध॑से ॥

   तम् । प्रत्नऽथा । पूर्वऽथा । विश्वऽथा । इमऽथा । ज्येष्ठऽतातिम् । बर्हिऽसदम् । स्वःऽविदम् ।
   प्रतीचीनम् । वृजनम् । दोहसे । गिरा । आशुम् । जयन्तम् । अनु । यासु । वर्धसे ॥

   tám ǀ pratná-thā ǀ pūrvá-thā ǀ viśvá-thā ǀ imá-thā ǀ jyeṣṭhá-tātim ǀ barhi-sádam ǀ svaḥ-vídam ǀ
   pratīcīnám ǀ vṛjánam ǀ dohase ǀ girā́ ǀ āśúm ǀ jáyantam ǀ ánu ǀ yā́su ǀ várdhase ǁ

   tam ǀ pratna-thā ǀ pūrva-thā ǀ viśva-thā ǀ ima-thā ǀ jyeṣṭha-tātim ǀ barhi-sadam ǀ svaḥ-vidam ǀ
   pratīcīnam ǀ vṛjanam ǀ dohase ǀ girā ǀ āśum ǀ jayantam ǀ anu ǀ yāsu ǀ vardhase ǁ

   5.44.1 Aṣṭaka 4.2.23.1Anuvāka 5.3.113Interpretations

2. Ṛk 2

   श्रि॒ये सु॒दृशी॒रुप॑रस्य॒ याः स्व॑र्वि॒रोच॑मानः क॒कुभा॑मचो॒दते॑ ।
   सु॒गो॒पा अ॑सि॒ न दभा॑य सुक्रतो प॒रो मा॒याभि॑र्ऋ॒त आ॑स॒ नाम॑ ते ॥

   श्रिये सुदृशीर् उपरस्य याः स्वर् विरोचमानः ककुभाम् अचोदते |
   सुगोपा असि न दभाय सुक्रतो परो मायाभिर् ऋत आस नाम ते ||

   śriyé sudṛ́śīrúparasya yā́ḥ svárvirócamānaḥ kakúbhāmacodáte ǀ
   sugopā́ asi ná dábhāya sukrato paró māyā́bhirṛtá āsa nā́ma te ǁ

   śriye sudṛśīr uparasya yāḥ svar virocamānaḥ kakubhām acodate |
   sugopā asi na dabhāya sukrato paro māyābhir ṛta āsa nāma te ||

   श्रि॒ये । सु॒ऽदृशीः॑ । उप॑रस्य । याः । स्वः॑ । वि॒ऽरोच॑मानः । क॒कुभा॑म् । अ॒चो॒दते॑ ।
   सु॒ऽगो॒पाः । अ॒सि॒ । न । दभा॑य । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । प॒रः । मा॒याभिः॑ । ऋ॒ते । आ॒स॒ । नाम॑ । ते॒ ॥

   श्रिये । सुऽदृशीः । उपरस्य । याः । स्वः । विऽरोचमानः । ककुभाम् । अचोदते ।
   सुऽगोपाः । असि । न । दभाय । सुक्रतो इति सुऽक्रतो । परः । मायाभिः । ऋते । आस । नाम । ते ॥

   śriyé ǀ su-dṛ́śīḥ ǀ úparasya ǀ yā́ḥ ǀ sváḥ ǀ vi-rócamānaḥ ǀ kakúbhām ǀ acodáte ǀ
   su-gopā́ḥ ǀ asi ǀ ná ǀ dábhāya ǀ sukrato íti su-krato ǀ paráḥ ǀ māyā́bhiḥ ǀ ṛté ǀ āsa ǀ nā́ma ǀ te ǁ

   śriye ǀ su-dṛśīḥ ǀ uparasya ǀ yāḥ ǀ svaḥ ǀ vi-rocamānaḥ ǀ kakubhām ǀ acodate ǀ
   su-gopāḥ ǀ asi ǀ na ǀ dabhāya ǀ sukrato iti su-krato ǀ paraḥ ǀ māyābhiḥ ǀ ṛte ǀ āsa ǀ nāma ǀ te ǁ

   5.44.2 Aṣṭaka 4.2.23.2Anuvāka 5.3.114Interpretations

3. Ṛk 3

   अत्यं॑ ह॒विः स॑चते॒ सच्च॒ धातु॒ चारि॑ष्टगातुः॒ स होता॑ सहो॒भरिः॑ ।
   प्र॒सर्स्रा॑णो॒ अनु॑ ब॒र्हिर्वृषा॒ शिशु॒र्मध्ये॒ युवा॒जरो॑ वि॒स्रुहा॑ हि॒तः ॥

   अत्यं हविः सचते सच् च धातु चारिष्टगातुः स होता सहोभरिः |
   प्रसर्स्राणो अनु बर्हिर् वृषा शिशुर् मध्ये युवाजरो विस्रुहा हितः ||

   átyam havíḥ sacate sácca dhā́tu cā́riṣṭagātuḥ sá hótā sahobháriḥ ǀ
   prasársrāṇo ánu barhírvṛ́ṣā śíśurmádhye yúvājáro visrúhā hitáḥ ǁ

   atyaṃ haviḥ sacate sac ca dhātu cāriṣṭagātuḥ sa hotā sahobhariḥ |
   prasarsrāṇo anu barhir vṛṣā śiśur madhye yuvājaro visruhā hitaḥ ||

   अत्य॑म् । ह॒विः । स॒च॒ते॒ । सत् । च॒ । धातु॑ । च॒ । अरि॑ष्टऽगातुः । सः । होता॑ । स॒हः॒ऽभरिः॑ ।
   प्र॒ऽसर्स्रा॑णः । अनु॑ । ब॒र्हिः । वृषा॑ । शिशुः॑ । मध्ये॑ । युवा॑ । अ॒जरः॑ । वि॒ऽस्रुहा॑ । हि॒तः ॥

   अत्यम् । हविः । सचते । सत् । च । धातु । च । अरिष्टऽगातुः । सः । होता । सहःऽभरिः ।
   प्रऽसर्स्राणः । अनु । बर्हिः । वृषा । शिशुः । मध्ये । युवा । अजरः । विऽस्रुहा । हितः ॥

   átyam ǀ havíḥ ǀ sacate ǀ sát ǀ ca ǀ dhā́tu ǀ ca ǀ áriṣṭa-gātuḥ ǀ sáḥ ǀ hótā ǀ sahaḥ-bháriḥ ǀ
   pra-sársrāṇaḥ ǀ ánu ǀ barhíḥ ǀ vṛ́ṣā ǀ śíśuḥ ǀ mádhye ǀ yúvā ǀ ajáraḥ ǀ vi-srúhā ǀ hitáḥ ǁ

   atyam ǀ haviḥ ǀ sacate ǀ sat ǀ ca ǀ dhātu ǀ ca ǀ ariṣṭa-gātuḥ ǀ saḥ ǀ hotā ǀ sahaḥ-bhariḥ ǀ
   pra-sarsrāṇaḥ ǀ anu ǀ barhiḥ ǀ vṛṣā ǀ śiśuḥ ǀ madhye ǀ yuvā ǀ ajaraḥ ǀ vi-sruhā ǀ hitaḥ ǁ

   5.44.3 Aṣṭaka 4.2.23.3Anuvāka 5.3.115Interpretations

4. Ṛk 4

   प्र व॑ ए॒ते सु॒युजो॒ याम॑न्नि॒ष्टये॒ नीची॑र॒मुष्मै॑ य॒म्य॑ ऋता॒वृधः॑ ।
   सु॒यंतु॑भिः सर्वशा॒सैर॒भीशु॑भिः॒ क्रिवि॒र्नामा॑नि प्रव॒णे मु॑षायति ॥

   प्र व एते सुयुजो यामन्न् इष्टये नीचीर् अमुष्मै यम्य ऋतावृधः |
   सुयन्तुभिः सर्वशासैर् अभीशुभिः क्रिविर् नामानि प्रवणे मुषायति ||

   prá va eté suyújo yā́manniṣṭáye nī́cīramúṣmai yamyá ṛtāvṛ́dhaḥ ǀ
   suyántubhiḥ sarvaśāsáirabhī́śubhiḥ krívirnā́māni pravaṇé muṣāyati ǁ

   pra va ete suyujo yāmann iṣṭaye nīcīr amuṣmai yamya ṛtāvṛdhaḥ |
   suyantubhiḥ sarvaśāsair abhīśubhiḥ krivir nāmāni pravaṇe muṣāyati ||

   प्र । वः॒ । ए॒ते । सु॒ऽयुजः॑ । याम॑न् । इ॒ष्टये॑ । नीचीः॑ । अ॒मुष्मै॑ । य॒म्यः॑ । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ ।
   सु॒यन्तु॑ऽभिः । स॒र्व॒ऽशा॒सैः । अ॒भीशु॑ऽभिः । क्रिविः॑ । नामा॑नि । प्र॒व॒णे । मु॒षा॒य॒ति॒ ॥

   प्र । वः । एते । सुऽयुजः । यामन् । इष्टये । नीचीः । अमुष्मै । यम्यः । ऋतऽवृधः ।
   सुयन्तुऽभिः । सर्वऽशासैः । अभीशुऽभिः । क्रिविः । नामानि । प्रवणे । मुषायति ॥

   prá ǀ vaḥ ǀ eté ǀ su-yújaḥ ǀ yā́man ǀ iṣṭáye ǀ nī́cīḥ ǀ amúṣmai ǀ yamyáḥ ǀ ṛta-vṛ́dhaḥ ǀ
   suyántu-bhiḥ ǀ sarva-śāsáiḥ ǀ abhī́śu-bhiḥ ǀ kríviḥ ǀ nā́māni ǀ pravaṇé ǀ muṣāyati ǁ

   pra ǀ vaḥ ǀ ete ǀ su-yujaḥ ǀ yāman ǀ iṣṭaye ǀ nīcīḥ ǀ amuṣmai ǀ yamyaḥ ǀ ṛta-vṛdhaḥ ǀ
   suyantu-bhiḥ ǀ sarva-śāsaiḥ ǀ abhīśu-bhiḥ ǀ kriviḥ ǀ nāmāni ǀ pravaṇe ǀ muṣāyati ǁ

   5.44.4 Aṣṭaka 4.2.23.4Anuvāka 5.3.116Interpretations

5. Ṛk 5

   सं॒जर्भु॑राण॒स्तरु॑भिः सुते॒गृभं॑ वया॒किनं॑ चि॒त्तग॑र्भासु सु॒स्वरुः॑ ।
   धा॒र॒वा॒केष्वृ॑जुगाथ शोभसे॒ वर्ध॑स्व॒ पत्नी॑र॒भि जी॒वो अ॑ध्व॒रे ॥

   संजर्भुराणस् तरुभिः सुतेगृभं वयाकिनं चित्तगर्भासु सुस्वरुः |
   धारवाकेष्व् ऋजुगाथ शोभसे वर्धस्व पत्नीर् अभि जीवो अध्वरे ||

   saṃjárbhurāṇastárubhiḥ sutegṛ́bham vayākínam cittágarbhāsu susváruḥ ǀ
   dhāravākéṣvṛjugātha śobhase várdhasva pátnīrabhí jīvó adhvaré ǁ

   saṃjarbhurāṇas tarubhiḥ sutegṛbhaṃ vayākinaṃ cittagarbhāsu susvaruḥ |
   dhāravākeṣv ṛjugātha śobhase vardhasva patnīr abhi jīvo adhvare ||

   स॒म्ऽजर्भु॑राणः । तरु॑ऽभिः । सु॒ते॒ऽगृभ॑म् । व॒या॒किन॑म् । चि॒त्तऽग॑र्भासु । सु॒ऽस्वरुः॑ ।
   धा॒र॒ऽवा॒केषु॑ । ऋ॒जु॒ऽगा॒थ॒ । शो॒भ॒से॒ । वर्ध॑स्व । पत्नीः॑ । अ॒भि । जी॒वः । अ॒ध्व॒रे ॥

   सम्ऽजर्भुराणः । तरुऽभिः । सुतेऽगृभम् । वयाकिनम् । चित्तऽगर्भासु । सुऽस्वरुः ।
   धारऽवाकेषु । ऋजुऽगाथ । शोभसे । वर्धस्व । पत्नीः । अभि । जीवः । अध्वरे ॥

   sam-járbhurāṇaḥ ǀ táru-bhiḥ ǀ sute-gṛ́bham ǀ vayākínam ǀ cittá-garbhāsu ǀ su-sváruḥ ǀ
   dhāra-vākéṣu ǀ ṛju-gātha ǀ śobhase ǀ várdhasva ǀ pátnīḥ ǀ abhí ǀ jīváḥ ǀ adhvaré ǁ

   sam-jarbhurāṇaḥ ǀ taru-bhiḥ ǀ sute-gṛbham ǀ vayākinam ǀ citta-garbhāsu ǀ su-svaruḥ ǀ
   dhāra-vākeṣu ǀ ṛju-gātha ǀ śobhase ǀ vardhasva ǀ patnīḥ ǀ abhi ǀ jīvaḥ ǀ adhvare ǁ

   5.44.5 Aṣṭaka 4.2.23.5Anuvāka 5.3.117Interpretations

6. Ṛk 6

   या॒दृगे॒व ददृ॑शे ता॒दृगु॑च्यते॒ सं छा॒यया॑ दधिरे सि॒ध्रया॒प्स्वा ।
   म॒हीम॒स्मभ्य॑मुरु॒षामु॒रु ज्रयो॑ बृ॒हत्सु॒वीर॒मन॑पच्युतं॒ सहः॑ ॥

   यादृग् एव ददृशे तादृग् उच्यते सं छायया दधिरे सिध्रयाप्स्व् आ |
   महीम् अस्मभ्यम् उरुषाम् उरु ज्रयो बृहत् सुवीरम् अनपच्युतं सहः ||

   yādṛ́gevá dádṛśe tādṛ́gucyate sám chāyáyā dadhire sidhráyāpsvā́ ǀ
   mahī́masmábhyamuruṣā́murú jráyo bṛhátsuvī́ramánapacyutam sáhaḥ ǁ

   yādṛg eva dadṛśe tādṛg ucyate saṃ chāyayā dadhire sidhrayāpsv ā |
   mahīm asmabhyam uruṣām uru jrayo bṛhat suvīram anapacyutaṃ sahaḥ ||

   या॒दृक् । ए॒व । ददृ॑शे । ता॒दृक् । उ॒च्य॒ते॒ । सम् । छा॒यया॑ । द॒धि॒रे॒ । सि॒ध्रया॑ । अ॒प्ऽसु । आ ।
   म॒हीम् । अ॒स्मभ्य॑म् । उ॒रु॒ऽसाम् । उ॒रु । ज्रयः॑ । बृ॒हत् । सु॒ऽवीर॑म् । अन॑पऽच्युतम् । सहः॑ ॥

   यादृक् । एव । ददृशे । तादृक् । उच्यते । सम् । छायया । दधिरे । सिध्रया । अप्ऽसु । आ ।
   महीम् । अस्मभ्यम् । उरुऽसाम् । उरु । ज्रयः । बृहत् । सुऽवीरम् । अनपऽच्युतम् । सहः ॥

   yādṛ́k ǀ evá ǀ dádṛśe ǀ tādṛ́k ǀ ucyate ǀ sám ǀ chāyáyā ǀ dadhire ǀ sidhráyā ǀ ap-sú ǀ ā́ ǀ
   mahī́m ǀ asmábhyam ǀ uru-sā́m ǀ urú ǀ jráyaḥ ǀ bṛhát ǀ su-vī́ram ǀ ánapa-cyutam ǀ sáhaḥ ǁ

   yādṛk ǀ eva ǀ dadṛśe ǀ tādṛk ǀ ucyate ǀ sam ǀ chāyayā ǀ dadhire ǀ sidhrayā ǀ ap-su ǀ ā ǀ
   mahīm ǀ asmabhyam ǀ uru-sām ǀ uru ǀ jrayaḥ ǀ bṛhat ǀ su-vīram ǀ anapa-cyutam ǀ sahaḥ ǁ

   5.44.6 Aṣṭaka 4.2.24.1Anuvāka 5.3.118Interpretations

7. Ṛk 7

   वेत्यग्रु॒र्जनि॑वा॒न्वा अति॒ स्पृधः॑ समर्य॒ता मन॑सा॒ सूर्यः॑ क॒विः ।
   घ्रं॒सं रक्षं॑तं॒ परि॑ वि॒श्वतो॒ गय॑म॒स्माकं॒ शर्म॑ वनव॒त्स्वाव॑सुः ॥

   वेत्य् अग्रुर् जनिवान् वा अति स्पृधः समर्यता मनसा सूर्यः कविः |
   घ्रंसं रक्षन्तम् परि विश्वतो गयम् अस्माकं शर्म वनवत् स्वावसुः ||

   vétyágrurjánivānvā́ áti spṛ́dhaḥ samaryatā́ mánasā sū́ryaḥ kavíḥ ǀ
   ghraṃsám rákṣantam pári viśváto gáyamasmā́kam śárma vanavatsvā́vasuḥ ǁ

   vety agrur janivān vā ati spṛdhaḥ samaryatā manasā sūryaḥ kaviḥ |
   ghraṃsaṃ rakṣantam pari viśvato gayam asmākaṃ śarma vanavat svāvasuḥ ||

   वेति॑ । अग्रुः॑ । जनि॑ऽवान् । वै । अति॑ । स्पृधः॑ । स॒ऽम॒र्य॒ता । मन॑सा । सूर्यः॑ । क॒विः ।
   घ्रं॒सम् । रक्ष॑न्तम् । परि॑ । वि॒श्वतः॑ । गय॑म् । अ॒स्माक॑म् । शर्म॑ । व॒न॒व॒त् । स्वऽव॑सुः ॥

   वेति । अग्रुः । जनिऽवान् । वै । अति । स्पृधः । सऽमर्यता । मनसा । सूर्यः । कविः ।
   घ्रंसम् । रक्षन्तम् । परि । विश्वतः । गयम् । अस्माकम् । शर्म । वनवत् । स्वऽवसुः ॥

   véti ǀ ágruḥ ǀ jáni-vān ǀ vái ǀ áti ǀ spṛ́dhaḥ ǀ sa-maryatā́ ǀ mánasā ǀ sū́ryaḥ ǀ kavíḥ ǀ
   ghraṃsám ǀ rákṣantam ǀ pári ǀ viśvátaḥ ǀ gáyam ǀ asmā́kam ǀ śárma ǀ vanavat ǀ svá-vasuḥ ǁ

   veti ǀ agruḥ ǀ jani-vān ǀ vai ǀ ati ǀ spṛdhaḥ ǀ sa-maryatā ǀ manasā ǀ sūryaḥ ǀ kaviḥ ǀ
   ghraṃsam ǀ rakṣantam ǀ pari ǀ viśvataḥ ǀ gayam ǀ asmākam ǀ śarma ǀ vanavat ǀ sva-vasuḥ ǁ

   5.44.7 Aṣṭaka 4.2.24.2Anuvāka 5.3.119Interpretations

8. Ṛk 8

   ज्यायां॑सम॒स्य य॒तुन॑स्य के॒तुन॑ ऋषिस्व॒रं च॑रति॒ यासु॒ नाम॑ ते ।
   या॒दृश्मिं॒धायि॒ तम॑प॒स्यया॑ विद॒द्य उ॑ स्व॒यं वह॑ते॒ सो अरं॑ करत् ॥

   ज्यायांसम् अस्य यतुनस्य केतुन ऋषिस्वरं चरति यासु नाम ते |
   यादृश्मिन् धायि तम् अपस्यया विदद् य उ स्वयं वहते सो अरं करत् ||

   jyā́yāṃsamasyá yatúnasya ketúna ṛṣisvarám carati yā́su nā́ma te ǀ
   yādṛ́śmindhā́yi támapasyáyā vidadyá u svayám váhate só áram karat ǁ

   jyāyāṃsam asya yatunasya ketuna ṛṣisvaraṃ carati yāsu nāma te |
   yādṛśmin dhāyi tam apasyayā vidad ya u svayaṃ vahate so araṃ karat ||

   ज्यायां॑सम् । अ॒स्य । य॒तुन॑स्य । के॒तुना॑ । ऋ॒षि॒ऽस्व॒रम् । च॒र॒ति॒ । यासु॑ । नाम॑ । ते॒ ।
   या॒दृश्मि॑न् । धायि॑ । तम् । अ॒प॒स्यया॑ । वि॒द॒त् । यः । ऊं॒ इति॑ । स्व॒यम् । वह॑ते । सः । अर॑म् । क॒र॒त् ॥

   ज्यायांसम् । अस्य । यतुनस्य । केतुना । ऋषिऽस्वरम् । चरति । यासु । नाम । ते ।
   यादृश्मिन् । धायि । तम् । अपस्यया । विदत् । यः । ऊं इति । स्वयम् । वहते । सः । अरम् । करत् ॥

   jyā́yāṃsam ǀ asyá ǀ yatúnasya ǀ ketúnā ǀ ṛṣi-svarám ǀ carati ǀ yā́su ǀ nā́ma ǀ te ǀ
   yādṛ́śmin ǀ dhā́yi ǀ tám ǀ apasyáyā ǀ vidat ǀ yáḥ ǀ ūṃ íti ǀ svayám ǀ váhate ǀ sáḥ ǀ áram ǀ karat ǁ

   jyāyāṃsam ǀ asya ǀ yatunasya ǀ ketunā ǀ ṛṣi-svaram ǀ carati ǀ yāsu ǀ nāma ǀ te ǀ
   yādṛśmin ǀ dhāyi ǀ tam ǀ apasyayā ǀ vidat ǀ yaḥ ǀ ūṃ iti ǀ svayam ǀ vahate ǀ saḥ ǀ aram ǀ karat ǁ

   5.44.8 Aṣṭaka 4.2.24.3Anuvāka 5.3.120Interpretations

9. Ṛk 9

   स॒मु॒द्रमा॑सा॒मव॑ तस्थे अग्रि॒मा न रि॑ष्यति॒ सव॑नं॒ यस्मि॒न्नाय॑ता ।
   अत्रा॒ न हार्दि॑ क्रव॒णस्य॑ रेजते॒ यत्रा॑ म॒तिर्वि॒द्यते॑ पूत॒बंध॑नी ॥

   समुद्रम् आसाम् अव तस्थे अग्रिमा न रिष्यति सवनं यस्मिन्न् आयता |
   अत्रा न हार्दि क्रवणस्य रेजते यत्रा मतिर् विद्यते पूतबन्धनी ||

   samudrámāsāmáva tasthe agrimā́ ná riṣyati sávanam yásminnā́yatā ǀ
   átrā ná hā́rdi kravaṇásya rejate yátrā matírvidyáte pūtabándhanī ǁ

   samudram āsām ava tasthe agrimā na riṣyati savanaṃ yasminn āyatā |
   atrā na hārdi kravaṇasya rejate yatrā matir vidyate pūtabandhanī ||

   स॒मु॒द्रम् । आ॒सा॒म् । अव॑ । त॒स्थे॒ । अ॒ग्रि॒मा । न । रि॒ष्य॒ति॒ । सव॑नम् । यस्मि॑न् । आऽय॑ता ।
   अत्र॑ । न । हार्दि॑ । क्र॒व॒णस्य॑ । रे॒ज॒ते॒ । यत्र॑ । म॒तिः । वि॒द्यते॑ । पू॒त॒ऽबन्ध॑नी ॥

   समुद्रम् । आसाम् । अव । तस्थे । अग्रिमा । न । रिष्यति । सवनम् । यस्मिन् । आऽयता ।
   अत्र । न । हार्दि । क्रवणस्य । रेजते । यत्र । मतिः । विद्यते । पूतऽबन्धनी ॥

   samudrám ǀ āsām ǀ áva ǀ tasthe ǀ agrimā́ ǀ ná ǀ riṣyati ǀ sávanam ǀ yásmin ǀ ā́-yatā ǀ
   átra ǀ ná ǀ hā́rdi ǀ kravaṇásya ǀ rejate ǀ yátra ǀ matíḥ ǀ vidyáte ǀ pūta-bándhanī ǁ

   samudram ǀ āsām ǀ ava ǀ tasthe ǀ agrimā ǀ na ǀ riṣyati ǀ savanam ǀ yasmin ǀ ā-yatā ǀ
   atra ǀ na ǀ hārdi ǀ kravaṇasya ǀ rejate ǀ yatra ǀ matiḥ ǀ vidyate ǀ pūta-bandhanī ǁ

   5.44.9 Aṣṭaka 4.2.24.4Anuvāka 5.3.121Interpretations

10. Ṛk 10

    स हि क्ष॒त्रस्य॑ मन॒सस्य॒ चित्ति॑भिरेवाव॒दस्य॑ यज॒तस्य॒ सध्रेः॑ ।
    अ॒व॒त्सा॒रस्य॑ स्पृणवाम॒ रण्व॑भिः॒ शवि॑ष्ठं॒ वाजं॑ वि॒दुषा॑ चि॒दर्ध्यं॑ ॥

    स हि क्षत्रस्य मनसस्य चित्तिभिर् एवावदस्य यजतस्य सध्रेः |
    अवत्सारस्य स्पृणवाम रण्वभिः शविष्ठं वाजं विदुषा चिद् अर्ध्यम् ||

    sá hí kṣatrásya manasásya cíttibhirevāvadásya yajatásya sádhreḥ ǀ
    avatsārásya spṛṇavāma ráṇvabhiḥ śáviṣṭham vā́jam vidúṣā cidárdhyam ǁ

    sa hi kṣatrasya manasasya cittibhir evāvadasya yajatasya sadhreḥ |
    avatsārasya spṛṇavāma raṇvabhiḥ śaviṣṭhaṃ vājaṃ viduṣā cid ardhyam ||

    सः । हि । क्ष॒त्रस्य॑ । म॒न॒सस्य॑ । चित्ति॑ऽभिः । ए॒व॒ऽव॒दस्य॑ । य॒ज॒तस्य॑ । सध्रेः॑ ।
    अ॒व॒ऽत्सा॒रस्य॑ । स्पृ॒ण॒वा॒म॒ । रण्व॑ऽभिः । शवि॑ष्ठम् । वाज॑म् । वि॒दुषा॑ । चि॒त् । अर्ध्य॑म् ॥

    सः । हि । क्षत्रस्य । मनसस्य । चित्तिऽभिः । एवऽवदस्य । यजतस्य । सध्रेः ।
    अवऽत्सारस्य । स्पृणवाम । रण्वऽभिः । शविष्ठम् । वाजम् । विदुषा । चित् । अर्ध्यम् ॥

    sáḥ ǀ hí ǀ kṣatrásya ǀ manasásya ǀ cítti-bhiḥ ǀ eva-vadásya ǀ yajatásya ǀ sádhreḥ ǀ
    ava-tsārásya ǀ spṛṇavāma ǀ ráṇva-bhiḥ ǀ śáviṣṭham ǀ vā́jam ǀ vidúṣā ǀ cit ǀ árdhyam ǁ

    saḥ ǀ hi ǀ kṣatrasya ǀ manasasya ǀ citti-bhiḥ ǀ eva-vadasya ǀ yajatasya ǀ sadhreḥ ǀ
    ava-tsārasya ǀ spṛṇavāma ǀ raṇva-bhiḥ ǀ śaviṣṭham ǀ vājam ǀ viduṣā ǀ cit ǀ ardhyam ǁ

    5.44.10 Aṣṭaka 4.2.24.5Anuvāka 5.3.122Interpretations

11. Ṛk 11

    श्ये॒न आ॑सा॒मदि॑तिः क॒क्ष्यो॒३॒॑ मदो॑ वि॒श्ववा॑रस्य यज॒तस्य॑ मा॒यिनः॑ ।
    सम॒न्यम॑न्यमर्थयं॒त्येत॑वे वि॒दुर्वि॒षाणं॑ परि॒पान॒मंति॒ ते ॥

    श्येन आसाम् अदितिः कक्ष्यो मदो विश्ववारस्य यजतस्य मायिनः |
    सम् अन्यम्-अन्यम् अर्थयन्त्य् एतवे विदुर् विषाणम् परिपानम् अन्ति ते ||

    śyená āsāmáditiḥ kakṣyó mádo viśvávārasya yajatásya māyínaḥ ǀ
    sámanyámanyamarthayantyétave vidúrviṣā́ṇam paripā́namánti té ǁ

    śyena āsām aditiḥ kakṣyo mado viśvavārasya yajatasya māyinaḥ |
    sam anyam-anyam arthayanty etave vidur viṣāṇam paripānam anti te ||

    श्ये॒नः । आ॒सा॒म् । अदि॑तिः । क॒क्ष्यः॑ । मदः॑ । वि॒श्वऽवा॑रस्य । य॒ज॒तस्य॑ । मा॒यिनः॑ ।
    सम् । अ॒न्यम्ऽअ॑न्यम् । अ॒र्थ॒य॒न्ति॒ । एत॑वे । वि॒दुः । वि॒ऽसान॑म् । प॒रि॒ऽपान॑म् । अन्ति॑ । ते ॥

    श्येनः । आसाम् । अदितिः । कक्ष्यः । मदः । विश्वऽवारस्य । यजतस्य । मायिनः ।
    सम् । अन्यम्ऽअन्यम् । अर्थयन्ति । एतवे । विदुः । विऽसानम् । परिऽपानम् । अन्ति । ते ॥

    śyenáḥ ǀ āsām ǀ áditiḥ ǀ kakṣyáḥ ǀ mádaḥ ǀ viśvá-vārasya ǀ yajatásya ǀ māyínaḥ ǀ
    sám ǀ anyám-anyam ǀ arthayanti ǀ étave ǀ vidúḥ ǀ vi-sā́nam ǀ pari-pā́nam ǀ ánti ǀ té ǁ

    śyenaḥ ǀ āsām ǀ aditiḥ ǀ kakṣyaḥ ǀ madaḥ ǀ viśva-vārasya ǀ yajatasya ǀ māyinaḥ ǀ
    sam ǀ anyam-anyam ǀ arthayanti ǀ etave ǀ viduḥ ǀ vi-sānam ǀ pari-pānam ǀ anti ǀ te ǁ

    5.44.11 Aṣṭaka 4.2.25.1Anuvāka 5.3.123Interpretations

12. Ṛk 12

    स॒दा॒पृ॒णो य॑ज॒तो वि द्विषो॑ वधीद्बाहुवृ॒क्तः श्रु॑त॒वित्तर्यो॑ वः॒ सचा॑ ।
    उ॒भा स वरा॒ प्रत्ये॑ति॒ भाति॑ च॒ यदीं॑ ग॒णं भज॑ते सुप्र॒याव॑भिः ॥

    सदापृणो यजतो वि द्विषो वधीद् बाहुवृक्तः श्रुतवित् तर्यो वः सचा |
    उभा स वरा प्रत्य् एति भाति च यद् ईं गणम् भजते सुप्रयावभिः ||

    sadāpṛṇó yajató ví dvíṣo vadhīdbāhuvṛktáḥ śrutavíttáryo vaḥ sácā ǀ
    ubhā́ sá várā prátyeti bhā́ti ca yádīm gaṇám bhájate suprayā́vabhiḥ ǁ

    sadāpṛṇo yajato vi dviṣo vadhīd bāhuvṛktaḥ śrutavit taryo vaḥ sacā |
    ubhā sa varā praty eti bhāti ca yad īṃ gaṇam bhajate suprayāvabhiḥ ||

    स॒दा॒ऽपृ॒णः । य॒ज॒तः । वि । द्विषः॑ । व॒धी॒त् । बा॒हु॒ऽवृ॒क्तः । श्रु॒त॒ऽवित् । तर्यः॑ । वः॒ । सचा॑ ।
    उ॒भा । सः । वरा॑ । प्रति॑ । ए॒ति॒ । भाति॑ । च॒ । यत् । ई॒म् । ग॒णम् । भज॑ते । सु॒प्र॒याव॑ऽभिः ॥

    सदाऽपृणः । यजतः । वि । द्विषः । वधीत् । बाहुऽवृक्तः । श्रुतऽवित् । तर्यः । वः । सचा ।
    उभा । सः । वरा । प्रति । एति । भाति । च । यत् । ईम् । गणम् । भजते । सुप्रयावऽभिः ॥

    sadā-pṛṇáḥ ǀ yajatáḥ ǀ ví ǀ dvíṣaḥ ǀ vadhīt ǀ bāhu-vṛktáḥ ǀ śruta-vít ǀ táryaḥ ǀ vaḥ ǀ sácā ǀ
    ubhā́ ǀ sáḥ ǀ várā ǀ práti ǀ eti ǀ bhā́ti ǀ ca ǀ yát ǀ īm ǀ gaṇám ǀ bhájate ǀ suprayā́va-bhiḥ ǁ

    sadā-pṛṇaḥ ǀ yajataḥ ǀ vi ǀ dviṣaḥ ǀ vadhīt ǀ bāhu-vṛktaḥ ǀ śruta-vit ǀ taryaḥ ǀ vaḥ ǀ sacā ǀ
    ubhā ǀ saḥ ǀ varā ǀ prati ǀ eti ǀ bhāti ǀ ca ǀ yat ǀ īm ǀ gaṇam ǀ bhajate ǀ suprayāva-bhiḥ ǁ

    5.44.12 Aṣṭaka 4.2.25.2Anuvāka 5.3.124Interpretations

13. Ṛk 13

    सु॒तं॒भ॒रो यज॑मानस्य॒ सत्प॑ति॒र्विश्वा॑सा॒मूधः॒ स धि॒यामु॒दंच॑नः ।
    भर॑द्धे॒नू रस॑वच्छिश्रिये॒ पयो॑ऽनुब्रुवा॒णो अध्ये॑ति॒ न स्व॒पन् ॥

    सुतम्भरो यजमानस्य सत्पतिर् विश्वासाम् ऊधः स धियाम् उदञ्चनः |
    भरद् धेनू रसवच् छिश्रिये पयो ऽनुब्रुवाणो अध्य् एति न स्वपन् ||

    sutambharó yájamānasya sátpatirvíśvāsāmū́dhaḥ sá dhiyā́mudáñcanaḥ ǀ
    bháraddhenū́ rásavacchiśriye páyo’nubruvāṇó ádhyeti ná svapán ǁ

    sutambharo yajamānasya satpatir viśvāsām ūdhaḥ sa dhiyām udañcanaḥ |
    bharad dhenū rasavac chiśriye payo 'nubruvāṇo adhy eti na svapan ||

    सु॒त॒म्ऽभ॒रः । यज॑मानस्य । सत्ऽप॑तिः । विश्वा॑साम् । ऊधः॑ । सः । धि॒याम् । उ॒त्ऽअञ्च॑नः ।
    भर॑त् । धे॒नुः । रस॑ऽवत् । शि॒श्रि॒ये॒ । पयः॑ । अ॒नु॒ऽब्रु॒वा॒णः । अधि॑ । ए॒ति॒ । न । स्व॒पन् ॥

    सुतम्ऽभरः । यजमानस्य । सत्ऽपतिः । विश्वासाम् । ऊधः । सः । धियाम् । उत्ऽअञ्चनः ।
    भरत् । धेनुः । रसऽवत् । शिश्रिये । पयः । अनुऽब्रुवाणः । अधि । एति । न । स्वपन् ॥

    sutam-bharáḥ ǀ yájamānasya ǀ sát-patiḥ ǀ víśvāsām ǀ ū́dhaḥ ǀ sáḥ ǀ dhiyā́m ǀ ut-áñcanaḥ ǀ
    bhárat ǀ dhenúḥ ǀ rása-vat ǀ śiśriye ǀ páyaḥ ǀ anu-bruvāṇáḥ ǀ ádhi ǀ eti ǀ ná ǀ svapán ǁ

    sutam-bharaḥ ǀ yajamānasya ǀ sat-patiḥ ǀ viśvāsām ǀ ūdhaḥ ǀ saḥ ǀ dhiyām ǀ ut-añcanaḥ ǀ
    bharat ǀ dhenuḥ ǀ rasa-vat ǀ śiśriye ǀ payaḥ ǀ anu-bruvāṇaḥ ǀ adhi ǀ eti ǀ na ǀ svapan ǁ

    5.44.13 Aṣṭaka 4.2.25.3Anuvāka 5.3.125Interpretations

14. Ṛk 14

    यो जा॒गार॒ तमृचः॑ कामयंते॒ यो जा॒गार॒ तमु॒ सामा॑नि यंति ।
    यो जा॒गार॒ तम॒यं सोम॑ आह॒ तवा॒हम॑स्मि स॒ख्ये न्यो॑काः ॥

    यो जागार तम् ऋचः कामयन्ते यो जागार तम् उ सामानि यन्ति |
    यो जागार तम् अयं सोम आह तवाहम् अस्मि सख्ये न्योकाः ||

    yó jāgā́ra támṛ́caḥ kāmayante yó jāgā́ra támu sā́māni yanti ǀ
    yó jāgā́ra támayám sóma āha távāhámasmi sakhyé nyókāḥ ǁ

    yo jāgāra tam ṛcaḥ kāmayante yo jāgāra tam u sāmāni yanti |
    yo jāgāra tam ayaṃ soma āha tavāham asmi sakhye nyokāḥ ||

    यः । जा॒गार॑ । तम् । ऋचः॑ । का॒म॒य॒न्ते॒ । यः । जा॒गार॑ । तम् । ऊं॒ इति॑ । सामा॑नि । य॒न्ति॒ ।
    यः । जा॒गार॑ । तम् । अ॒यम् । सोमः॑ । आ॒ह॒ । तव॑ । अ॒हम् । अ॒स्मि॒ । स॒ख्ये । निऽओ॑काः ॥

    यः । जागार । तम् । ऋचः । कामयन्ते । यः । जागार । तम् । ऊं इति । सामानि । यन्ति ।
    यः । जागार । तम् । अयम् । सोमः । आह । तव । अहम् । अस्मि । सख्ये । निऽओकाः ॥

    yáḥ ǀ jāgā́ra ǀ tám ǀ ṛ́caḥ ǀ kāmayante ǀ yáḥ ǀ jāgā́ra ǀ tám ǀ ūṃ íti ǀ sā́māni ǀ yanti ǀ
    yáḥ ǀ jāgā́ra ǀ tám ǀ ayám ǀ sómaḥ ǀ āha ǀ táva ǀ ahám ǀ asmi ǀ sakhyé ǀ ní-okāḥ ǁ

    yaḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ṛcaḥ ǀ kāmayante ǀ yaḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ūṃ iti ǀ sāmāni ǀ yanti ǀ
    yaḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ayam ǀ somaḥ ǀ āha ǀ tava ǀ aham ǀ asmi ǀ sakhye ǀ ni-okāḥ ǁ

    5.44.14 Aṣṭaka 4.2.25.4Anuvāka 5.3.126Interpretations

15. Ṛk 15

    अ॒ग्निर्जा॑गार॒ तमृचः॑ कामयंते॒ऽग्निर्जा॑गार॒ तमु॒ सामा॑नि यंति ।
    अ॒ग्निर्जा॑गार॒ तम॒यं सोम॑ आह॒ तवा॒हम॑स्मि स॒ख्ये न्यो॑काः ॥

    अग्निर् जागार तम् ऋचः कामयन्ते ऽग्निर् जागार तम् उ सामानि यन्ति |
    अग्निर् जागार तम् अयं सोम आह तवाहम् अस्मि सख्ये न्योकाः ||

    agnírjāgāra támṛ́caḥ kāmayante’gnírjāgāra támu sā́māni yanti ǀ
    agnírjāgāra támayám sóma āha távāhámasmi sakhyé nyókāḥ ǁ

    agnir jāgāra tam ṛcaḥ kāmayante 'gnir jāgāra tam u sāmāni yanti |
    agnir jāgāra tam ayaṃ soma āha tavāham asmi sakhye nyokāḥ ||

    अ॒ग्निः । जा॒गा॒र॒ । तम् । ऋचः॑ । का॒म॒य॒न्ते॒ । अ॒ग्निः । जा॒गा॒र॒ । तम् । ऊं॒ इति॑ । सामा॑नि । य॒न्ति॒ ।
    अ॒ग्निः । जा॒गा॒र॒ । तम् । अ॒यम् । सोमः॑ । आ॒ह॒ । तव॑ । अ॒हम् । अ॒स्मि॒ । स॒ख्ये । निऽओ॑काः ॥

    अग्निः । जागार । तम् । ऋचः । कामयन्ते । अग्निः । जागार । तम् । ऊं इति । सामानि । यन्ति ।
    अग्निः । जागार । तम् । अयम् । सोमः । आह । तव । अहम् । अस्मि । सख्ये । निऽओकाः ॥

    agníḥ ǀ jāgāra ǀ tám ǀ ṛ́caḥ ǀ kāmayante ǀ agníḥ ǀ jāgāra ǀ tám ǀ ūṃ íti ǀ sā́māni ǀ yanti ǀ
    agníḥ ǀ jāgāra ǀ tám ǀ ayám ǀ sómaḥ ǀ āha ǀ táva ǀ ahám ǀ asmi ǀ sakhyé ǀ ní-okāḥ ǁ

    agniḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ṛcaḥ ǀ kāmayante ǀ agniḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ūṃ iti ǀ sāmāni ǀ yanti ǀ
    agniḥ ǀ jāgāra ǀ tam ǀ ayam ǀ somaḥ ǀ āha ǀ tava ǀ aham ǀ asmi ǀ sakhye ǀ ni-okāḥ ǁ

    5.44.15 Aṣṭaka 4.2.25.5Anuvāka 5.3.127Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.