श्रीकूर्म उवाच । (१।१)

ओरिगिन् ओड़् ११ रुद्रसेवं सृष्ट्वा मरीच्यादीन् देवदेवः पितामहः । (१।२)

सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः ॥ (१।३)

तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः । (२।१)

त्रिशूलपाणिरीशानः प्रादुरासीत् त्रिलोचनः ॥ (२।२)

अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः । (३।१)

विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात् ॥ (३।२)

तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् । (४।१)

बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः ॥ (४।२)

एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः । (५।१)

कपालीशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः ॥ (५।२)

सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः । (६।१)

बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः ॥ (६।२)

ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि । (७।१)

लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वं व्याप्नोति शाङ्करी ॥ (७।२)

देवी बेचोमेस् दौघ्तेर् ओड़् दक्षविभज्य पुनर् ईशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः । (८।१)

महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता ॥ (८।२)

तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव । (९।१)

सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः ॥ (९।२)

नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् । (१०।१)

दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत् ॥ (१०।२)

प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी । (११।१)

मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती ॥ (११।२)

स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् । (१२।१)

हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च ॥ (१२।२)

सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी । (१३।१)

शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता ॥ (१३।२)

तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः । (१४।१)

विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः ॥ (१४।२)

एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः । (१५।१)

ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः ॥ (१५।२)

सूत उवाच । (१६।१)

इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् । (१६।२)

विष्णुना पुनरेवैनं पप्रच्छुः प्रणता हरिम् ॥ (१६।३)

ऋषय ऊचुः । (१७।१)

कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी । (१७।२)

शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम् ॥ (१७।३)

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः । (१८।१)

प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम् ॥ (१८।२)

श्रीकूर्म उवाच । (१९।१)

पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् । (१९।२)

रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः ॥ (१९।३)

सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् । (२०।१)

संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम् ॥ (२०।२)

या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा । (२१।१)

व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता ॥ (२१।२)

शिवा सर्वगतानन्ता गुणातीता सुनिष्कला । (२२।१)

एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा ॥ (२२।२)

अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा । (२३।१)

स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला ॥ (२३।२)

एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः । (२४।१)

परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ ॥ (२४।२)

सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् । (२५।१)

न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः ॥ (२५।२)

चतस्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः । (२६।१)

अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः ॥ (२६।२)

शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेति ताः स्मृताः । (२७।१)

चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः ॥ (२७।२)

अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते । (२८।१)

चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः ॥ (२८।२)

अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् । (२९।१)

तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना ॥ (२९।२)

रोले ओड़् तिमेसैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका । (३०।१)

प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः ॥ (३०।२)

तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् । (३१।१)

स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः ॥ (३१।२)

कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः । (३२।१)

सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे ॥ (३२।२)

प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहंकृतिः । (३३।१)

कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना ॥ (३३।२)

तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता । (३४।१)

तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः ॥ (३४।२)

सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी । (३५।१)

वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत् ॥ (३५।२)

अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः । (३६।१)

ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम् ॥ (३६।२)

सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः । (३७।१)

माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया ॥ (३७।२)

सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया । (३८।१)

मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः ॥ (३८।२)

करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि । (३९।१)

कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत् ॥ (३९।२)

लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः । (४०।१)

अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः ॥ (४०।२)

प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते । (४१।१)

एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा ॥ (४१।२)

एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः । (४२।१)

शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः ॥ (४२।२)

शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः । (४३।१)

अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः ॥ (४३।२)

शक्तयो गिरिजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः । (४४।१)

विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः ॥ (४४।२)

भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता । (४५।१)

प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दी नीललोहितः ॥ (४५।२)

मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः । (४६।१)

प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः ॥ (४६।२)

इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् । (४७।१)

प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ (४७।२)

एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । (४८।१)

सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः ॥ (४८।२)

एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् । (४९।१)

योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम् ॥ (४९।२)

आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् । (५०।१)

योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम् ॥ (५०।२)

परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् । (५१।१)

अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम् ॥ (५१।२)

शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् । (५२।१)

आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम् ॥ (५२।२)

सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् । (५३।१)

संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया ॥ (५३।२)

तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् । (५४।१)

आश्रयेत् सर्वभावानाम् आत्मभूतां शिवात्मिकाम् ॥ (५४।२)

लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् । (५५।१)

सभार्यः शरणं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम् ॥ (५५।२)

तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् । (५६।१)

मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम् ॥ (५६।२)

मेनोवाच । (५७।१)

पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् । (५७।२)

हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः ॥ (५७।३)

सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् । (५८।१)

कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम् ॥ (५८।२)

अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् । (५९।१)

निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम् ॥ (५९।२)

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः । (६०।१)

भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम् ॥ (६०।२)

हिमवानुवाच । (६१।१)

का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते । (६१।२)

न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते ॥ (६१।३)

गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी । (६२।१)

व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा ॥ (६२।२)

देव्युवाच । (६३।१)

देवी रेवेअल्स् शिवमां विद्धि परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् । (६३।२)

अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः ॥ (६३।३)

अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा । (६४।१)

शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका ॥ (६४।२)

अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी । (६५।१)

दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम् ॥ (६५।२)

एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् । (६६।१)

स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम् ॥ (६६।२)

कोटिसूर्यप्रतीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् । (६७।१)

ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् ॥ (६७।२)

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं जटामण्डलमण्डितम् । (६८।१)

त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम् ॥ (६८।२)

प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् । (६९।१)

चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम् ॥ (६९।२)

किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् । (७०।१)

दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ॥ (७०।२)

शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् । (७१।१)

अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम् ॥ (७१।२)

सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् । (७२।१)

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर् वन्द्यमानपदाम्बुजम् ॥ (७२।२)

सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् । (७३।१)

सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम् ॥ (७३।२)

दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् । (७४।१)

भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः ॥ (७४।२)

आत्मन्याधाय चात्मानम् ओङ्कारं समनुस्मरन् । (७५।१)

नाम्नाम् अष्टसहस्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम् ॥ (७५।२)

हिमवानुवाच । (७६।१)

शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला । (७६।२)

शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा ॥ (७६।३)

अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका । (७७।१)

अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला ॥ (७७।२)

एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला । (७८।१)

महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना ॥ (७८।२)

काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा । (७९।१)

नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा ॥ (७९।२)

शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा । (८०।१)

व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा ॥ (८०।२)

अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला । (८१।१)

क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया ॥ (८१।२)

प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी । (८२।१)

प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी ॥ (८२।२)

सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्यौर् महिमास्पदा । (८३।१)

सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी ॥ (८३।२)

अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी । (८४।१)

आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी ॥ (८४।२)

महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी । (८५।१)

संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा ॥ (८५।२)

संसारपारा दुर्वारा दुर्निरीक्ष्या दुरासदा । (८६।१)

प्राणशक्तिः प्राणविद्या योगिनी परमा कला ॥ (८६।२)

महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा । (८७।१)

अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः ॥ (८७।२)

सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया । (८८।१)

शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा ॥ (८८।२)

प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका । (८९।१)

पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी ॥ (८९।२)

भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता । (९०।१)

जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता ॥ (९०।२)

व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी । (९१।१)

क्षेत्रज्ञशक्तिर् अव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता ॥ (९१।२)

अनादिमायासंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा । (९२।१)

महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा ॥ (९२।२)

व्यक्ताव्यक्तात्मिका कृष्णा रक्ता शुक्ला प्रसूतिका । (९३।१)

अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी ॥ (९३।२)

सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी । (९४।१)

ब्रह्मगर्भा चतुर्विंशा पद्मनाभाच्युतात्मिका ॥ (९४।२)

वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया । (९५।१)

सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता ॥ (९५।२)

विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी । (९६।१)

महीयसी ब्रह्मयोनिर् महालक्ष्मीसमुद्भवा ॥ (९६।२)

महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका । (९७।१)

सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका ॥ (९७।२)

अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी । (९८।१)

अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता ॥ (९८।२)

ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका । (९९।१)

ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया ॥ (९९।२)

व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी । (१००।१)

वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर् हृदिस्थिता । (१००।२)

अपांयोनिः स्वयंभूतिर् मानसी तत्त्वसंभवा ॥ (१००।३)

ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी । (१०१।१)

भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका ॥ (१०१।२)

महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । (१०२।१)

सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा ॥ (१०२।२)

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी । (१०३।१)

ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता ॥ (१०३।२)

सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी । (१०४।१)

पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी ॥ (१०४।२)

गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी । (१०५।१)

सावित्री कमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता ॥ (१०५।२)

सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिनी । (१०६।१)

सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला ॥ (१०६।२)

वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका । (१०७।१)

योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना ॥ (१०७।२)

गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता । (१०८।१)

स्वाहा विश्वम्भरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः ॥ (१०८।२)

नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी । (१०९।१)

अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी ॥ (१०९।२)

शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी । (११०।१)

त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी ॥ (११०।२)

महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी । (१११।१)

पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना ॥ (१११।२)

कान्ता चित्राम्बरधरा दिव्याभरणभूषिता । (११२।१)

हंसाख्या व्योमनिलया जगत्सृष्टिविवर्धिनी ॥ (११२।२)

निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका । (११३।१)

आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी ॥ (११३।२)

वृषासनगता गौरी महाकाली सुरार्चिता । (११४।१)

अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना ॥ (११४।२)

विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी । (११५।१)

महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी ॥ (११५।२)

विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी । (११६।१)

कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी ॥ (११६।२)

बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता । (११७।१)

भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी ॥ (११७।२)

निर्गुणा नित्यविभवा निःसारा निरपत्रपा । (११८।१)

यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया ॥ (११८।२)

दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी । (११९।१)

सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥ (११९।२)

सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी । (१२०।१)

अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया ॥ (१२०।२)

कामधेनुर् बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी । (१२१।१)

निःसंकल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा ॥ (१२१।२)

ज्वालामालासहस्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी । (१२२।१)

महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा ॥ (१२२।२)

महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा । (१२३।१)

ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः ॥ (१२३।२)

दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता । (१२४।१)

योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी ॥ (१२४।२)

संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः । (१२५।१)

बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर् महाशक्तिर् महामतिः ॥ (१२५।२)

ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी । (१२६।१)

विकृतिः शांकरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता ॥ (१२६।२)

वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया । (१२७।१)

महारात्रिः शिवानन्दा शची दुःस्वप्ननाशिनी ॥ (१२७।२)

इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी । (१२८।१)

गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता ॥ (१२८।२)

हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा । (१२९।१)

जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा ॥ (१२९।२)

बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी । (१३०।१)

तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता ॥ (१३०।२)

सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता । (१३१।१)

संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया ॥ (१३१।२)

ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः । (१३२।१)

हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका ॥ (१३२।२)

सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा । (१३३।१)

उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी ॥ (१३३।२)

सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा । (१३४।१)

सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी ॥ (१३४।२)

जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया । (१३५।१)

निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा ॥ (१३५।२)

चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्रग्विणी पद्मधारिणी । (१३६।१)

परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा ॥ (१३६।२)

विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा । (१३७।१)

विद्यामयी सहस्राक्षी सहस्रवदनात्मजा ॥ (१३७।२)

सहस्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया । (१३८।१)

क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका ॥ (१३८।२)

महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा । (१३९।१)

व्योमलक्ष्मीः सिंहरथा चेकितानामितप्रभा ॥ (१३९।२)

वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी । (१४०।१)

अनाहता कुण्डलिनी नलिनी पद्मवासिनी ॥ (१४०।२)

सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता । (१४१।१)

वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः ॥ (१४१।२)

ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया । (१४२।१)

व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परा गतिः ॥ (१४२।२)

क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता । (१४३।१)

अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी ॥ (१४३।२)

गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी । (१४४।१)

भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी ॥ (१४४।२)

सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः । (१४५।१)

प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी ॥ (१४५।२)

कपिला कापिला कान्ता कनकाभा कलान्तरा । (१४६।१)

पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरःसरा ॥ (१४६।२)

पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा । (१४७।१)

पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा ॥ (१४७।२)

धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेया मनोजवा । (१४८।१)

मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी ॥ (१४८।२)

वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी । (१४९।१)

योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी ॥ (१४९।२)

विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी । (१५०।१)

किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा ॥ (१५०।२)

भारती परमानन्दा परापरविभेदिका । (१५१।१)

सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी ॥ (१५१।२)

अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा । (१५२।१)

कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धदायिनी ॥ (१५२।२)

त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया । (१५३।१)

सुदुर्लभा धनाध्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना ॥ (१५३।२)

शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना । (१५४।१)

आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां माता रणप्रिया ॥ (१५४।२)

सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा । (१५५।१)

दुर्गा कात्यायनी चण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा ॥ (१५५।२)

हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका । (१५६।१)

मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी ॥ (१५६।२)

रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी । (१५७।१)

पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा ॥ (१५७।२)

धुन्वती दुःप्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती । (१५८।१)

महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता ॥ (१५८।२)

कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा । (१५९।१)

वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा ॥ (१५९।२)

कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता । (१६०।१)

भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी ॥ (१६०।२)

कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा । (१६१।१)

यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका ॥ (१६१।२)

शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका । (१६२।१)

चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा ॥ (१६२।२)

शुम्भारिः खेचरी स्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया । (१६३।१)

खगध्वजा खगारूढा परार्घ्या परमालिनी ॥ (१६३।२)

ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना । (१६४।१)

जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्वरेष्ठा गणाग्रणीः ॥ (१६४।२)

संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी । (१६५।१)

कलिकल्मषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा ॥ (१६५।२)

निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती । (१६६।१)

विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता ॥ (१६६।२)

लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी । (१६७।१)

अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा ॥ (१६७।२)

नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा । (१६८।१)

संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया ॥ (१६८।२)

महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् । (१६९।१)

सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा ॥ (१६९।२)

भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः । (१७०।१)

महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा ॥ (१७०।२)

अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा । (१७१।१)

सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता ॥ (१७१।२)

वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया । (१७२।१)

विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी ॥ (१७२।२)

स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी । (१७३।१)

अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता । (१७३।२)

गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी ॥ (१७३।३)

अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा । (१७४।१)

अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा ॥ (१७४।२)

अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा । (१७५।१)

गौर् गोर् गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता ॥ (१७५।२)

सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता । (१७६।१)

सर्ववादाश्रया संख्या सांख्ययोगसमुद्भवा ॥ (१७६।२)

असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा । (१७७।१)

बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा ॥ (१७७।२)

विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी । (१७८।१)

महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमःपारे प्रतिष्ठिता ॥ (१७८।२)

त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया । (१७९।१)

शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया ॥ (१७९।२)

शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी । (१८०।१)

दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका ॥ (१८०।२)

शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश् चतुर्वर्गप्रदर्शिका । (१८१।१)

नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी ॥ (१८१।२)

कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा । (१८२।१)

परान्तजातमहिमा वडवा वामलोचना ॥ (१८२।२)

सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा । (१८३।१)

मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा ॥ (१८३।२)

अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता । (१८४।१)

अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया ॥ (१८४।२)

हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता । (१८५।१)

विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा ॥ (१८५।२)

महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता । (१८६।१)

दीर्घा ककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी ॥ (१८६।२)

लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका । (१८७।१)

त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिवर्जिता ॥ (१८७।२)

सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका । (१८८।१)

संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी ॥ (१८८।२)

ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी । (१८९।१)

प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस् त्रिलोचना ॥ (१८९।२)

मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा । (१९०।१)

वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी ॥ (१९०।२)

हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी । (१९१।१)

चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी ॥ (१९१।२)

वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना । (१९२।१)

वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा ॥ (१९२।२)

विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः । (१९३।१)

आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला ॥ (१९३।२)

मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया । (१९४।१)

करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा ॥ (१९४।२)

सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती । (१९५।१)

अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी ॥ (१९५।२)

वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा । (१९६।१)

धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्रदा ॥ (१९६।२)

श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया । (१९७।१)

श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी ॥ (१९७।२)

अनन्तदृष्टिर् अक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया । (१९८।१)

निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिंहिका सिंहवाहना ॥ (१९८।२)

सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया । (१९९।१)

रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्रवा ॥ (१९९।२)

नित्योदिता स्वयंज्योतिर् उत्सुका मृतजीवनी । (२००।१)

वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेही वज्रविग्रहा ॥ (२००।२)

मङ्गल्या मङ्गला माला मलिना मलहारिणी । (२०१।१)

गान्धर्वी गारुडी चान्द्री कम्बलाश्वतरप्रिया ॥ (२०१।२)

सौदामिनी जनानन्दा भ्रुकुटीकुटिलानना । (२०२।१)

कर्णिकारकरा कक्ष्या कंसप्राणापहारिणी ॥ (२०२।२)

युगंधरा युगावर्ता त्रिसंध्या हर्षवर्धनी । (२०३।१)

प्रत्यक्षदेवता दिव्या दिव्यगन्धा दिवापरा ॥ (२०३।२)

शक्रासनगता शाक्री साध्वी नारी शवासना । (२०४।१)

इष्टा विशिष्टा शिष्टेष्टा शिष्टाशिष्टप्रपूजिता ॥ (२०४।२)

शतरूपा शतावर्ता विनता सुरभिः सुरा । (२०५।१)

सुरेन्द्रमाता सुद्युम्ना सुषुम्ना सूर्यसंस्थिता ॥ (२०५।२)

समीक्ष्या सत्प्रतिष्ठा च निवृत्तिर्ज्ञानपारगा । (२०६।१)

धर्मशास्त्रार्थकुशला धर्मज्ञा धर्मवाहना ॥ (२०६।२)

धर्माधर्मविनिर्मात्री धार्मिकाणां शिवप्रदा । (२०७।१)

धर्मशक्तिर्धर्ममयी विधर्मा विश्वधर्मिणी ॥ (२०७।२)

धर्मान्तरा धर्ममेघा धर्मपूर्वा धनावहा । (२०८।१)

धर्मोपदेष्ट्री धर्मात्मा धर्मगम्या धराधरा ॥ (२०८।२)

कापाली शाकला मूर्तिः कला कलितविग्रहा । (२०९।१)

सर्वशक्तिविनिर्मुक्ता सर्वशक्त्याश्रयाश्रया ॥ (२०९।२)

सर्वा सर्वेश्वरी सूक्ष्मा सुसूक्ष्मा ज्ञानरूपिणी । (२१०।१)

प्रधानपुरुषेशेशा महादेवैकसाक्षिणी । (२१०।२)

सदाशिवा वियन्मूर्तिर् विश्वमूर्तिर् अमूर्तिका ॥ (२१०।३)

एन्द् ओड़् सहस्रनामनेवं नाम्नां सहस्रेण स्तुत्वासौ हिमवान् गिरिः । (२११।१)

भूयः प्रणम्य भीतात्मा प्रोवाचेदं कृताञ्जलिः ॥ (२११।२)

यदेतदैश्वरं रूपं घोरं ते परमेश्वरि । (२१२।१)

भीतो ऽस्मि साम्प्रतं दृष्ट्वा रूपमन्यत् प्रदर्शय ॥ (२१२।२)

एवमुक्ताथ सा देवी तेन शैलेन पार्वती । (२१३।१)

संहृत्य दर्शयामास स्वरूपमपरं पुनः ॥ (२१३।२)

नीलोत्पलदलप्रख्यं नीलोत्पलसुगन्धिकम् । (२१४।१)

द्विनेत्रं द्विभुजं सौम्यं नीलालकविभूषितम् ॥ (२१४।२)

रक्तपादाम्बुजतलं सुरक्तकरपल्लवम् । (२१५।१)

श्रीमद् विशालसंवृत्तललाटतिलकोज्ज्वलम् ॥ (२१५।२)

भूषितं चारुसर्वाङ्गं भूषणैर् अतिकोमलम् । (२१६।१)

दधानमुरसा मालां विशालां हेमनिर्मिताम् ॥ (२१६।२)

ईषत्स्मितं सुबिम्बोष्ठं नूपुरारावसंयुतम् । (२१७।१)

प्रसन्नवदनं दिव्यमनन्तमहिमास्पदम् ॥ (२१७।२)

तदीदृशं समालोक्य स्वरूपं शैलसत्तमः । (२१८।१)

भीतिं संत्यज्य हृष्टात्मा बभाषे परमेश्वरीम् ॥ (२१८।२)

हिमवानुवाच । (२१९।१)

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । (२१९।२)

यन्मे साक्षात् त्वम् अव्यक्ता प्रसन्ना दृष्टिगोचरा ॥ (२१९।३)

त्वया सृष्टं जगत् सर्वं प्रधानाद्यं त्वयि स्थितम् । (२२०।१)

त्वय्येव लीयते देवि त्वमेव च परा गतिः ॥ (२२०।२)

वदन्ति केचित् त्वामेव प्रकृतिं प्रकृतेः पराम् । (२२१।१)

अपरे परमार्थज्ञाः शिवेति शिवसंश्रये ॥ (२२१।२)

त्वयि प्रधानं पुरुषो महान् ब्रह्मा तथेश्वरः । (२२२।१)

अविद्या नियतिर्माया कलाद्याः शतशो ऽभवन् ॥ (२२२।२)

त्वं हि सा परमा शक्तिरनन्ता परमेष्ठिनी । (२२३।१)

सर्वभेदविनिर्मुक्ता सर्वभेदाश्रया निजा ॥ (२२३।२)

त्वामधिष्ठाय योगेशि महादेवो महेश्वरः । (२२४।१)

प्रधानाद्यं जगत् कृत्स्नं करोति विकरोति च ॥ (२२४।२)

त्वयैव संगतो देवः स्वमानन्दं समश्नुते । (२२५।१)

त्वमेव परमानन्दस्त्वमेवानन्ददायिनी ॥ (२२५।२)

त्वमक्षरं परं व्योम महज्ज्योतिर्निरञ्जनम् । (२२६।१)

शिवं सर्वगतं सूक्ष्मं परं ब्रह्म सनातनम् ॥ (२२६।२)

त्वं शक्रः सर्वदेवानां ब्रह्मा ब्रह्मविदामसि । (२२७।१)

वायुर्बलवतां देवि योगिनां त्वं कुमारकः ॥ (२२७।२)

ऋषीणां च वसिष्ठस्त्वं व्यासो वेदविदामसि । (२२८।१)

सांख्यानां कपिलो देवो रुद्राणामसि शङ्करः ॥ (२२८।२)

आदित्यानामुपेन्द्रस्त्वं वसूनां चैव पावकः । (२२९।१)

वेदानां सामवेदस्त्वं गायत्री छन्दसामसि ॥ (२२९।२)

अध्यात्मविद्या विद्यानां गतीनां परमा गतिः । (२३०।१)

माया त्वं सर्वशक्तीनां कालः कलयतामसि ॥ (२३०।२)

ओङ्कारः सर्वगुह्यानां वर्णानां च द्विजोत्तमः । (२३१।१)

आश्रमाणां च गार्हस्थ्यमीश्वराणां महेश्वरः ॥ (२३१।२)

पुंसां त्वमेकः पुरुषः सर्वभूतहृदि स्थितः । (२३२।१)

सर्वोपनिषदां देवि गुह्योपनिषद् उच्यसे ॥ (२३२।२)

ईशानश्चासि कल्पानां युगानां कृतमेव च । (२३३।१)

आदित्यः सर्वमार्गाणां वाचां देवि सरस्वती ॥ (२३३।२)

त्वं लक्ष्मीश्चारुरूपाणां विष्णुर्मायाविनामसि । (२३४।१)

अरुन्धती सतीनां त्वं सुपर्णः पततामसि ॥ (२३४।२)

सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु । (२३५।१)

सावित्री चासि जप्यानां यजुषां शतरुद्रियम् ॥ (२३५।२)

पर्वतानां महामेरुरनन्तो भोगिनामसि । (२३६।१)

सर्वेषां त्वं परं ब्रह्म त्वन्मयं सर्वमेव हि ॥ (२३६।२)

रूपं तवाशेषकलाविहीनम् अगोचरं निर्मलमेकरूपम् । (२३७।१)

अनादिमध्यान्तम् अनन्तम् आद्यं नमामि सत्यं तमसः परस्तात् ॥ (२३७।२)

यदेव पश्यन्ति जगत्प्रसूतिं वेदान्तविज्ञानविनिश्चितार्थाः । (२३८।१)

आनन्दमात्रं प्रणवाभिधानं तदेव रूपं शरणं प्रपद्ये ॥ (२३८।२)

अशेषभूतान्तरसंनिविष्टं प्रधानपुंयोगवियोगहेतुम् । (२३९।१)

तेजोमयं जन्मविनाशहीनं प्राणाभिधानं प्रणतो ऽस्मि रूपम् ॥ (२३९।२)

आद्यन्तहीनं जगदात्मभूतं विभिन्नसंस्थं प्रकृतेः परस्तात् । (२४०।१)

कूटस्थमव्यक्तवपुस्तवैव नमामि रूपं पुरुषाभिधानम् ॥ (२४०।२)

सर्वाश्रयं सर्वजगद्विधानं सर्वत्रगं जन्मविनाशहीनम् । (२४१।१)

सूक्ष्मं विचित्रं त्रिगुणं प्रधानं नतो ऽस्मि ते रूपमलुप्तभेदम् ॥ (२४१।२)

आद्यं महत् ते पुरुषात्मरूपं प्रकृत्यवस्थं त्रिगुणात्मबीजम् । (२४२।१)

ऐश्वर्यविज्ञानविरागधर्मैः समन्वितं देवि नतो ऽस्मि रूपम् ॥ (२४२।२)

द्विसप्तलोकात्मकमम्बुसंस्थं विचित्रभेदं पुरुषैकनाथम् । (२४३।१)

अनन्तभूतैरधिवासितं ते नतो ऽस्मि रूपं जगदण्डसंज्ञम् ॥ (२४३।२)

अशेषवेदात्मकमेकमाद्यं स्वतेजसा पूरितलोकभेदम् । (२४४।१)

त्रिकालहेतुं परमेष्ठिसंज्ञं नमामि रूपं रविमण्डलस्थम् ॥ (२४४।२)

सहस्रमूर्धानम् अनन्तशक्तिं सहस्रबाहुं पुरुषं पुराणम् । (२४५।१)

शयानमन्तः सलिले तथैव नारायणाख्यं प्रणतो ऽस्मि रूपम् ॥ (२४५।२)

दंष्ट्राकरालं त्रिदशाभिवन्द्यं युगान्तकालानलकल्परूपम् । (२४६।१)

अशेषभूताण्डविनाशहेतुं नमामि रूपं तव कालसंज्ञम् ॥ (२४६।२)

फणासहस्रेण विराजमानं भोगीन्द्रमुख्यैरभिपूज्यमानम् । (२४७।१)

जनार्दनारूढतनुं प्रसुप्तं नतो ऽस्मि रूपं तव शेषसंज्ञम् ॥ (२४७।२)

अव्याहतैश्वर्यम् अयुग्मनेत्रं ब्रह्मामृतानन्दरसज्ञमेकम् । (२४८।१)

युगान्तशेषं दिवि नृत्यमानं नतो ऽस्मि रूपं तव रुद्रसंज्ञम् ॥ (२४८।२)

प्रहीणशोकं विमलं पवित्रं सुरासुरैर् अर्चितपादपद्मम् । (२४९।१)

सुकोमलं देवि विशालशुभ्रं नमामि ते रूपमिदं नमामि ॥ (२४९।२)

ॐ नमस्ते महादेवि नमस्ते परमेश्वरि । (२५०।१)

नमो भगवतीशानि शिवायै ते नमो नमः ॥ (२५०।२)

त्वन्मयो ऽहं त्वदाधारस्त्वमेव च गतिर्मम । (२५१।१)

त्वामेव शरणं यास्ये प्रसीद परमेश्वरि ॥ (२५१।२)

मया नास्ति समो लोके देवो वा दानवो ऽपि वा । (२५२।१)

जगन्मातैव मत्पुत्री सम्भूता तपसा यतः ॥ (२५२।२)

एषा तवाम्बिका देवि किलाभूत पितृकन्यका । (२५३।१)

मेनाशेषजगन्मातुर् अहो पुण्यस्य गौरवम् ॥ (२५३।२)

पाहि माम् अमरेशानि मेनया सह सर्वदा । (२५४।१)

नमामि तव पादाब्जं व्रजामि शरणं शिवाम् ॥ (२५४।२)

अहो मे सुमहद् भाग्यं महादेवीसमागमात् । (२५५।१)

आज्ञापय महादेवि किं करिष्यामि शङ्करि ॥ (२५५।२)

एतावदुक्त्वा वचनं तदा हिमगिरीश्वरः । (२५६।१)

सम्प्रेक्षमाणो गिरिजां प्राञ्जलिः पार्श्वतो ऽभवत् ॥ (२५६।२)

अथ सा तस्य वचनं निशम्य जगतो ऽरणिः । (२५७।१)

सस्मितं प्राह पितरं स्मृत्वा पशुपतिं पतिम् ॥ (२५७।२)

देव्युवाच । (२५८।१)

शृणुष्व चैतत् परमं गुह्यमीश्वरगोचरम् । (२५८।२)

उपदेशं गिरिश्रेष्ठ सेवितं ब्रह्मवादिभिः ॥ (२५८।३)

यन्मे साक्षात् परं रूपमैश्वरं दृष्टमद्भुतम् । (२५९।१)

सर्वशक्तिसमायुक्तमनन्तं प्रेरकं परम् ॥ (२५९।२)

शान्तः समाहितमना दम्भाहङ्कारवर्जितः । (२६०।१)

तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदेव शरणं व्रज ॥ (२६०।२)

भक्त्या त्वनन्यया तात पद्भावं परमाश्रितः । (२६१।१)

सर्वयज्ञतपोदानैस् तदेवार्चय सर्वदा ॥ (२६१।२)

तदेव मनसा पश्य तद् ध्यायस्व जपस्व च । (२६२।१)

ममोपदेशात् संसारं नाशयामि तवानघ ॥ (२६२।२)

अहं वै मत्परान् भक्तानैश्वरं योगमास्थितान् । (२६३।१)

संसारसागरादस्मादुद्धराम्यचिरेण तु ॥ (२६३।२)

ध्यानेन कर्मयोगेन भक्त्या ज्ञानेन चैव हि । (२६४।१)

प्राप्याहं ते गिरिश्रेष्ठ नान्यथा कर्मकोटिभिः ॥ (२६४।२)

श्रुतिस्मृत्युदितं सम्यक् कर्म वर्णाश्रमात्मकम् । (२६५।१)

अध्यात्मज्ञानसहितं मुक्तये सततं कुरु ॥ (२६५।२)

धर्मात् संजायते भक्तिर्भक्त्या सम्प्राप्यते परम् । (२६६।१)

श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितो धर्मो यज्ञादिको मतः ॥ (२६६।२)

नान्यतो जायते धर्मो वेदाद् धर्मो हि निर्बभौ । (२६७।१)

तस्मान्मुमुक्षुर्धर्मार्थो मद्रूपं वेदमाश्रयेत् ॥ (२६७।२)

ममैवैषा परा शक्तिर्वेदसंज्ञा पुरातनी । (२६८।१)

ऋग्यजुःसामरूपेण सर्गादौ सम्प्रवर्तते ॥ (२६८।२)

तेषामेव च गुप्त्यर्थं वेदानां भगवानजः । (२६९।१)

ब्राह्मणादीन् ससर्जाथ स्वे स्वे कर्मण्ययोजयत् ॥ (२६९।२)

ये न कुर्वन्ति तद्धर्मं तदर्थं ब्रह्मनिर्मितम् । (२७०।१)

तेषाम् अधस्तान्नरकांस्तामिस्रादीन् अकल्पयत् ॥ (२७०।२)

न च वेदाद् ऋते किंचिच्छास्त्रधर्माभिधायकम् । (२७१।१)

यो ऽन्यत्र रमते सो ऽसौ न संभाष्यो द्विजातिभिः ॥ (२७१।२)

यानि शास्त्राणि दृश्यन्ते लोके ऽस्मिन् विविधानि तु । (२७२।१)

श्रुतिस्मृतिविरुद्धानि निष्ठा तेषां हि तामसी ॥ (२७२।२)

कापालं पञ्चरात्रं च यामलं वाममार्हतम् । (२७३।१)

एवंविधानि चान्यानि मोहनार्थानि तानि तु ॥ (२७३।२)

ये कुशास्त्राभियोगेन मोहयन्तीह मानवान् । (२७४।१)

मया सृष्टानि शास्त्राणि मोहायैषां भवान्तरे ॥ (२७४।२)

वेदार्थवित्तमैः कार्यं यत् स्मृतं कर्म वैदिकम् । (२७५।१)

तत् प्रयत्नेन कुर्वन्ति मत्प्रियास्ते हि ये नराः ॥ (२७५।२)

वर्णानामनुकम्पार्थं मन्नियोगाद् विराट् स्वयम् । (२७६।१)

स्वायंभुवो मनुर् धर्मान् मुनीनां पूर्वमुक्तवान् ॥ (२७६।२)

श्रुत्वा चान्ये ऽपि मुनयस्तन्मुखाद् धर्ममुत्तमम् । (२७७।१)

चक्रुर्धर्मप्रतिष्ठार्थं धर्मशास्त्राणि चैव हि ॥ (२७७।२)

तेषु चान्तर्हितेष्वेवं युगान्तेषु महर्षयः । (२७८।१)

ब्रह्मणो वचनात् तानि करिष्यन्ति युगे युगे ॥ (२७८।२)

अष्टादश पुराणानि व्यासेन कथितानि तु । (२७९।१)

नियोगाद् ब्रह्मणो राजंस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ (२७९।२)

अन्यान्युपपुराणानि तच्छिष्यैः कथितानि तु । (२८०।१)

युगे युगे ऽत्र सर्वेषां कर्ता वै धर्मशास्त्रवित् ॥ (२८०।२)

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्द एव च । (२८१।१)

ज्योतिःशास्त्रं न्यायविद्या मीमांसा चोपबृंहणम् ॥ (२८१।२)

एवं चतुर्दशैतानि विद्यास्थानानि सत्तम । (२८२।१)

चतुर्वेदैः सहोक्तानि धर्मो नान्यत्र विद्यते ॥ (२८२।२)

एवं पैतामहं धर्मं मनुव्यासादयः परम् । (२८३।१)

स्थापयन्ति ममादेशाद् यावदाभूतसंप्लवम् ॥ (२८३।२)

ब्रह्मणा सह ते सर्वे सम्प्राप्ते प्रतिसंचरे । (२८४।१)

परस्यान्ते कृतात्मानः प्रविशन्ति परं पदम् ॥ (२८४।२)

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन धर्मार्थं वेदमाश्रयेत् । (२८५।१)

धर्मेण सहितं ज्ञानं परं ब्रह्म प्रकाशयेत् ॥ (२८५।२)

ये तु सङ्गान् परित्यज्य मामेव शरणं गताः । (२८६।१)

उपासते सदा भक्त्या योगमैश्वरमास्थिताः ॥ (२८६।२)

सर्वभूतदयावन्तः शान्ता दान्ता विमत्सराः । (२८७।१)

अमानिनो बुद्धिमन्तस्तापसाः शंसितव्रताः ॥ (२८७।२)

मच्चित्ता मद्गतप्राणा मज्ज्ञानकथने रताः । (२८८।१)

संन्यासिनो गृहस्थाश्च वनस्था ब्रह्मचारिणः ॥ (२८८।२)

तेषां नित्याभियुक्तानां मायातत्त्वसमुत्थितम् । (२८९।१)

नाशयामि तमः कृत्स्नं ज्ञानदीपने माचिरात् ॥ (२८९।२)

ते सुनिर्धूततमसो ज्ञानेनैकेन मन्मयाः । (२९०।१)

सदानन्दास्तु संसारे न जायन्ते पुनः पुनः ॥ (२९०।२)

तस्मात् सर्वप्रकारेण मद्भक्तो मत्परायणः । (२९१।१)

मामेवार्चय सर्वत्र मेनया सह संगतः ॥ (२९१।२)

अशक्तो यदि मे ध्यातुमैश्वरं रूपमव्ययम् । (२९२।१)

ततो मे सकलं रूपं कालाद्यं शरणं व्रज ॥ (२९२।२)

यद् यत् स्वरूपं मे तात मनसो गोचरं भवेत् । (२९३।१)

तन्निष्ठस्तत्परो भूत्वा तदर्चनपरो भव ॥ (२९३।२)

यत्तु मे निष्कलं रूपं चिन्मात्रं केवलं शिवम् । (२९४।१)

सर्वोपाधिविनिर्मुक्तमनन्तममृतं परम् ॥ (२९४।२)

ज्ञानेनैकेन तल्लभ्यं क्लेशेन परमं पदम् । (२९५।१)

ज्ञानमेव प्रपश्यन्तो मामेव प्रविशन्ति ते ॥ (२९५।२)

तद्बुद्धयस्तदात्मानस् तन्निष्ठास् तत्परायणाः । (२९६।१)

गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ (२९६।२)

मामनाश्रित्य परमं निर्वाणममलं पदम् । (२९७।१)

प्राप्यते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज ॥ (२९७।२)

एकत्वेन पृथक्त्वेन तथा चोभयतो ऽपि वा । (२९८।१)

मामुपास्य महाराज ततो यास्यसि तत्पदम् ॥ (२९८।२)

मामनाश्रित्य तत् तत्त्वं स्वभावविमलं शिवम् । (२९९।१)

ज्ञायते न हि राजेन्द्र ततो मां शरणं व्रज ॥ (२९९।२)

तस्मात् त्वमक्षरं रूपं नित्यं चारूपमैश्वरम् । (३००।१)

आराधय प्रयत्नेन ततो बन्धं प्रहास्यसि ॥ (३००।२)

कर्मणा मनसा वाचा शिवं सर्वत्र सर्वदा । (३०१।१)

समाराधय भावेन ततो यास्यसि तत्पदम् ॥ (३०१।२)

न वै पश्यन्ति तत् तत्त्वं मोहिता मम मायया । (३०२।१)

अनाद्यनन्तं परमं महेश्वरमजं शिवम् ॥ (३०२।२)

सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं निरञ्जनम् । (३०३।१)

नित्यानन्दं निराभासं निर्गुणं तमसः परम् ॥ (३०३।२)

अद्वैतमचलं ब्रह्म निष्कलं निष्प्रपञ्चकम् । (३०४।१)

स्वसंवेद्यमवेद्यं तत् परे व्योम्नि व्यवस्थितम् ॥ (३०४।२)

सूक्ष्मेण तमसा नित्यं वेष्टिता मम मायया । (३०५।१)

संसारसागरे घोरे जायन्ते च पुनः पुनः ॥ (३०५।२)

भक्त्या त्वनन्यया राजन् सम्यग् ज्ञानेन चैव हि । (३०६।१)

अन्वेष्टव्यं हि तद् ब्रह्म जन्मबन्धनिवृत्तये ॥ (३०६।२)

अहङ्कारं च मात्सर्यं कामं क्रोधं परिग्रहम् । (३०७।१)

अधर्माभिनिवेशं च त्यक्त्वा वैराग्यमास्थितः ॥ (३०७।२)

सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । (३०८।१)

अन्वीक्ष्य चात्मनात्मानं ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ (३०८।२)

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा सर्वभूताभयप्रदः । (३०९।१)

ऐश्वरीं परमां भक्तिं विन्देतानन्यगामिनीम् ॥ (३०९।२)

वीक्षते तत् परं तत्त्वमैश्वरं ब्रह्म निष्कलम् । (३१०।१)

सर्वसंसारनिर्मुक्तो ब्रह्मण्येवावतिष्ठते ॥ (३१०।२)

ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठायं परस्य परमः शिवः । (३११।१)

अनन्तस्याव्ययस्यैकः स्वात्माधारो महेश्वरः ॥ (३११।२)

ज्ञानेन कर्मयोगेन भक्तियोगेन वा नृप । (३१२।१)

सर्वसंसारमुक्त्यर्थमीश्वरं सततं श्रय ॥ (३१२।२)

एष गुह्योपदेशस्ते मया दत्तो गिरीश्वर । (३१३।१)

अन्वीक्ष्य चैतदखिलं यथेष्टं कर्तुमर्हसि ॥ (३१३।२)

अहं वै याचिता देवैः संजाता परमेश्वरात् । (३१४।१)

विनिन्द्य दक्षं पितरं महेश्वरविनिन्दकम् ॥ (३१४।२)

धर्मसंस्थापनार्थाय तवाराधनकारणात् । (३१५।१)

मेनादेहसमुत्पन्ना त्वामेव पितरं श्रिता ॥ (३१५।२)

स त्वं नियोगाद् देवस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । (३१६।१)

प्रदास्यसे मां रुद्राय स्वयंवरसमागमे ॥ (३१६।२)

तत्संबन्धाच्च ते राजन् सर्वे देवाः सवासवाः । (३१७।१)

त्वां नमस्यन्ति वै तात प्रसीदति च शङ्करः ॥ (३१७।२)

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मां विद्धीश्वरगोचराम् । (३१८।१)

सम्पूज्य देवमीशानं शरण्यं शरणं व्रज ॥ (३१८।२)

स एवमुक्तो भगवान् देवदेव्या गिरीश्वरः । (३१९।१)

प्रणम्य शिरसा देवीं प्राञ्जलिः पुनरब्रवीत् ॥ (३१९।२)

विस्तरेण महेशानि योगं माहेश्वरं परम् । (३२०।१)

ज्ञानं चैवात्मनो योगं साधनानि प्रचक्ष्व मे ॥ (३२०।२)

तस्यैतत् परमं ज्ञानमात्मयोगमनुत्तमम् । (३२१।१)

यथावद् व्याजहारेशा साधनानि च विस्तरात् ॥ (३२१।२)

निशम्य वदनाम्भोजाद् गिरीन्द्रो लोकपूजितः । (३२२।१)

लोकमातुः परं ज्ञानं योगासक्तो ऽभवत्पुनः ॥ (३२२।२)

प्रददौ च महेशाय पार्वतीं भाग्यगौरवात् । (३२३।१)

नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं देवानां चैव संनिधौ ॥ (३२३।२)

य इमं पठते ऽध्यायं देव्या माहात्म्यकीर्तनम् । (३२४।१)

शिवस्य संनिधौ भक्त्या शुचिस् तद्भावभावितः ॥ (३२४।२)

सर्वपापविनिर्मुक्तो दिव्ययोगसमन्वितः । (३२५।१)

उल्लङ्घ्य ब्रह्मणो लोकं देव्याः स्थानमवाप्नुयात् ॥ (३२५।२)

यश्चैतत् पठते स्तोत्रं ब्राह्मणानां समीपतः । (३२६।१)

देव्याः समाहितमनाः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (३२६।२)

नाम्नाम् अष्टसहस्रं तु देव्या यत् समुदीरितम् । (३२७।१)

ज्ञात्वार्कमण्डलगतां संभाव्य परमेश्वरीम् ॥ (३२७।२)

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर् भक्तियोगसमन्वितः । (३२८।१)

संस्मरन् परमं भावं देव्या माहेश्वरं परम् ॥ (३२८।२)

अनन्यमानसो नित्यं जपेद् आ मरणाद् द्विजः । (३२९।१)

सो ऽन्तकाले स्मृतिं लब्ध्वा परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ (३२९।२)

अथवा जायते विप्रो ब्राह्मणानां कुले शुचौ । (३३०।१)

पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्य सः ॥ (३३०।२)

सम्प्राप्य योगं परमं दिव्यं तत् पारमेश्वरम् । (३३१।१)

शान्तः सर्वगतो भूत्वा शिवसायुज्यम् आप्नुयात् ॥ (३३१।२)

प्रत्येकं चाथ नामानि जुहुयात् सवनत्रयम् । (३३२।१)

पूतनादिकृतैर् दोषैर् ग्रहदोषैश्च मुच्यते ॥ (३३२।२)

जपेद् वाहरहर्नित्यं संवत्सरमतन्द्रितः । (३३३।१)

श्रीकामः पार्वतीं देवीं पूजयित्वा विधानतः ॥ (३३३।२)

सम्पूज्य पार्श्वतः शंभुं त्रिनेत्रं भक्तिसंयुतः । (३३४।१)

लभते महतीं लक्ष्मीं महादेवप्रसादतः ॥ (३३४।२)

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन जप्तव्यं हि द्विजातिभिः । (३३५।१)

सर्वपापापनोदार्थं देव्या नामसहस्रकम् ॥ (३३५।२)

प्रसङ्गात् कथितं विप्रा देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । (३३६।१)

अतः परं प्रजासर्गं भृग्वादीनां निबोधत ॥ (३३६।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकादशो ऽध्यायः ॥ (३३७।१)