ईश्वर उवाच । (१।१)

अव्यक्तादभवत् कालः प्रधानं पुरुषः परः । (१।२)

तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत् ॥ (१।३)

सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् । (२।१)

सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥ (२।२)

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् । (३।१)

सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम् ॥ (३।२)

सर्वोपमानरहितं प्रमाणातीतगोचरम् । (४।१)

निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम् ॥ (४।२)

अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रुवम् अव्ययम् । (५।१)

निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः ॥ (५।२)

स आत्मा सर्वभूतानां स बाह्याभ्यन्तरः परः । (६।१)

सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः ॥ (६।२)

मया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । (७।१)

मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ (७।२)

प्रधानं पुरुषं चैव तत्त्वद्वयमुदाहृतम् । (८।१)

तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः ॥ (८।२)

त्रयमेतदनाद्यन्तमव्यक्ते समवस्थितम् । (९।१)

तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः ॥ (९।२)

महदाद्यं विशेषान्तं सम्प्रसूते ऽखिलं जगत् । (१०।१)

या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम् ॥ (१०।२)

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते यः प्राकृतान् गुणान् । (११।१)

अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः ॥ (११।२)

आद्यो विकारः प्रकृतेर्महानात्मेति कथ्यते । (१२।१)

विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः ॥ (१२।२)

एक एव महानात्मा सो ऽहङ्कारो ऽभिधीयते । (१३।१)

स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः ॥ (१३।२)

तेन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु । (१४।१)

स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम् ॥ (१४।२)

तेनाविवेकतस्तस्मात् संसारः पुरुषस्य तु । (१५।१)

स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत् ॥ (१५।२)

कालः सृजति भूतानि कालः संहरति प्रजाः । (१६।१)

सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे ॥ (१६।२)

सो ऽन्तरा सर्वमेवेदं नियच्छति सनातनः । (१७।१)

प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः ॥ (१७।२)

सर्वेन्द्रियेभ्यः परमं मन आहुर्मनीषिणः । (१८।१)

मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः ॥ (१८।२)

महतः परम् अव्यक्तव्यक्तात् पुरुषः परः । (१९।१)

पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत् ॥ (१९।२)

प्राणात् परतरं व्योम व्योमातीतो ऽग्निरीश्वरः । (२०।१)

सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः । (२०।२)

नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते ॥ (२०।३)

नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् । (२१।१)

ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम् ॥ (२१।२)

सो ऽहं सृजामि सकलं संहरामि सदा जगत् । (२२।१)

मायी मायामयो देवः कालेन सह संगतः ॥ (२२।२)

मत्सन्निधावेष कालः करोति सकलं जगत् । (२३।१)

नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम् ॥ (२३।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु तृतीयो ऽध्यायः ॥ (२४।१)