सूत उवाच । (१।१)

उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः । (१।२)

द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः ॥ (१।३)

तत्र मन्दाकिनीं पुण्याम् ऋषिसङ्घनिषेविताम् । (२।१)

नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः ॥ (२।२)

स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः । (३।१)

चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित् ॥ (३।२)

संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा । (४।१)

पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम् ॥ (४।२)

प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः । (५।१)

मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम् ॥ (५।२)

ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः । (६।१)

द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम् ॥ (६।२)

ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः । (७।१)

जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः ॥ (७।२)

कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः । (८।१)

ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः ॥ (८।२)

दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् । (९।१)

पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन् ॥ (९।२)

को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने । (१०।१)

प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान् ॥ (१०।२)

अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः । (११।१)

व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः ॥ (११।२)

यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् । (१२।१)

अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः ॥ (१२।२)

यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् । (१३।१)

प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम् ॥ (१३।२)

ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः । (१४।१)

नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम् ॥ (१४।२)

भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः । (१५।१)

प्रसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम् ॥ (१५।२)

तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् । (१६।१)

क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात् ॥ (१६।२)

विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः । (१७।१)

प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः ॥ (१७।२)

तत्क्षणादेव विमलं सम्भूतं ज्योतिरुत्तमम् । (१८।१)

लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत ॥ (१८।२)

ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः । (१९।१)

प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान् ॥ (१९।२)

अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः । (२०।१)

रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः ॥ (२०।२)

अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः । (२१।१)

उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः ॥ (२१।२)

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः । (२२।१)

आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम् ॥ (२२।२)

तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः । (२३।१)

लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम् ॥ (२३।२)

तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः । (२४।१)

ददौ कृष्णस्य भगवान् वरदो वरमुत्तमम् ॥ (२४।२)

ये ऽर्चयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् । (२५।१)

तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय ॥ (२५।२)

नमस्यो ऽर्चयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः । (२६।१)

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः ॥ (२६।२)

ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् । (२७।१)

ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति ॥ (२७।२)

प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि । (२८।१)

ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा ॥ (२८।२)

धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः । (२९।१)

अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम् ॥ (२९।२)

स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह । (३०।१)

एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ (३०।२)

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे । (३१।१)

यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह ॥ (३१।२)

एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्तिके प्रभुः । (३२।१)

उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम् ॥ (३२।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः ॥ (३३।१)