व्यास उवाच । (१।१)

अथ श्राद्धममावास्यां प्राप्य कार्यं द्विजोत्तमैः । (१।२)

पिण्डान्वाहार्यकं भक्त्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ॥ (१।३)

पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं क्षीणे राजनि शस्यते । (२।१)

अपराह्ने द्विजातीनां प्रशस्तेनामिषेण च ॥ (२।२)

प्रतिपत्प्रभृति ह्यन्यास्तिथयः कृष्णपक्षके । (३।१)

चतुर्दशीं वर्जयित्वा प्रशस्ता ह्युत्तरोत्तराः ॥ (३।२)

अमावास्याष्टकास् तिस्रः पौषमासादिषु त्रिषु । (४।१)

तिस्रश्चान्वष्टकाः पुण्या माघी पञ्चदशी तथा ॥ (४।२)

त्रयोदशी मघायुक्ता वर्षासु तु विशेषतः । (५।१)

शस्यापाकश्राद्धकाला नित्याः प्रोक्ता दिने दिने ॥ (५।२)

नैमित्तिकं तु कर्तव्यं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । (६।१)

बान्धवानां च मरणे नारकी स्यादतो ऽन्यथा ॥ (६।२)

काम्यानि चैव श्राद्धानि शस्यन्ते ग्रहणादिषु । (७।१)

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते ऽप्यनन्तकम् ॥ (७।२)

संक्रान्त्यमक्षयं श्राद्धं तथा जन्मदिनेष्वपि । (८।१)

नक्षत्रेषु च सर्वेषु कार्यं काम्यं विशेषतः ॥ (८।२)

स्वर्गं च लभते कृत्वा कृत्तिकासु द्विजोत्तमः । (९।१)

अपत्यमथ रोहिण्यां सौम्ये तु ब्रह्मवर्चसम् ॥ (९।२)

रौद्राणां कर्मणां सिद्धिमार्द्रायां शौर्यमेव च । (१०।१)

पुनर्वसौ तथा भूमिं श्रियं पुष्ये तथैव च ॥ (१०।२)

सर्वान् कामांस्तथा सार्पे पित्र्ये सौभाग्यमेव च । (११।१)

अर्यम्णे तु धनं विन्द्यात् फाल्गुन्यां पापनाशनम् ॥ (११।२)

ज्ञातिश्रैष्ठ्यं तथा हस्ते चित्रायां च बहून् सुतान् । (१२।१)

वाणिज्यसिद्धिं स्वातौ तु विशाखासु सुवर्णकम् ॥ (१२।२)

मैत्रे बहूनि मित्राणि राज्यं शाक्रे तथैव च । (१३।१)

मूले कृषिं लभेद् यानसिद्धिमाप्ये समुद्रतः ॥ (१३।२)

सर्वान् कामान् वैश्वदेवे श्रैष्ठ्यं तु श्रवणे पुनः । (१४।१)

श्रविष्ठायां तथा कामान् वारुणे च परं बलम् ॥ (१४।२)

अजैकपादे कुप्यं स्याद् अहिर्बुध्न्ये गृहं शुभम् । (१५।१)

रेवत्यां बहवो गावो ह्यश्विन्यां तुरगांस्तथा । (१५।२)

याम्ये ऽथ जीवनं तत् स्याद्यदि श्राद्धं प्रयच्छति ॥ (१५।३)

आदित्यवारे त्वारोग्यं चन्द्रे सौभाग्यमेव च । (१६।१)

कौजे सर्वत्र विजयं सर्वान् कामान् बुधस्य तु ॥ (१६।२)

विद्याम् अभीष्टां जीवे तु धनं वै भार्गवे पुनः । (१७।१)

शमैश्वरे लभेदायुः प्रतिपत्सु सुतान् शुभान् ॥ (१७।२)

कन्यकां वै द्वितीयायां तृतीयायां तु वन्दिनः । (१८।१)

पशून्क्षुद्रांश्चतुर्थ्यां तु पञ्चम्यांशोभनान् सुतान् ॥ (१८।२)

षष्ट्यां द्यूतं कृषिं चापि सप्तम्यां लभते नरः । (१९।१)

अष्टम्यामपि वाणिज्यं लभते श्राद्धदः सदा ॥ (१९।२)

स्यान्नवम्यामेकखुरं दशम्यां द्विखुरं बहु । (२०।१)

एकादश्यां तथा रूप्यं ब्रह्मवर्चस्विनः सुतान् ॥ (२०।२)

द्वादश्यां जातरूपं च रजतं कुप्यमेव च । (२१।१)

ज्ञातिश्रैष्ठ्यं त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां तु क्रुप्रजाः । (२१।२)

पञ्चदश्यां सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदः सदा ॥ (२१।३)

तस्माच्छ्राद्धं न कर्तव्यं चतुर्दश्यां द्विजातिभिः । (२२।१)

शस्त्रेण तु हतानां वै तत्र श्राद्धं प्रकल्पयेत् ॥ (२२।२)

द्रव्यब्राह्मणसंपत्तौ न कालनियमः कृतः । (२३।१)

तस्माद् भोगापवर्गार्थं श्राद्धं कुर्युर्द्विजातयः ॥ (२३।२)

कर्मारम्भेषु सर्वेषु कुर्याद् आ अभ्युदयं पुनः । (२४।१)

पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम् ॥ (२४।२)

अहन्यहनि नित्यं स्यात् काम्यं नैमित्तिकं पुनः । (२५।१)

एकोद्दिष्टादि विज्ञेयं वृद्धिश्राद्धं तु पार्वणम् ॥ (२५।२)

एतत् पञ्चविधं श्राद्धं मनुना परिकीर्तितम् । (२६।१)

यात्रायां षष्ठमाख्यातं तत्प्रयत्नेन पालयेत् ॥ (२६।२)

शुद्धये सप्तमं श्राद्धं ब्रह्मणा परिभाषितम् । (२७।१)

दैविकं चाष्टमं श्राद्धं यत्कृत्वा मुच्यते भयात् ॥ (२७।२)

संध्यारात्र्योर्न कर्तव्यं राहोरन्यत्र दर्शनात् । (२८।१)

देशानां च विशेषेण भवेत् पुण्यमनन्तकम् ॥ (२८।२)

गङ्गायामक्षयं श्राद्धं प्रयागे ऽमरकण्टके । (२९।१)

गायन्ति पितरो गाथां कीर्तयन्ति मनीषिणः ॥ (२९।२)

एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः । (३०।१)

तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् ॥ (३०।२)

गयां प्राप्यानुषङ्गेण यदि श्राद्धं समाचरेत् । (३१।१)

तारिताः पितरस्तेन स याति परमां गतिम् ॥ (३१।२)

वराहपर्वते चैव गङ्गायां वै विशेषतः । (३२।१)

वाराणस्यां विशेषेण यत्र देवः स्वयं हरः ॥ (३२।२)

गङ्गाद्वारे प्रभासे च बिल्वके नीलपर्वते । (३३।१)

कुरुक्षेत्रे च कुब्जाम्रे भृगुतुङ्गे महालये ॥ (३३।२)

केदारे फल्गुतीर्थे च नैमिषारण्य एव च । (३४।१)

सरस्वत्यां विशेषेण पुष्करेषु विशेषतः ॥ (३४।२)

नर्मदायां कुशावर्ते श्रीशैले भद्रकर्णके । (३५।१)

वेत्रवत्यां विपाशायां गोदावर्यां विशेषतः ॥ (३५।२)

एवमादिषु चान्येषु तीर्थेषु पुलिनेषु च । (३६।१)

नदीनां चैव तीरेषु तुष्यन्ति पितरः सदा ॥ (३६।२)

व्रीहिभिश्च यवैर्माषैर् अद्भिर् मूलफलेन वा । (३७।१)

श्यामाकैश्च यवैः शाकैर् नीवारैश्च प्रियङ्गुभिः । (३७।२)

गौधूमैश्च तिलैर्मुद्गैर्मासं प्रीणयते पितॄन् ॥ (३७।३)

आम्रान् पाने रतानिक्षून् मृद्वीकांश्च सदाडिमान् । (३८।१)

विदार्याश्च भरण्डाश्च श्राद्धकाले प्रदापयेत् ॥ (३८।२)

लाजान् मधुयुतान् दद्यात् सक्तून् शर्करया सह । (३९।१)

दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन शृङ्गाटककशेरुकान् ॥ (३९।२)

द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन् मासान् हारिणेन तु । (४०।१)

औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनेह पञ्च तु ॥ (४०।२)

षण्मासांश्छागमांसेन पार्षतेनाथ सप्त वै । (४१।१)

अष्टावेणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु ॥ (४१।२)

दशमासांस्तु तृप्यन्ति वराहमहिषामिषैः । (४२।१)

शशकूर्मयोर् मांसेन मासानेकादशैव तु ॥ (४२।२)

संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन तु । (४३।१)

वार्ध्रीणसस्य मांसेन तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी ॥ (४३।२)

कालशाकं महाशल्कं खड्गलोहामिषं मधु । (४४।१)

आनन्त्यायैव कल्पन्ते मुन्यन्नानि च सर्वशः ॥ (४४।२)

क्रीत्वा लब्ध्वा स्वयं वाथ मृतानाहृत्य वा द्विजः । (४५।१)

दद्याच्छ्राद्धे प्रयत्नेन तदस्याक्षयमुच्यते ॥ (४५।२)

पिप्पलीं क्रमुकं चैव तथा चैव मसूरकम् । (४६।१)

कूष्माण्डालाबुवार्ताकान् भूस्तृणं सुरसं तथा ॥ (४६।२)

कुसुम्भपिण्डमूलं वै तन्दुलीयकमेव च । (४७।१)

राजमाषांस्तथा क्षीरं माहिषं च विवर्जयेत् ॥ (४७।२)

कोद्रवान् कोविदारांश्च पालक्यान् मरिचांस्तथा । (४८।१)

वर्जयेत् सर्वयत्नेन श्राद्धकाले द्विजोत्तमः ॥ (४८।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे विंशो ऽध्यायः ॥ (४९।१)