कूर्म उवाच । (१।१)

अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रतिसर्गमनुत्तमम् । (१।२)

प्राकृतं हि समासेन शृणुध्वं गदतो मम ॥ (१।३)

गते परार्धद्वितये कालो लोकप्रकालनः । (२।१)

कालाग्निर् भस्मसात्कर्तुं करोति निखिलं मतिम् ॥ (२।२)

स्वात्मन्यात्मानमावेश्य भूत्वा देवो महेश्वरः । (३।१)

दहेदशेषं ब्रह्माण्डं सदेवासुरमानुषम् ॥ (३।२)

तमाविश्य महादेवो भगवान्नीललोहितः । (४।१)

करोति लोकसंहारं भीषणं रूपमाश्रितः ॥ (४।२)

प्रविश्य मण्डलं सौरं कृत्वासौ बहुधा पुनः । (५।१)

निर्दहत्यखिलं लोकं सप्तसप्तिस्वरूपधृक् ॥ (५।२)

स दग्ध्वा सकलं सत्त्वमस्त्रं ब्रह्मशिरो महत् । (६।१)

देवतानां शरीरेषु क्षिपत्यखिलदाहकम् ॥ (६।२)

दग्धेष्वशेषदेवेषु देवी गिरिवरात्मजा । (७।१)

एका सा साक्षिणी शंभोस्तिष्ठते वैदिकी श्रुतिः ॥ (७।२)

शिरःकपालैर्देवानां कृतस्रग्वरभूषणः । (८।१)

आदित्यचन्द्रादिगणैः पूरयन् व्योममण्डलम् ॥ (८।२)

सहस्रनयनो देवः सहस्राकृतिर् ईश्वरः । (९।१)

सहस्रहस्तचरणः सहस्रार्चिर् महाभुजः ॥ (९।२)

दंष्ट्राकरालवदनः प्रदीप्तानललोचनः । (१०।१)

त्रिशूली कृत्तिवसनो योगमैश्वरमास्थितः ॥ (१०।२)

पीत्वा तत्परमानन्दं प्रभूतममृतं स्वयम् । (११।१)

करोति ताण्डवं देवीमालोक्य परमेश्वरः ॥ (११।२)

पीत्वा नृत्तामृतं देवी भर्तुः परममङ्गला । (१२।१)

योगमास्थाय देवस्य देहमायाति शूलिनः ॥ (१२।२)

संत्यक्त्वा ताण्डवरसं स्वेच्छयैव पिनाकधृक् । (१३।१)

ज्योतिःस्वभावं भगवान् दग्ध्वा ब्रह्माण्डमण्डलम् ॥ (१३।२)

संस्थितेष्वथ देवेषु ब्रह्मविष्णुपिनाकिषु । (१४।१)

गुणैरशेषैः पृथिवीविलयं याति वारिषु ॥ (१४।२)

स वारितत्त्वं सगुणं ग्रसते हव्यवाहनः । (१५।१)

तेजस्तु गुणसंयुक्तं वायौ संयाति संक्षयम् ॥ (१५।२)

आकाशे सगुणो वायुः प्रलयं याति विश्वभृत् । (१६।१)

भूतादौ च तथाकाशं लीयते गुणसंयुतम् ॥ (१६।२)

इन्द्रियाणि च सर्वाणि तैजसे यान्ति संक्षयम् । (१७।१)

वैकारिके देवगणाः प्रलयं यान्ति सत्तमाः ॥ (१७।२)

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चेति सत्तमाः । (१८।१)

त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महति प्रलयं व्रजेत् ॥ (१८।२)

महान्तमेभिः सहितं ब्रह्माणमतितेजसम् । (१९।१)

अव्यक्तं जगतो योनिः संहरेदेकमव्ययम् ॥ (१९।२)

एवं संहृत्य भूतानि तत्त्वानि च महेश्वरः । (२०।१)

वियोजयति चान्योन्यं प्रधानं पुरुषं परम् ॥ (२०।२)

प्रधानपुंसोरजयोरेष संहार ईरितः । (२१।१)

महेश्वरेच्छाजनितो न स्वयं विद्यते लयः ॥ (२१।२)

गुणसाम्यं तदव्यक्तं प्रकृतिः परिगीयते । (२२।१)

प्रधानं जगतो योनिर्मायातत्त्वमचेतनम् ॥ (२२।२)

कूटस्थश्चिन्मयो ह्यात्मा केवलः पञ्चविंशकः । (२३।१)

गीयते मुनिभिः साक्षी महानेकः पितामहः ॥ (२३।२)

एवं संहारकरणी शक्तिर्माहेश्वरी ध्रुवा । (२४।१)

प्रधानाद्यं विशेषान्तं दहेद् रुद्र इति श्रुतिः ॥ (२४।२)

योगिनामथ सर्वेषां ज्ञानविन्यस्तचेतसाम् । (२५।१)

आत्यन्तिकं चैव लयं विदधातीह शङ्करः ॥ (२५।२)

इत्येष भगवान् रुद्रः संहारं कुरुते वशी । (२६।१)

स्थापिका मोहनी शक्तिर्नारायण इति श्रुतिः ॥ (२६।२)

हिरण्यगर्भा भगवान् जगत् सदसदात्मकम् । (२७।१)

सृजेदशेषं प्रकृतेस्तन्मयः पञ्चविंशकः ॥ (२७।२)

सर्वज्ञाः सर्वगाः शान्ताः स्वात्मन्येव व्यवस्थिताः । (२८।१)

शक्तयो ब्रह्मविण्वीशा भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः ॥ (२८।२)

सर्वेश्वराः सर्ववन्द्याः शाश्वतानन्तभोगिनः । (२९।१)

एकमेवाक्षरं तत्त्वं पुंप्रधानेश्वरात्मकम् ॥ (२९।२)

अन्याश्च शक्तयो दिव्याः सन्ति तत्र सहस्रशः । (३०।१)

इज्यन्ते विविधैर्यज्ञैः शक्रादित्यादयो ऽमराः ॥ (३०।२)

एकैकस्य सहस्राणि देहानां वै शतानि च । (३१।१)

कथ्यन्ते चैव माहात्म्याच्छक्तिरेकैव निर्गुणाः ॥ (३१।२)

तां तां शक्तिं समाधाय स्वयं देवो महेश्वरः । (३२।१)

करोति देहान् विविधान् ग्रसते चैव लीलया ॥ (३२।२)

इज्यते सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणैर्वेदवादिभिः । (३३।१)

सर्वकामप्रदो रुद्र इत्येषा वैदिकी श्रुतिः ॥ (३३।२)

सर्वासामेव शक्तीनां ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (३४।१)

प्राधान्येन स्मृता देवाः शक्तयः परमात्मनः ॥ (३४।२)

आद्यः परस्ताद् भगवान् परमात्मा सनातनः । (३५।१)

गीयते सर्वशक्त्यात्मा शूलपाणिर्महेश्वरः ॥ (३५।२)

एनमेके वदन्त्यग्निं नारायणमथापरे । (३६।१)

इन्द्रमेके परे विश्वान् ब्रह्माणमपरे जगुः ॥ (३६।२)

ब्रह्मविष्ण्वग्निवरुणाः सर्वे देवास्तथर्षयः । (३७।१)

एकस्यैवाथ रुद्रस्य भेदास्ते परिकीर्तिताः ॥ (३७।२)

यं यं भेदं समाश्रित्य यजन्ति परमेश्वरम् । (३८।१)

तत् तद् रूपं समास्थाय प्रददाति फलं शिवः ॥ (३८।२)

तस्मादेकतरं भेदं समाश्रित्यापि शाश्वतम् । (३९।१)

आराधयन्महादेवं याति तत्परमं पदम् ॥ (३९।२)

किंतु देवं महादेवं सर्वशक्तिं सनातनम् । (४०।१)

आराधयेद् वै गिरिशं सगुणं वाथ निर्गुणम् ॥ (४०।२)

मया प्रोक्तो हि भवतां योगः प्रागेव निर्गुणः । (४१।१)

आरुरुक्षुस्तु सगुणं पूजयेत् परमेश्वरम् ॥ (४१।२)

पिनाकिनं त्रिनयनं जटिलं कृत्तिवाससम् । (४२।१)

पद्मासनस्थं रुक्माभं चिन्तयेद् वैदिकी श्रुतिः ॥ (४२।२)

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो मुनिसत्तमाः । (४३।१)

तस्मात् सर्वान् परित्यज्य देवान् ब्रह्मपुरोगमान् । (४३।२)

आराधयेद् विरूपाक्षमादिमध्यान्तसंस्थितम् ॥ (४३।३)

भक्तियोगसमायुक्तः स्वधर्मनिरतः शुचिः । (४४।१)

तादृशं रूपमास्थाय समायात्यन्तिकं शिवम् ॥ (४४।२)

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो ऽत्यन्तभावने । (४५।१)

यथाविधि प्रकुर्वाणः प्राप्नुयादैश्वरं पदम् ॥ (४५।२)

अत्राप्यशक्तो ऽथ हरं विष्णुं ब्रह्माणम् अर्चयेत् । (४६।१)

अथ चेदसमर्थः स्यात् तत्रापि मुनिपुङ्गवाः । (४६।२)

ततो वाय्वग्निशक्रादीन् पूजयेद् भक्तिसंयुतः ॥ (४६।३)

ये चान्ये भावने शुद्धे प्रागुक्ते भवतामिह । (४७।१)

अथापि कथितो योगो निर्बीजश्च सबीजकः ॥ (४७।२)

ज्ञानं तदुक्तं निर्बीजं पूर्वं हि भवतां मया । (४८।१)

विष्णुं रुद्रं विरञ्चिं च सबीजं भावयेद् बुधः । (४८।२)

सथवाग्न्यादिकान् देवांस्तत्परः संयतेन्द्रियः ॥ (४८।३)

पूजयेत् पुरुषं विष्णुं चतुर्मूर्तिधरं हरिम् । (४९।१)

अनादिनिधनं देवं वासुदेवं सनातनम् ॥ (४९।२)

नारायणं जगद्योनिमाकाशं परमं पदम् । (५०।१)

तल्लिङ्गधारी नियतं तद्भक्तस्तदपाश्रयः । (५०।२)

एष एव विधिर्ब्राह्मे भावने चान्तिके मतः ॥ (५०।३)

इत्येतत् कथितं ज्ञानं भावनासंश्रयं परम् । (५१।१)

इन्द्रद्युम्नाय मुनये कथितं यन्मया पुरा ॥ (५१।२)

अव्यक्तात्मकमेवेदं चेतनाचेतनं जगत् । (५२।१)

तदीश्वरः परं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्ममयं जगत् ॥ (५२।२)

सूत उवाच । (५३।१)

एतावदुक्त्वा भगवान् विरराम जनार्दनः । (५३।२)

तुष्टुवुर्मुनयो विष्णुं शक्रेण सह माधवम् ॥ (५३।३)

मुनय ऊचुः । (५४।१)

नमस्ते कूर्मरूपाय विष्णवे परमात्मने । (५४।२)

नारायणाय विश्वाय वासुदेवाय ते नमः ॥ (५४।३)

नमो नमस्ते कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः । (५५।१)

माधवाय नमस्तुभ्यं नमो यज्ञेश्वराय च ॥ (५५।२)

सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राक्षाय ते नमः । (५६।१)

नमः सहस्रहस्ताय सहस्रचरणाय च ॥ (५६।२)

ॐ नमो ज्ञानरूपाय परमात्मस्वरूपिणे । (५७।१)

आनन्दाय नमस्तुभ्यं मायातीताय ते नमः ॥ (५७।२)

नमो गूढशरीराय निर्गुणाय नमो ऽस्तु ते । (५८।१)

पुरुषाय पुराणाय सत्तामात्रस्वरूपिणे ॥ (५८।२)

नमः सांख्याय योगाय केवलाय नमो ऽस्तु ते । (५९।१)

धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः ॥ (५९।२)

नमो ऽस्तु व्योमतत्त्वाय महायोगेश्वराय च । (६०।१)

परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः ॥ (६०।२)

नमो बुद्धाय शुद्धाय नमो युक्ताय हेतवे । (६१।१)

नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः ॥ (६१।२)

नमो ऽस्तु ते वराहाय नारसिंहाय ते नमः । (६२।१)

वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः ॥ (६२।२)

नमो ऽस्तु कालरुद्राय कालरूपाय ते नमः । (६३।१)

स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने ॥ (६३।२)

नमो योगाधिगम्याय योगिने योगदायिने । (६४।१)

देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते ॥ (६४।२)

भगवंस्त्वत्प्रसादेन सर्वसंसारनाशनम् । (६५।१)

अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ॥ (६५।२)

श्रुतास्तु विविधा धर्मा वंशा मन्वन्तराणि च । (६६।१)

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः ॥ (६६।२)

त्वं हि सर्वजगत्साक्षी विश्वो नारायणः परः । (६७।१)

त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः ॥ (६७।२)

सूत उवाच । (६८।१)

तब्ले ओड़् चोन्तेन्तेतद् वः कथितं विप्रा योगमोक्षप्रदायकम् । (६८।२)

कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः ॥ (६८।३)

अस्मिन् पुराणे लक्ष्म्यास्तु संभवः कथितः पुरा । (६९।१)

मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम् ॥ (६९।२)

प्रजापतीनां सर्गस्तु वर्णधर्माश्च वृत्तयः । (७०।१)

धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम् ॥ (७०।२)

पितामहस्य विष्णोश्च महेशस्य च धीमतः । (७१।१)

एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः ॥ (७१।२)

भक्तानां लक्षणं प्रोक्तं समाचारश्च शोभनः । (७२।१)

वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम् ॥ (७२।२)

आदिसर्गस्ततः पश्चादण्डावरणसप्तकम् । (७३।१)

हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः ॥ (७३।२)

कालसंख्याप्रकथनं माहात्म्यं चेश्वरस्य च । (७४।१)

ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा ॥ (७४।२)

वराहवपुषा भूयो भूमेरुद्धरणं पुनः । (७५।१)

मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः ॥ (७५।२)

व्याख्यातो रुद्रसर्गश्च ऋषिसर्गश्च तापसः । (७६।१)

धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु ॥ (७६।२)

ब्रह्मविष्णुविवादः स्यादन्तर्देहप्रवेशनम् । (७७।१)

पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः ॥ (७७।२)

दर्शनं च महेशस्य माहात्म्यं विष्णुनेरितम् । (७८।१)

दिव्यदृष्टिप्रदानं च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ (७८।२)

संस्तवो देवदेवस्य ब्रह्मणा परमेष्ठिना । (७९।१)

प्रसादो गिरिशस्याथ वरदानं तथैव च ॥ (७९।२)

संवादो विष्णुना सार्धं शङ्करस्य महात्मनः । (८०।१)

वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः ॥ (८०।२)

वधश्च कथितो विप्रा मधुकैटभयोः पुरा । (८१।१)

अवतारो ऽथ देवस्य ब्रह्मणो नाभिपङ्कजात् ॥ (८१।२)

एकीभावश्च देवस्य विष्णुना कथितस्ततः । (८२।१)

विमोहो ब्रह्मणश्चाथ संज्ञालाभो हरेस्ततः ॥ (८२।२)

तपश्चरणमाख्यातं देवदेवस्य धीमतः । (८३।१)

प्रादुर्भावो महेशस्य ललाटात् कथितस्ततः ॥ (८३।२)

रुद्राणां कथिता सृष्टिर्ब्रह्मणः प्रतिषेधनम् । (८४।१)

भूतिश्च देवदेवस्य वरदानोपदेशकौ ॥ (८४।२)

अन्तर्धानं च रुद्रस्य तपश्चर्याण्डजस्य च । (८५।१)

दर्शनं देवदेवस्य नरनारीशरीरता ॥ (८५।२)

देव्या विभागकथनं देवदेवात् पिनाकिनः । (८६।१)

देव्यास्तु पश्चात् कथितं दक्षपुत्रीत्वमेव च ॥ (८६।२)

हिमवद्दुहितृत्वं च देव्या माहात्म्यमेव च । (८७।१)

दर्शनं दिव्यरूपस्य वैश्वरूपस्य दर्शनम् ॥ (८७।२)

नाम्नां सहस्रं कथितं पित्रा हिमवता स्वयम् । (८८।१)

उपदेशो महादेव्या वरदानं तथैव च ॥ (८८।२)

भृग्वादीनां प्रजासर्गो राज्ञां वंशस्य विस्तरः । (८९।१)

प्राचेतसत्वं दक्षस्य दक्षयज्ञविमर्दनम् ॥ (८९।२)

दधीचस्य च दक्षस्य विवादः कथितस्तदा । (९०।१)

ततश्च शापः कथितो मुनीनां मुनिपुङ्गवाः ॥ (९०।२)

रुद्रागतिः प्रसादश्च अन्तर्धानं पिनाकिनः । (९१।१)

पितामहस्योपदेशः कीर्त्यते रक्षणाय तु ॥ (९१।२)

दक्षस्य च प्रजासर्गः कश्यपस्य महात्मनः । (९२।१)

हिरण्यकशिपोर्नाशो हिरण्याक्षवधस्तथा ॥ (९२।२)

ततश्च शापः कथितो देवदारुवनौकसाम् । (९३।१)

निग्रहश्चान्धकस्याथ गाणपत्यमनुत्तमम् ॥ (९३।२)

प्रह्रादनिग्रहश्चाथ बलेः संयमनं ततः । (९४।१)

बाणस्य निग्रहश्चाथ प्रसादस्तस्य शूलिनः ॥ (९४।२)

ऋषीणां वंशविस्तारो राज्ञां वंशाः प्रकीर्तिताः । (९५।१)

वसुदेवात् ततो विष्णोरुत्पत्तिः स्वेच्छया हरेः ॥ (९५।२)

दर्शनं चोपमन्योर्वै तपश्चरणमेव च । (९६।१)

वरलाभो महादेवं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् ॥ (९६।२)

कैलासगमनं चाथ निवासस्तत्र शार्ङ्गिणः । (९७।१)

ततश्च कथ्यते भीतिर् द्वारिवत्या निवासिनाम् ॥ (९७।२)

रक्षणं गरुडेनाथ जित्वा शत्रून् महाबलान् । (९८।१)

नारादागमनं चैव यात्रा चैव गरुत्मतः ॥ (९८।२)

ततश्च कृष्णागमनं मुनीनामागतिस्ततः । (९९।१)

नैत्यकं वासुदेवस्य शिवलिङ्गार्चनं तथा ॥ (९९।२)

मार्कण्डेयस्य च मुनेः प्रश्नः प्रोक्तस्ततः परम् । (१००।१)

लिङ्गार्चननिमित्तं च लिङ्गस्यापि सलिङ्गिनः ॥ (१००।२)

याथात्म्यकथनं चाथ लिङ्गाविर्भाव एव च । (१०१।१)

ब्रह्मविष्णोस्तथा मध्ये कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः ॥ (१०१।२)

मोहस्तयोस्तु कथितो गमनं चोर्ध्वतो ऽप्यधः । (१०२।१)

संस्तवो देवदेवस्य प्रसादः परमेष्ठिनः ॥ (१०२।२)

अन्तर्धानं च लिङ्गस्य साम्बोत्पत्तिस्ततः परम् । (१०३।१)

कीर्तिता चानिरुद्धस्य समुत्पत्तिर्द्विजोत्तमाः ॥ (१०३।२)

कृष्णस्य गमने बुद्धिरृषीणामागतिस्तथा । (१०४।१)

अनुवशासितं च कृष्णेन वरदानं महात्मनः ॥ (१०४।२)

गमनं चैव कृष्णस्य पार्थस्यापि च दर्शनम् । (१०५।१)

कृष्णद्वैपायनस्योक्ता युगधर्माः सनातनाः ॥ (१०५।२)

अनुग्रहो ऽथ पार्थस्य वाराणसीगतिस्ततः । (१०६।१)

पाराशर्यस्य च मुनेर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः ॥ (१०६।२)

वाराणस्याश्च माहात्म्यं तीर्थानां चैव वर्णनम् । (१०७।१)

तीर्थयात्रा च व्यासस्य देव्याश्चैवाथ दर्शनम् । (१०७।२)

उद्वासनं च कथितं वरदानं तथैव च ॥ (१०७।३)

प्रयागस्य च माहात्म्यं क्षेत्राणामथ कीर्तिनम् । (१०८।१)

फलं च विपुलं विप्रा मार्कण्डेयस्य निर्गमः ॥ (१०८।२)

भुवनानां स्वरूपं च ज्योतिषां च निवेशनम् । (१०९।१)

कीर्त्यन्ते चैव वर्षाणि नदीनां चैव निर्णयः ॥ (१०९।२)

पर्वतानां च कथनं स्थानानि च दिवौकसाम् । (११०।१)

द्वीपानां प्रविभागश्च श्वेतद्वीपोपवर्णनम् ॥ (११०।२)

शयनं केशवस्याथ माहात्म्यं च महात्मनः । (१११।१)

मन्वन्तराणां कथनं विष्णोर्माहात्म्यमेव च ॥ (१११।२)

वेदशाखाप्रणयनं व्यासानां कथनं ततः । (११२।१)

अवेदस्य च वेदानां कथनं मुनिपुङ्गवाः ॥ (११२।२)

योगेश्वराणां च कथा शिष्याणां चाथ कीर्तनम् । (११३।१)

गीताश्च विविधा गुह्या ईश्वरस्याथ कीर्तिताः ॥ (११३।२)

वर्णाश्रमाणामाचाराः प्रायश्चित्तविधिस्ततः । (११४।१)

कपालित्वं च रुद्रस्य भिक्षाचरणमेव च ॥ (११४।२)

पतिव्रतायाश्चाख्यानं तीर्थानां च विनिर्णयः । (११५।१)

तथा मङ्कणकस्याथ निग्रहः कीर्त्यते द्विजाः ॥ (११५।२)

वधश्च कथितो विप्राः कालस्य च समासतः । (११६।१)

देवदारुवने शंभोः प्रवेशो माधवस्य च ॥ (११६।२)

दर्शनं षट्कुलीयानां देवदेवस्य धीमतः । (११७।१)

वरदानं च देवस्य नन्दिने तु प्रकीर्तितम् ॥ (११७।२)

नैमित्तिकस्तु कथितः प्रतिसर्गस्ततः परम् । (११८।१)

प्राकृतः प्रलयश्चोर्ध्वं सबीजो योग एव च ॥ (११८।२)

एवं ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत् तु यः । (११९।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते ॥ (११९।२)

एवमुक्त्वा श्रियं देवीमादाय पुरुषोत्तमः । (१२०।१)

संत्यज्य कूर्मसंस्थानं स्वस्थानं च जगाम ह ॥ (१२०।२)

देवाश्च सर्वे मुनयः स्वानि स्थानानि भेजिरे । (१२१।१)

प्रणम्य पुरुषं विष्णुं गृहीत्वा ह्यमृतं द्विजाः ॥ (१२१।२)

एतत् पुराणं परमं भाषितं कूर्मरूपिणा । (१२२।१)

साक्षाद् देवादिदेवेन विष्णुना विश्वयोनिना ॥ (१२२।२)

यः पठेत् सततं मर्त्यो नियमेन समाहितः । (१२३।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते ॥ (१२३।२)

लिखित्वा चैव यो दद्याद् वैशाखे मासि सुव्रतः । (१२४।१)

विप्राय वेदविदुषे तस्य पुण्यं निबोधत ॥ (१२४।२)

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । (१२५।१)

भुक्त्वा च विपुलान्स्वर्गे भोगान्दिव्यान्सुशोभनान् ॥ (१२५।२)

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो विप्राणां जायते कुले । (१२६।१)

पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात् ॥ (१२६।२)

पठित्वाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते । (१२७।१)

यो ऽर्थं विचारयेत् सम्यक् स प्राप्नोति परं पदम् ॥ (१२७।२)

अध्येतव्यमिदं नित्यं विप्रैः पर्वणि पर्वणि । (१२८।१)

श्रोतव्यं च द्विजश्रेष्ठा महापातकनाशनम् ॥ (१२८।२)

एकतस्तु पुराणानि सेतिहासानि कृत्स्नशः । (१२९।१)

एकत्र चेदं परममेतदेवातिरिच्यते ॥ (१२९।२)

धर्मनैपुण्यकामानां ज्ञाननैपुण्यकामिनाम् । (१३०।१)

इदं पुराणं मुक्त्वैकं नास्त्यन्यत् साधनं परम् ॥ (१३०।२)

यथावदत्र भगवान् देवो नारायणो हरिः । (१३१।१)

कथ्यते हि यथा विष्णुर्न तथान्येषु सुव्रताः ॥ (१३१।२)

ब्राह्मी पौराणिकी चेयं संहिता पापनाशनी । (१३२।१)

अत्र तत् परमं ब्रह्म कीर्त्यते हि यथार्थतः ॥ (१३२।२)

तीर्थानां परमं तीर्थं तपसां च परं तपः । (१३३।१)

ज्ञानानां परमं ज्ञानं व्रतानां परमं व्रतम् ॥ (१३३।२)

नाध्येतव्यमिदं शास्त्रं वृषलस्य च सन्निधौ । (१३४।१)

यो ऽधीते स तु मोहात्मा स याति नरकान् बहून् ॥ (१३४।२)

श्राद्धे वा दैविके कार्ये श्रावणीयं द्विजातिभिः । (१३५।१)

यज्ञान्ते तु विशेषेण सर्वदोषविशोधनम् ॥ (१३५।२)

मुमुक्षूणामिदं शास्त्रमध्येतव्यं विशेषतः । (१३६।१)

श्रोतव्यं चाथ मन्तव्यं वेदार्थपरिबृंहणम् ॥ (१३६।२)

ज्ञात्वा यथावद् विप्रेन्द्रान् श्रावयेद् भक्तिसंयुतान् । (१३७।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात् ॥ (१३७।२)

यो ऽश्रद्दधाने पुरुषे दद्याच्चाधार्मिके तथा । (१३८।१)

स प्रेत्य गत्वा निरयान् शुनां योनिं व्रजत्यधः ॥ (१३८।२)

नमस्कृत्वा हरिं विष्णुं जगद्योनिं सनातनम् । (१३९।१)

अध्येतव्यमिदं शास्त्रं कृष्णद्वैपायनं तथा ॥ (१३९।२)

इत्याज्ञा देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः । (१४०।१)

पाराशर्यस्य विप्रर्षेर्व्यासस्य च महात्मनः ॥ (१४०।२)

श्रुत्वा नारायणाद् दिव्यां नारदो भगवानृषिः । (१४१।१)

गौतमाय ददौ पूर्वं तस्माच्चैव पराशरः ॥ (१४१।२)

पराशरो ऽपि भगवान् गङ्गाद्वारे मुनीश्वराः । (१४२।१)

मुनिभ्यः कथयामास धर्मकामार्थमोक्षदम् ॥ (१४२।२)

ब्रह्मणा कथितं पूर्वं सनकाय च धीमते । (१४३।१)

सनत्कुमाराय तथा सर्वपापप्रणाशनम् ॥ (१४३।२)

सनकाद् भगवान् साक्षाद् देवलो योगवित्तमः । (१४४।१)

अवाप्तवान् पञ्चशिखो देवलादिदमुत्तमम् ॥ (१४४।२)

सनत्कुमाराद् भगवान् मुनिः सत्यवतीसुतः । (१४५।१)

लेभे पुराणं परमं व्यासः सर्वार्थसंचयम् ॥ (१४५।२)

तस्माद् व्यासादहं श्रुत्वा भवतां पापनाशनम् । (१४६।१)

ऊचिवान् वै भवद्भिश्च दातव्यं धार्मिके जने ॥ (१४६।२)

तस्मै व्यासाय गुरवे सर्वज्ञाय महर्षये । (१४७।१)

पाराशर्याय शान्ताय नमो नारायणात्मने ॥ (१४७।२)

यस्मात् संजायते कृत्स्नं यत्र चैव प्रलीयते । (१४८।१)

नमस्तस्मै सुरेशाय विष्णवे कूर्मरूपिणे ॥ (१४८।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (१४९।१)