ईश्वर उवाच । (१।१)

शृणुध्वमृषयः सर्वे प्रभावं परमेष्ठिनः । (१।२)

यं ज्ञात्वा पुरुषो मुक्तो न संसारे पतेत् पुनः ॥ (१।३)

परात् परतरं ब्रह्म शाश्वतं निष्कलं ध्रुवम् । (२।१)

नित्यानन्दं निर्विकल्पं तद्धाम परमं मम ॥ (२।२)

अहं ब्रह्मविदां ब्रह्मा स्वयंभूर्विश्वतोमुखः । (३।१)

मायाविनामहं देवः पुराणो हरिरव्ययः ॥ (३।२)

योगिनामस्म्यहं शंभुः स्त्रीणां देवी गिरीन्द्रजा । (४।१)

आदित्यानामहं विष्णुर्वसूनामस्मि पावकः ॥ (४।२)

रुद्राणां शङ्करश्चाहं गरुडः पततामहम् । (५।१)

ऐरावतो गजेन्द्राणां रामः शस्त्रभृतामहम् ॥ (५।२)

ऋषीणां च वसिष्ठो ऽहं देवानां च शतक्रतुः । (६।१)

शिल्पिनां विश्वकर्माहं प्रह्लादो ऽस्म्यमरद्विषाम् ॥ (६।२)

मुनीनामप्यहं व्यासो गणानां च विनायकः । (७।१)

वीराणां वीरभद्रो ऽहं सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥ (७।२)

पर्वतानामहं मेरुर्नक्षत्राणां च चन्द्रमाः । (८।१)

वज्रं प्रहरणानां च व्रतानां सत्यमस्म्यहम् ॥ (८।२)

अनन्तो भोगिनां देवः सेनानीनां च पावकिः । (९।१)

आश्रमाणां च गार्हस्थ्यम् ईश्वराणां महेश्वरः ॥ (९।२)

महाकल्पश्च कल्पानां युगानां कृतमस्म्यहम् । (१०।१)

कुबेरः सर्वयक्षाणां गणेशानां च वीरकः ॥ (१०।२)

प्रजापतीनां दक्षो ऽहं निरृतिः सर्वरक्षसाम् । (११।१)

वायुर्बलवतामस्मि द्वीपानां पुष्करो ऽस्म्यहम् ॥ (११।२)

मृगेन्द्राणां च सिंहो ऽहं यन्त्राणां धनुरेव च । (१२।१)

वेदानां सामवेदो ऽहं यजुषां शतरुद्रियम् ॥ (१२।२)

सावित्री सर्वजप्यानां गुह्यानां प्रणवो ऽस्म्यहम् । (१३।१)

सूक्तानां पौरुषं सूक्तं ज्येष्ठसाम च सामसु ॥ (१३।२)

सर्ववेदार्थविदुषां मनुः स्वायंभुवो ऽस्म्यहम् । (१४।१)

ब्रह्मावर्तस्तु देशानां क्षेत्राणामविमुक्तकम् ॥ (१४।२)

विद्यानामात्मविद्याहं ज्ञानानामैश्वरं परम् । (१५।१)

भूतानामस्म्यहं व्योम सत्त्वानां मृत्युरेव च ॥ (१५।२)

पाशानामस्म्यहं माया कालः कलयतामहम् । (१६।१)

गतीनां मुक्तिरेवाहं परेषां परमेश्वरः ॥ (१६।२)

यच्चान्यदपि लोके ऽस्मिन् सत्त्वं तेजोबलाधिकम् । (१७।१)

तत्सर्वं प्रतिजानीध्वं मम तेजोविजृम्भितम् ॥ (१७।२)

आत्मानः पशवः प्रोक्ताः सर्वे संसारवर्तिनः । (१८।१)

तेषां पतिरहं देवः स्मृतः पशुपतिर्बुधैः ॥ (१८।२)

मायापाशेन बध्नामि पशूनेतान् स्वलीलया । (१९।१)

मामेव मोचकं प्राहुः पशूनां वेदवादिनः ॥ (१९।२)

मायापाशेन बद्धानां मोचको ऽन्यो न विद्यते । (२०।१)

मामृते परमात्मानं भूताधिपतिमव्ययम् ॥ (२०।२)

चतुर्विंशतितत्त्वानि माया कर्म गुणा इति । (२१।१)

एते पाशाः पशुपतेः क्लेशाश्च पशुबन्धनाः ॥ (२१।२)

मनो बुद्धिरहङ्कारः खानिलाग्निजलानि भूः । (२२।१)

एताः प्रकृतयस्त्वष्टौ विकाराश्च तथापरे ॥ (२२।२)

श्रोत्रं त्वक्चक्षुषी जिह्वा घ्राणं चैव तु पञ्चमम् । (२३।१)

पायूपस्थं करौ पादौ वाक् चैव दशमी मता ॥ (२३।२)

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धस्तथैव च । (२४।१)

त्रयोविंशतिरेतानि तत्त्वानि प्राकृतानि तु ॥ (२४।२)

चतुर्विंशकमव्यक्तं प्रधानं गुणलक्षणम् । (२५।१)

अनादिमध्यनिधनं कारणं जगतः परम् ॥ (२५।२)

सत्त्वं रजस्तमश्चेति गुणत्रयमुदाहृतम् । (२६।१)

साम्यावस्थितिमेतेषामव्यक्तं प्रकृतिं विदुः ॥ (२६।२)

सत्त्वं ज्ञानं तमो ऽज्ञानं रजो मिश्रमुदाहृतम् । (२७।१)

गुणानां बुद्धिवैषम्याद् वैषम्यं कवयो विदुः ॥ (२७।२)

धर्माधर्माविति प्रोक्तौ पाशौ द्वौ बन्धसंज्ञितौ । (२८।१)

मय्यर्पितानि कर्माणि निबन्धाय विमुक्तये ॥ (२८।२)

अविद्यामस्मितां रागं द्वेषं चाभिनिवेशकम् । (२९।१)

क्लेशाख्यानचलान् प्राहुः पाशानात्मनिबन्धनान् ॥ (२९।२)

एतेषामेव पाशानां माया कारणमुच्यते । (३०।१)

मूलप्रकृतिरव्यक्ता सा शक्तिर्मयि तिष्ठति ॥ (३०।२)

स एव मूलप्रकृतिः प्रधानं पुरुषो ऽपि च । (३१।१)

विकारा महदादीनि देवदेवः सनातनः ॥ (३१।२)

स एव बन्धः स च बन्धकर्ता स एव पाशः पशवः स एव । (३२।१)

स वेद सर्वं न च तस्य वेत्ता तमाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम् ॥ (३२।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु सप्तमो ऽध्यायः ॥ (३३।१)