सूत उवाच । (१।१)

अन्यच्च तीर्थप्रवरं जप्येश्वरसमीपतः । (१।२)

नाम्ना पञ्चनदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ (१।३)

त्रिरात्रोपोषितस्तत्र पूजयित्वा महेश्वरम् । (२।१)

सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते ॥ (२।२)

अन्यच्च तीर्थप्रवरं शङ्करस्यामितौजसः । (३।१)

महाभैरवमित्युक्तं महापातकनाशनम् ॥ (३।२)

तीर्थानां च परं तीर्थं वितस्ता परमा नदी । (४।१)

सर्वपापहरा पुण्या स्वयमेव गिरीन्द्रजा ॥ (४।२)

तीर्थं पञ्चतपं नाम शंभोरमिततेजसः । (५।१)

यत्र देवादिदेवेन चक्रार्थं पूजितो भवः ॥ (५।२)

पिण्डदानादिकं तत्र प्रेत्यानन्तफलप्रदम् । (६।१)

मृतस्तत्रापि नियमाद् ब्रह्मलोके महीयते ॥ (६।२)

कायावरोहणं नाम महादेवालयं शुभम् । (७।१)

यत्र माहेश्वरा धर्मा मुनिभिः सम्प्रवर्तिताः ॥ (७।२)

श्राद्धं दानं तपो होम उपवासस्तथाक्षयः । (८।१)

परित्यजति यः प्राणान् रुद्रलोकं स गच्छति ॥ (८।२)

अन्यच्च तीर्थप्रवरं कन्यातीर्थमिति श्रुतम् । (९।१)

तत्र गत्वा त्यजेत् प्राणांल्लोकान् प्राप्नोति शाश्वतान् ॥ (९।२)

जामदग्न्यस्य तु शुभं रामस्याक्लिष्टकर्मणः । (१०।१)

तत्र स्नात्वा तीर्थवरे गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१०।२)

महाकालमिति ख्यातं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (११।१)

गत्वा प्राणान् परित्यज्य गाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ (११।२)

गुह्याद् गुह्यतमं तीर्थं नकुलीश्वरमुत्तमम् । (१२।१)

तत्र संनिहितः श्रीमान् भगवान् नकुलीश्वरः ॥ (१२।२)

हिमवच्छिखरे रम्ये गङ्गाद्वारे सुशोभने । (१३।१)

देव्या सह महादेवो नित्यं शिष्यैश्च संवृतः ॥ (१३।२)

तत्र स्नात्वा महादेवं पूजयित्वा वृषध्वजम् । (१४।१)

सर्वपापैर्विमुच्येत मृतस्तज्ज्ञानमाप्नुयात् ॥ (१४।२)

अन्यच्च देवदेवस्य स्थानं पुण्यतमं शुभम् । (१५।१)

भीमेश्वरमिति ख्यातं गत्वा मुञ्चति पातकम् ॥ (१५।२)

तथान्यच्चण्डवेगायाः संभेदः पापनाशनः । (१६।१)

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ (१६।२)

सर्वेषामपि चैतेषां तीर्थानां परमा पुरी । (१७।१)

नाम्ना वाराणसी दिव्या कोटिकोट्ययुताधिका ॥ (१७।२)

तस्याः पुरस्तान्माहात्म्यं भाषितं वो मया त्विह । (१८।१)

नान्यत्र लभ्यते मुक्तिर्योगिनाप्येकजन्मना ॥ (१८।२)

एते प्राधान्यतः प्रोक्ता देशाः पापहरा नृणाम् । (१९।१)

गत्वा संक्षालयेत् पापं जन्मान्तरशतैः कृतम् ॥ (१९।२)

यः स्वधर्मान् परित्यज्य तीर्थसेवां करोति हि । (२०।१)

न तस्य फलते तीर्थम् इह लोके परत्र च ॥ (२०।२)

प्रायश्चित्ती च विधुरस्तथा पापचरो गृही । (२१।१)

प्रकुर्यात् तीर्थसंसेवां ये चान्ये तादृशा जनाः ॥ (२१।२)

सहाग्निर्वा सपत्नीको गच्छेत् तीर्थानि यत्नतः । (२२।१)

सर्वपापविनिर्मुक्तो यथोक्तां गतिमाप्नुयात् ॥ (२२।२)

ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य कुर्याद् वा तीर्थसेवनम् । (२३।१)

विधाय वृत्तिं पुत्राणां भार्यां तेषु निधाय च ॥ (२३।२)

प्रायश्चित्तप्रसङ्गेन तीर्थमाहात्म्यमीरितम् । (२४।१)

यः पठेच्छृणुयाद् वापि मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (२४।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (२५।१)