सूत उवाच । (१।१)

इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिषम् उत्तमम् । (१।२)

महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम् ॥ (१।३)

महादेवं दिदृक्षूणाम् ऋषीणां परमेष्ठिनाम् । (२।१)

ब्रह्मणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः ॥ (२।२)

मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा । (३।१)

भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम् ॥ (३।२)

समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्तिचतुर्मुखम् । (४।१)

पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम् ॥ (४।२)

षट्कुलीया ऊचुः । (५।१)

भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् । (५।२)

केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम् ॥ (५।३)

ब्रह्मोवाच । (६।१)

सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः । (६।२)

देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ ॥ (६।३)

उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह । (७।१)

क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत माचिरम् । (७।२)

यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः ॥ (७।३)

ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत् समनुव्रजन् । (८।१)

तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत । (८।२)

नैमिषं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम् ॥ (८।३)

सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् । (९।१)

स्थानं भगवतः शंभोर् एतन् नैमिषम् उत्तमम् ॥ (९।२)

अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । (१०।१)

तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान् ॥ (१०।२)

इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः । (११।१)

सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम् ॥ (११।२)

अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् । (१२।१)

एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः ॥ (१२।२)

अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् । (१३।१)

प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम् ॥ (१३।२)

अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् । (१४।१)

रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः ॥ (१४।२)

अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः । (१५।१)

ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते ॥ (१५।२)

अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् । (१६।१)

जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः ॥ (१६।२)

प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् । (१७।१)

ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च ॥ (१७।२)

अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् । (१८।१)

आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम् ॥ (१८।२)

तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् । (१९।१)

शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत ॥ (१९।२)

स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् । (२०।१)

अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम् ॥ (२०।२)

तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः । (२१।१)

पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः ॥ (२१।२)

ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः । (२२।१)

चकर्ष लाङ्गलेनोर्वीं भित्त्वादृश्यत शोभनः ॥ (२२।२)

संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव । (२३।१)

रूपलावण्यसम्पन्नस् तेजसा भासयन् दिशः ॥ (२३।२)

कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा । (२४।१)

शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः ॥ (२४।२)

तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे । (२५।१)

मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः ॥ (२५।२)

जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह । (२६।१)

उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम् ॥ (२६।२)

अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् । (२७।१)

चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम् ॥ (२७।२)

स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः । (२८।१)

जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः ॥ (२८।२)

तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः । (२९।१)

आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह ॥ (२९।२)

स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् । (३०।१)

तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर ॥ (३०।२)

एवमस्त्विति सम्प्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत । (३१।१)

जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः ॥ (३१।२)

द्वितीयायां च कोट्यां वै सम्पूर्णायां वृषध्वजः । (३२।१)

आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः ॥ (३२।२)

तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर । (३३।१)

तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत ॥ (३३।२)

कोटित्रये ऽथ सम्पूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् । (३४।१)

आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः ॥ (३४।२)

जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा । (३५।१)

इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः ॥ (३५।२)

अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा । (३६।१)

महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः ॥ (३६।२)

योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः । (३७।१)

सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः ॥ (३७।२)

ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव । (३८।१)

आ भूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम् ॥ (३८।२)

एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः । (३९।१)

अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत् ॥ (३९।२)

उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् । (४०।१)

मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम् ॥ (४०।२)

एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः । (४१।१)

यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते ॥ (४१।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (४२।१)