KūPur, 2, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
अलिङ्गमेकमव्यक्तं लिङ्गं ब्रह्मेति निश्चितम् । (१।२)
aliṅgamekamavyaktaṃ liṅgaṃ brahmeti niścitam |
स्वयंज्योतिः परं तत्त्वं परे व्योम्नि व्यवस्थितम् ॥ (१।३)
svayaṃjyotiḥ paraṃ tattvaṃ pare vyomni vyavasthitam ||
निर्गुणं शुद्धविज्ञानं तद् वै पश्यन्ति सूरयः ॥ (२।२)
nirguṇaṃ śuddhavijñānaṃ tad vai paśyanti sūrayaḥ ||
तन्निष्ठाः शान्तसंकल्पा नित्यं तद्भावभाविताः । (३।१)
tanniṣṭhāḥ śāntasaṃkalpā nityaṃ tadbhāvabhāvitāḥ |
पश्यन्ति तत् परं ब्रह्म यत्तल्लिङ्गमिति श्रुतिः ॥ (३।२)
paśyanti tat paraṃ brahma yattalliṅgamiti śrutiḥ ||
अन्यथा नहि मां द्रष्टुं शक्यं वै मुनिपुङ्गवाः । (४।१)
anyathā nahi māṃ draṣṭuṃ śakyaṃ vai munipuṅgavāḥ |
नहि तद् विद्यते ज्ञानं यतस्तज्ज्ञायते परम् ॥ (४।२)
nahi tad vidyate jñānaṃ yatastajjñāyate param ||
यज्ज्ञानं निर्मलं सूक्ष्मं निर्विकल्पं यदव्ययम् । (६।१)
yajjñānaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ nirvikalpaṃ yadavyayam |
ये ऽप्यनेकं प्रपश्यन्ति ते ऽपि पश्यन्ति तत्परम् । (७।१)
ye 'pyanekaṃ prapaśyanti te 'pi paśyanti tatparam |
आश्रिताः परमां निष्ठां बुद्ध्वैकं तत्त्वमव्ययम् ॥ (७।२)
āśritāḥ paramāṃ niṣṭhāṃ buddhvaikaṃ tattvamavyayam ||
भक्त्या मां सम्प्रपश्यन्ति विज्ञेयास्ते तदात्मकाः ॥ (८।२)
bhaktyā māṃ samprapaśyanti vijñeyāste tadātmakāḥ ||
साक्षादेव प्रपश्यन्ति स्वात्मानं परमेश्वरम् । (९।१)
sākṣādeva prapaśyanti svātmānaṃ parameśvaram |
नित्यानन्दं निर्विकल्पं सत्यरूपमिति स्थितिः ॥ (९।२)
nityānandaṃ nirvikalpaṃ satyarūpamiti sthitiḥ ||
स्वात्मन्यवस्थिताः शान्ताः परे ऽव्यक्ते परस्य तु ॥ (१०।२)
svātmanyavasthitāḥ śāntāḥ pare 'vyakte parasya tu ||
निर्वाणं ब्रह्मणा चैक्यं कैवल्यं कवयो विदुः ॥ (११।२)
nirvāṇaṃ brahmaṇā caikyaṃ kaivalyaṃ kavayo viduḥ ||
तस्माद् अनादिमध्यान्तं वस्त्वेकं परमं शिवम् । (१२।१)
tasmād anādimadhyāntaṃ vastvekaṃ paramaṃ śivam |
न तत्र सूर्यः प्रविभातीह चन्द्रो न नक्षत्राणि तपनो नोत विद्युत् । (१३।१)
na tatra sūryaḥ pravibhātīha candro na nakṣatrāṇi tapano nota vidyut |
तद्भासेदमखिलं भाति नित्यं तन्नित्यभासमचलं सद्विभाति ॥ (१३।२)
tadbhāsedamakhilaṃ bhāti nityaṃ tannityabhāsamacalaṃ sadvibhāti ||
नित्योदितं संविदा निर्विकल्पं शुद्धं बृहन्तं परमं यद्विभाति । (१४।१)
nityoditaṃ saṃvidā nirvikalpaṃ śuddhaṃ bṛhantaṃ paramaṃ yadvibhāti |
अत्रान्तरं ब्रह्मविदो ऽथ नित्यं पश्यन्ति तत्त्वमचलं यत् स ईशः ॥ (१४।२)
atrāntaraṃ brahmavido 'tha nityaṃ paśyanti tattvamacalaṃ yat sa īśaḥ ||
नित्यानन्दममृतं सत्यरूपं शुद्धं वदन्ति पुरुषं सर्ववेदाः । (१५।१)
nityānandamamṛtaṃ satyarūpaṃ śuddhaṃ vadanti puruṣaṃ sarvavedāḥ |
तमोमिति प्रणवेनेशितारं ध्यायन्ति वेदार्थविनिश्चितार्थाः ॥ (१५।२)
tamomiti praṇaveneśitāraṃ dhyāyanti vedārthaviniścitārthāḥ ||
न भूमिरापो न मनो न वह्निः प्राणो ऽनिलो गगनं नोत बुद्धिः । (१६।१)
na bhūmirāpo na mano na vahniḥ prāṇo 'nilo gaganaṃ nota buddhiḥ |
न चेतनो ऽन्यत् परमाकाशमध्ये विभाति देवः शिव एव केवलः ॥ (१६।२)
na cetano 'nyat paramākāśamadhye vibhāti devaḥ śiva eva kevalaḥ ||
इत्येतदुक्तं परमं रहस्यं ज्ञानामृतं सर्ववेदेषु गूढम् । (१७।१)
ityetaduktaṃ paramaṃ rahasyaṃ jñānāmṛtaṃ sarvavedeṣu gūḍham |
जानाति योगी विजने ऽथ देशे युञ्जीत योगं प्रयतो ह्यजस्रम् ॥ (१७।२)
jānāti yogī vijane 'tha deśe yuñjīta yogaṃ prayato hyajasram ||
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु दशमो ऽध्यायः ॥ (१८।१)
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge īśvaragītāsu daśamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.