सूत उवाच । (१।१)

क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः । (१।२)

तस्य पुत्रो महान् स्वातिर् उशद्गुस् तत्सुतो ऽभवत् ॥ (१।३)

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली । (२।१)

अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः ॥ (२।२)

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः । (३।१)

पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत् ॥ (३।२)

पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् । (४।१)

पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः ॥ (४।२)

उशना तस्य पुत्रो ऽभूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् । (५।१)

तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः ॥ (५।२)

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः । (६।१)

तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ ॥ (६।२)

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः । (७।१)

धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः ॥ (७।२)

संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः । (८।१)

तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः । (८।२)

अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः ॥ (८।३)

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः । (९।१)

तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत् ॥ (९।२)

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् । (१०।१)

तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः ॥ (१०।२)

क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः । (११।१)

वृष्णेर् निवृत्तिर् उत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः ॥ (११।२)

दशार्हपुत्रो ऽप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् । (१२।१)

जैमूतिर् अभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा ॥ (१२।२)

किन्ग् नवरथ अन्द् थे राक्षसतस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् । (१३।१)

दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः ॥ (१३।२)

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् । (१४।१)

दुद्राव महताविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः ॥ (१४।२)

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः । (१५।१)

दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः ॥ (१५।२)

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् । (१६।१)

अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम् ॥ (१६।२)

स तद्वेगेन महता सम्प्राप्य मतिमान् नृपः । (१७।१)

ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् ॥ (१७।२)

तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर् बद्धाञ्जलिर् अमित्रजित् । (१८।१)

पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः ॥ (१८।२)

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् । (१९।१)

वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम् ॥ (१९।२)

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् । (२०।१)

हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम् ॥ (२०।२)

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् । (२१।१)

पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम् ॥ (२१।२)

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः । (२२।१)

हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती ॥ (२२।२)

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः । (२३।१)

त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंनिभम् ॥ (२३।२)

तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् । (२४।१)

शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि ॥ (२४।२)

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः । (२५।१)

इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः ॥ (२५।२)

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् । (२६।१)

पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ (२६।२)

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः । (२७।१)

ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम् ॥ (२७।२)

तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः । (२८।१)

देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः ॥ (२८।२)

तस्मात् करम्भः सम्भूतो देवरातो ऽभवत् ततः । (२९।१)

ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः ॥ (२९।२)

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् । (३०।१)

पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च ॥ (३०।२)

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् । (३१।१)

अथांशोः सत्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् । (३१।२)

महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः ॥ (३१।३)

स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् । (३२।१)

शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम् ॥ (३२।२)

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्वतं नाम शोभनम् । (३३।१)

प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम् ॥ (३३।२)

सात्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः । (३४।१)

पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम् ॥ (३४।२)

सात्वतः सत्त्वसम्पन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् । (३५।१)

अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् । (३५।२)

ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम् ॥ (३५।३)

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः । (३६।१)

पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः ॥ (३६।२)

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः । (३७।१)

धार्मिको रूपसम्पन्नस् तत्त्वज्ञानरतः सदा ॥ (३७।२)

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे । (३८।१)

तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च ॥ (३८।२)

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा । (३९।१)

वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा ॥ (३९।२)

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः । (४०।१)

प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः ॥ (४०।२)

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् । (४१।१)

सत्यवान् सत्यसम्पन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत् ॥ (४१।२)

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः । (४२।१)

कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगंधरः ॥ (४२।२)

माद्र्यां वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः । (४३।१)

जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह ॥ (४३।२)

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत । (४४।१)

तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् । (४४।२)

उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः ॥ (४४।३)

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः । (४५।१)

उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ ॥ (४५।२)

चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च । (४६।१)

अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ ॥ (४६।२)

अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् । (४७।१)

कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम् ॥ (४७।२)

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् । (४८।१)

कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः ॥ (४८।२)

तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल । (४९।१)

ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः ॥ (४९।२)

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः । (५०।१)

वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः ॥ (५०।२)

वंशस्य चाक्षयां कीर्तिं गानयोगमनुत्तमम् । (५१।१)

गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च ॥ (५१।२)

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् । (५२।१)

पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम् ॥ (५२।२)

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः । (५३।१)

कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि ॥ (५३।२)

तया स संगतो राजा गानयोगमनुत्तमम् । (५४।१)

अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम् ॥ (५४।२)

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् । (५५।१)

रूपलावण्यसम्पन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम् ॥ (५५।२)

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् । (५६।१)

शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम् ॥ (५६।२)

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः । (५७।१)

उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम् ॥ (५७।२)

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् । (५८।१)

वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान् ॥ (५८।२)

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः । (५९।१)

पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम् ॥ (५९।२)

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना । (६०।१)

सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम् ॥ (६०।२)

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः । (६१।१)

सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः ॥ (६१।२)

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः । (६२।१)

पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः ॥ (६२।२)

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः । (६३।१)

देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः ॥ (६३।२)

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः । (६४।१)

तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ ॥ (६४।२)

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता । (६५।१)

श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा च सुव्रता । (६५।२)

देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा ॥ (६५।३)

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च । (६६।१)

सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च ॥ (६६।२)

भजमानादभूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः । (६७।१)

तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत् ॥ (६७।२)

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद्धृदिकः शत्रुतापनः । (६८।१)

कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः । (६८।२)

स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः ॥ (६८।३)

वसुदेवान्महाबाहुर् वासुदेवो जगद्गुरुः । (६९।१)

बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः ॥ (६९।२)

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना । (७०।१)

असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम् ॥ (७०।२)

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः । (७१।१)

हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः ॥ (७१।२)

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् । (७२।१)

बभूव तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः ॥ (७२।२)

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशिकी । (७३।१)

नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत् ॥ (७३।२)

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः । (७४।१)

प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः ॥ (७४।२)

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः । (७५।१)

ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः ॥ (७५।२)

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः । (७६।१)

असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम् ॥ (७६।२)

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् । (७७।१)

असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ (७७।२)

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता । (७८।१)

तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ ॥ (७८।२)

षोडशस्त्रीसहस्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः । (७९।१)

बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (७९।२)

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः । (८०।१)

चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च ॥ (८०।२)

रुक्मिण्यां वासुदेवस्य महाबलपराक्रमाः । (८१।१)

विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिमे सुताः ॥ (८१।२)

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् । (८२।१)

जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता ॥ (८२।२)

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् । (८३।१)

सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन ॥ (८३।२)

जाम्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः । (८४।१)

समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः ॥ (८४।२)

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः । (८५।१)

दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः ॥ (८५।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोविंशो ऽध्यायः ॥ (८६।१)