KūPur, 1, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्य वै तपतो ऽत्यर्थं प्रादुर्भूतौ सुताविमौ । (२।१)
tasya vai tapato 'tyarthaṃ prādurbhūtau sutāvimau |
वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश्च सुमहायशाः । (३।१)
vatsarānnaidhruvo jajñe raibhyaśca sumahāyaśāḥ |
रैभ्यस्य जज्ञिरे रैभ्याः पुत्रा द्युतिमतां वराः ॥ (३।२)
raibhyasya jajñire raibhyāḥ putrā dyutimatāṃ varāḥ ||
च्यवनस्य सुता पत्नी नैध्रुवस्य महात्मनः । (४।१)
cyavanasya sutā patnī naidhruvasya mahātmanaḥ |
नाम्ना वै देवलः पुत्रो योगाचार्यो महातपाः ॥ (५।२)
nāmnā vai devalaḥ putro yogācāryo mahātapāḥ ||
शाण्डिल्यानां परः श्रीमान् सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः । (६।१)
śāṇḍilyānāṃ paraḥ śrīmān sarvatattvārthavit sudhīḥ |
शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः । (७।१)
śāṇḍilyā naidhruvā raibhyāstrayaḥ pakṣāstu kāśyapāḥ |
तृणबिन्दोः सुता विप्रा नाम्ना त्विलविला स्मृता । (८।१)
tṛṇabindoḥ sutā viprā nāmnā tvilavilā smṛtā |
पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत् ॥ (८।२)
pulastyāya sa rājarṣistāṃ kanyāṃ pratyapādayat ||
तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धिकाः ॥ (९।२)
tasya patnyaścatasrastu paulastyakulavardhikāḥ ||
रूपलावण्यसम्पन्नास्तासां वै शृणुत प्रजाः ॥ (१०।२)
rūpalāvaṇyasampannāstāsāṃ vai śṛṇuta prajāḥ ||
ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देवरूपिणी । (११।१)
jyeṣṭhaṃ vaiśravaṇaṃ tasya suṣuve devarūpiṇī |
कैकसी जनयत् पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् ॥ (११।२)
kaikasī janayat putraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ||
कुम्भकर्णं शूर्पणखां तथैव च विभीषणम् । (१२।१)
kumbhakarṇaṃ śūrpaṇakhāṃ tathaiva ca vibhīṣaṇam |
पुष्पोत्कटा व्यजनयत् पुत्रान् विश्रवसः शुभान् ॥ (१२।२)
puṣpotkaṭā vyajanayat putrān viśravasaḥ śubhān ||
महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा । (१३।१)
mahodaraṃ prahastaṃ ca mahāpārśvaṃ kharaṃ tathā |
कुम्भीनसीं तथा कन्यां राकायां शृणुत प्रजाः ॥ (१३।२)
kumbhīnasīṃ tathā kanyāṃ rākāyāṃ śṛṇuta prajāḥ ||
त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वो महाबलः । (१४।१)
triśirā dūṣaṇaścaiva vidyujjihvo mahābalaḥ |
इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश । (१४।२)
ityete krūrakarmāṇaḥ paulastyā rākṣasā daśa |
सर्वे तपोबलोत्कृष्टा रुद्रभक्ताः सुभीषणाः ॥ (१४।३)
sarve tapobalotkṛṣṭā rudrabhaktāḥ subhīṣaṇāḥ ||
पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । (१५।१)
pulahasya mṛgāḥ putrāḥ sarve vyālāśca daṃṣṭriṇaḥ |
भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा ॥ (१५।२)
bhūtāḥ piśācāḥ sarpāśca śūkarā hastinastathā ||
अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे । (१६।१)
anapatyaḥ kratustasmin smṛto vaivasvate 'ntare |
मरीचेः कश्यपः पुत्रः स्वयमेव प्रजापतिः ॥ (१६।२)
marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ svayameva prajāpatiḥ ||
भृगोरप्यभवच्छुक्रो दैत्याचार्यो महातपाः । (१७।१)
bhṛgorapyabhavacchukro daityācāryo mahātapāḥ |
अत्रेः पत्न्यो ऽभवन् बह्व्यः सोदर्यास्ताः पतिव्रताः । (१८।१)
atreḥ patnyo 'bhavan bahvyaḥ sodaryāstāḥ pativratāḥ |
कृशाश्वस्य तु विप्रेन्द्रा घृताच्यामिति मे श्रुतम् ॥ (१८।२)
kṛśāśvasya tu viprendrā ghṛtācyāmiti me śrutam ||
स तासु जनयामास स्वस्त्यात्रेयान् महौजसः । (१९।१)
sa tāsu janayāmāsa svastyātreyān mahaujasaḥ |
ऊर्ध्वरेतास्तत्र मुनिः शापाद् दक्षस्य नारदः ॥ (२०।२)
ūrdhvaretāstatra muniḥ śāpād dakṣasya nāradaḥ ||
यस्मान्मम सुताः सर्वे भवतो मायया द्विज । (२२।१)
yasmānmama sutāḥ sarve bhavato māyayā dvija |
क्षयं नीतास्त्वशेषेण निरपत्यो भविष्यति ॥ (२२।२)
kṣayaṃ nītāstvaśeṣeṇa nirapatyo bhaviṣyati ||
अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु शक्तिमुत्पादयत् सुतम् । (२३।१)
arundhatyāṃ vasiṣṭhastu śaktimutpādayat sutam |
शक्तेः पराशरः श्रीमान् सर्वज्ञस्तपतां वरः ॥ (२३।२)
śakteḥ parāśaraḥ śrīmān sarvajñastapatāṃ varaḥ ||
लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् ॥ (२४।२)
lebhe tvapratimaṃ putraṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum ||
अंशांशेनावतीर्योर्व्यां स्वं प्राप परमं पदम् ॥ (२५।२)
aṃśāṃśenāvatīryorvyāṃ svaṃ prāpa paramaṃ padam ||
शुकस्याप्यभवन् पुत्राः पञ्चात्यन्ततपस्विनः । (२६।१)
śukasyāpyabhavan putrāḥ pañcātyantatapasvinaḥ |
भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः । (२६।२)
bhūriśravāḥ prabhuḥ śaṃbhuḥ kṛṣṇo gauraśca pañcamaḥ |
एते ऽत्र वंश्याः कथिता ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनाम् । (२७।१)
ete 'tra vaṃśyāḥ kathitā brāhmaṇā brahmavādinām |
अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं कश्यपाद्राजसंततिम् ॥ (२७।२)
ata ūrdhvaṃ nibodhadhvaṃ kaśyapādrājasaṃtatim ||
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टादशो ऽध्यायः ॥ (२८।१)
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.