कूर्मपुराणKūrmapurāṇa

KūPur, 1, 18

18 of 95 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात् । (१।२)

etānutpādya putrāṃstu prajāsaṃtānakāraṇāt |

1.3१.३

कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार सुमहत् तपः ॥ (१।३)

kaśyapo gotrakāmastu cacāra sumahat tapaḥ ||

2.1२.१

तस्य वै तपतो ऽत्यर्थं प्रादुर्भूतौ सुताविमौ । (२।१)

tasya vai tapato 'tyarthaṃ prādurbhūtau sutāvimau |

2.2२.२

वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ ॥ (२।२)

vatsaraścāsitaścaiva tāvubhau brahmavādinau ||

3.1३.१

वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश्च सुमहायशाः । (३।१)

vatsarānnaidhruvo jajñe raibhyaśca sumahāyaśāḥ |

3.2३.२

रैभ्यस्य जज्ञिरे रैभ्याः पुत्रा द्युतिमतां वराः ॥ (३।२)

raibhyasya jajñire raibhyāḥ putrā dyutimatāṃ varāḥ ||

4.1४.१

च्यवनस्य सुता पत्नी नैध्रुवस्य महात्मनः । (४।१)

cyavanasya sutā patnī naidhruvasya mahātmanaḥ |

4.2४.२

सुमेधा जनयामास पुत्रान् वै कुण्डपायिनः ॥ (४।२)

sumedhā janayāmāsa putrān vai kuṇḍapāyinaḥ ||

5.1५.१

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत । (५।१)

asitasyaikaparṇāyāṃ brahmiṣṭhaḥ samapadyata |

5.2५.२

नाम्ना वै देवलः पुत्रो योगाचार्यो महातपाः ॥ (५।२)

nāmnā vai devalaḥ putro yogācāryo mahātapāḥ ||

6.1६.१

शाण्डिल्यानां परः श्रीमान् सर्वतत्त्वार्थवित् सुधीः । (६।१)

śāṇḍilyānāṃ paraḥ śrīmān sarvatattvārthavit sudhīḥ |

6.2६.२

प्रसादात् पार्वतीशस्य योगमुत्तममाप्तवान् ॥ (६।२)

prasādāt pārvatīśasya yogamuttamamāptavān ||

7.1७.१

शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः । (७।१)

śāṇḍilyā naidhruvā raibhyāstrayaḥ pakṣāstu kāśyapāḥ |

7.2७.२

नरप्रकृतयो विप्राः पुलस्त्यस्य वदामि वः ॥ (७।२)

naraprakṛtayo viprāḥ pulastyasya vadāmi vaḥ ||

8.1८.१

तृणबिन्दोः सुता विप्रा नाम्ना त्विलविला स्मृता । (८।१)

tṛṇabindoḥ sutā viprā nāmnā tvilavilā smṛtā |

8.2८.२

पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत् ॥ (८।२)

pulastyāya sa rājarṣistāṃ kanyāṃ pratyapādayat ||

9.1९.१

ऋषिस्त्वैलविलिस्तस्यां विश्रवाः समपद्यत । (९।१)

ṛṣistvailavilistasyāṃ viśravāḥ samapadyata |

9.2९.२

तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धिकाः ॥ (९।२)

tasya patnyaścatasrastu paulastyakulavardhikāḥ ||

10.1१०.१

पुष्पोत्कटा च राका च कैकसी देववर्णिनी । (१०।१)

puṣpotkaṭā ca rākā ca kaikasī devavarṇinī |

10.2१०.२

रूपलावण्यसम्पन्नास्तासां वै शृणुत प्रजाः ॥ (१०।२)

rūpalāvaṇyasampannāstāsāṃ vai śṛṇuta prajāḥ ||

11.1११.१

ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देवरूपिणी । (११।१)

jyeṣṭhaṃ vaiśravaṇaṃ tasya suṣuve devarūpiṇī |

11.2११.२

कैकसी जनयत् पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् ॥ (११।२)

kaikasī janayat putraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam ||

12.1१२.१

कुम्भकर्णं शूर्पणखां तथैव च विभीषणम् । (१२।१)

kumbhakarṇaṃ śūrpaṇakhāṃ tathaiva ca vibhīṣaṇam |

12.2१२.२

पुष्पोत्कटा व्यजनयत् पुत्रान् विश्रवसः शुभान् ॥ (१२।२)

puṣpotkaṭā vyajanayat putrān viśravasaḥ śubhān ||

13.1१३.१

महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा । (१३।१)

mahodaraṃ prahastaṃ ca mahāpārśvaṃ kharaṃ tathā |

13.2१३.२

कुम्भीनसीं तथा कन्यां राकायां शृणुत प्रजाः ॥ (१३।२)

kumbhīnasīṃ tathā kanyāṃ rākāyāṃ śṛṇuta prajāḥ ||

14.1१४.१

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वो महाबलः । (१४।१)

triśirā dūṣaṇaścaiva vidyujjihvo mahābalaḥ |

14.2१४.२

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश । (१४।२)

ityete krūrakarmāṇaḥ paulastyā rākṣasā daśa |

14.3१४.३

सर्वे तपोबलोत्कृष्टा रुद्रभक्ताः सुभीषणाः ॥ (१४।३)

sarve tapobalotkṛṣṭā rudrabhaktāḥ subhīṣaṇāḥ ||

15.1१५.१

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । (१५।१)

pulahasya mṛgāḥ putrāḥ sarve vyālāśca daṃṣṭriṇaḥ |

15.2१५.२

भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा ॥ (१५।२)

bhūtāḥ piśācāḥ sarpāśca śūkarā hastinastathā ||

16.1१६.१

अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे । (१६।१)

anapatyaḥ kratustasmin smṛto vaivasvate 'ntare |

16.2१६.२

मरीचेः कश्यपः पुत्रः स्वयमेव प्रजापतिः ॥ (१६।२)

marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ svayameva prajāpatiḥ ||

17.1१७.१

भृगोरप्यभवच्छुक्रो दैत्याचार्यो महातपाः । (१७।१)

bhṛgorapyabhavacchukro daityācāryo mahātapāḥ |

17.2१७.२

स्वाध्याययोगनिरतो हरभक्तो महाद्युतिः ॥ (१७।२)

svādhyāyayoganirato harabhakto mahādyutiḥ ||

18.1१८.१

अत्रेः पत्न्यो ऽभवन् बह्व्यः सोदर्यास्ताः पतिव्रताः । (१८।१)

atreḥ patnyo 'bhavan bahvyaḥ sodaryāstāḥ pativratāḥ |

18.2१८.२

कृशाश्वस्य तु विप्रेन्द्रा घृताच्यामिति मे श्रुतम् ॥ (१८।२)

kṛśāśvasya tu viprendrā ghṛtācyāmiti me śrutam ||

19.1१९.१

स तासु जनयामास स्वस्त्यात्रेयान् महौजसः । (१९।१)

sa tāsu janayāmāsa svastyātreyān mahaujasaḥ |

19.2१९.२

वेदवेदाङ्गनिरतांस्तपसा हतकिल्बिषान् ॥ (१९।२)

vedavedāṅganiratāṃstapasā hatakilbiṣān ||

20.1२०.१

नारदस्तु वसिष्ठाय ददौ देवीमरुन्धतीम् । (२०।१)

nāradastu vasiṣṭhāya dadau devīmarundhatīm |

20.2२०.२

ऊर्ध्वरेतास्तत्र मुनिः शापाद् दक्षस्य नारदः ॥ (२०।२)

ūrdhvaretāstatra muniḥ śāpād dakṣasya nāradaḥ ||

21.1२१.१

हर्यश्वेषु तु नष्टेषु मायया नारदस्य तु । (२१।१)

haryaśveṣu tu naṣṭeṣu māyayā nāradasya tu |

21.2२१.२

शशाप नारदं दक्षः क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ (२१।२)

śaśāpa nāradaṃ dakṣaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ ||

22.1२२.१

यस्मान्मम सुताः सर्वे भवतो मायया द्विज । (२२।१)

yasmānmama sutāḥ sarve bhavato māyayā dvija |

22.2२२.२

क्षयं नीतास्त्वशेषेण निरपत्यो भविष्यति ॥ (२२।२)

kṣayaṃ nītāstvaśeṣeṇa nirapatyo bhaviṣyati ||

23.1२३.१

अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु शक्तिमुत्पादयत् सुतम् । (२३।१)

arundhatyāṃ vasiṣṭhastu śaktimutpādayat sutam |

23.2२३.२

शक्तेः पराशरः श्रीमान् सर्वज्ञस्तपतां वरः ॥ (२३।२)

śakteḥ parāśaraḥ śrīmān sarvajñastapatāṃ varaḥ ||

24.1२४.१

आराध्य देवदेवेशमीशानं त्रिपुरान्तकम् । (२४।१)

ārādhya devadeveśamīśānaṃ tripurāntakam |

24.2२४.२

लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं कृष्णद्वैपायनं प्रभुम् ॥ (२४।२)

lebhe tvapratimaṃ putraṃ kṛṣṇadvaipāyanaṃ prabhum ||

25.1२५.१

द्वैपायनाच्छुको जज्ञे भगवानेव शङ्करः । (२५।१)

dvaipāyanācchuko jajñe bhagavāneva śaṅkaraḥ |

25.2२५.२

अंशांशेनावतीर्योर्व्यां स्वं प्राप परमं पदम् ॥ (२५।२)

aṃśāṃśenāvatīryorvyāṃ svaṃ prāpa paramaṃ padam ||

26.1२६.१

शुकस्याप्यभवन् पुत्राः पञ्चात्यन्ततपस्विनः । (२६।१)

śukasyāpyabhavan putrāḥ pañcātyantatapasvinaḥ |

26.2२६.२

भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः । (२६।२)

bhūriśravāḥ prabhuḥ śaṃbhuḥ kṛṣṇo gauraśca pañcamaḥ |

26.3२६.३

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता ॥ (२६।३)

kanyā kīrtimatī caiva yogamātā dhṛtavratā ||

27.1२७.१

एते ऽत्र वंश्याः कथिता ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनाम् । (२७।१)

ete 'tra vaṃśyāḥ kathitā brāhmaṇā brahmavādinām |

27.2२७.२

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं कश्यपाद्राजसंततिम् ॥ (२७।२)

ata ūrdhvaṃ nibodhadhvaṃ kaśyapādrājasaṃtatim ||

28.1२८.१

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टादशो ऽध्यायः ॥ (२८।१)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge aṣṭādaśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KūPur, 1, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit