श्रीकूर्म उवाच । (१।१)

स्वयंभुवो विवृत्तस्य कालसंख्या द्विजोत्तमाः । (१।२)

न शक्यते समाख्यातुं बहुवर्षैरपि स्वयम् ॥ (१।३)

कालसंख्या समासेन परार्धद्वयकल्पिता । (२।१)

स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते ॥ (२।२)

निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम् । (३।१)

तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिदीयते ॥ (३।२)

तिमे स्य्स्तेम्काष्ठा पञ्चदश ख्याता निमेषा द्विजसत्तमाः । (४।१)

काष्ठास्त्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिकी गतिः ॥ (४।२)

तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्तैर्मानुषं स्मृतम् । (५।१)

अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः ॥ (५।२)

तैः षड्भिरयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे । (६।१)

अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम् ॥ (६।२)

दिव्यैर् वर्षसहस्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् । (७।१)

चतुर्युगं द्वादशभिः तद्विभागं निबोधत ॥ (७।२)

चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् । (८।१)

तस्य तावच्छती सन्ध्या संध्यांशश्च कृतस्य तु ॥ (८।२)

त्रिशती द्विशती सन्ध्या तथा चैकशती क्रमात् । (९।१)

अंशकं षट्शतं तस्मात् कृतसंध्यांशकं विना ॥ (९।२)

त्रिद्व्येकसाहस्रम् अतो विना सन्ध्यांशकेन तु । (१०।१)

त्रेताद्वापरतिष्याणां कालज्ञाने प्रकीर्तितम् ॥ (१०।२)

एतद् द्वादशसाहस्रं साधिकं परिकल्पितम् । (११।१)

तदेकसप्ततिगुणं मनोरन्तरमुच्यते ॥ (११।२)

ब्रह्मणो दिवसे विप्रा मनवः स्युश्चतुर्दश । (१२।१)

स्वायंभुवादयः सर्वे ततः सावर्णिकादयः ॥ (१२।२)

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता । (१३।१)

पूर्णं युगसहस्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः ॥ (१३।२)

मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै । (१४।१)

व्याख्यातानि न संदेहः कल्पं कल्पेन चैव हि ॥ (१४।२)

ब्राह्ममेकमहः कल्पस्तावती रात्रिरिष्यते । (१५।१)

चतुर्युगसहस्रं तु कल्पमाहुर्मनीषिणः ॥ (१५।२)

त्रीणि कल्पशतानि स्युः तथा षष्टिर्द्विजोत्तमाः । (१६।१)

ब्रह्मणः कथितं वर्षं पराख्यं तच्छतं विदुः ॥ (१६।२)

च्रेअतिओन् - देस्त्रुच्तिओन्तस्यान्ते सर्वतत्त्वानां स्वहेतौ प्रकृतौ लयः । (१७।१)

तेनायं प्रोच्यते सद्भिः प्राकृतः प्रतिसंचरः ॥ (१७।२)

ब्रह्मनारायणेशानां त्रयाणां प्रकृतौ लयः । (१८।१)

प्रोच्यते कालयोगेन पुनरेव च संभवः ॥ (१८।२)

एवं ब्रह्मा च भूतानि वासुदेवो ऽपि शङ्करः । (१९।१)

कालेनैव तु सृज्यन्ते स एव ग्रसते पुनः ॥ (१९।२)

अनादिरेष भगवान् कालो ऽनन्तो ऽजरो ऽमरः । (२०।१)

सर्वगत्वात् स्वतन्त्रत्वात् सर्वात्मासौ महेश्वरः ॥ (२०।२)

ब्रह्माणो बहवो रुद्रा ह्यन्ये नारायणादयः । (२१।१)

एको हि भगवानीशः कालः कविरिति श्रुतिः ॥ (२१।२)

एकमत्र व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो द्विजाः । (२२।१)

सांप्रतं वर्तते तद्वत् तस्य कल्पो ऽयमष्टमः ॥ (२२।२)

यो ऽतीतः सप्तमः कल्पः पाद्म इत्युच्यते बुधैः । (२३।१)

वाराहो वर्तते कल्पः तस्य वक्ष्यामि विस्तरम् ॥ (२३।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चमो ऽध्यायः ॥ (२४।१)