कूर्मपुराणKūrmapurāṇa

KūPur, 2, 9

60 of 95 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ऋषय ऊचुः । (१।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

1.2१.२

निष्कलो निर्मलो नित्यो निष्क्रियः परमेश्वरः । (१।२)

niṣkalo nirmalo nityo niṣkriyaḥ parameśvaraḥ |

1.3१.३

तन्नो वद महादेव विश्वरूपः कथं भवान् ॥ (१।३)

tanno vada mahādeva viśvarūpaḥ kathaṃ bhavān ||

2.1२.१

ईश्वर उवाच । (२।१)

īśvara uvāca

2.2२.२

नाहं विश्वो न विश्वं च मामृते विद्यते द्विजाः । (२।२)

nāhaṃ viśvo na viśvaṃ ca māmṛte vidyate dvijāḥ |

2.3२.३

मायानिमित्तमत्रास्ति सा चात्मानमपाश्रिता ॥ (२।३)

māyānimittamatrāsti sā cātmānamapāśritā ||

3.1३.१

अनादिनिधना शक्तिर्मायाव्यक्तसमाश्रया । (३।१)

anādinidhanā śaktirmāyāvyaktasamāśrayā |

3.2३.२

तन्निमित्तः प्रपञ्चो ऽयमव्यक्तादभवत् खलु ॥ (३।२)

tannimittaḥ prapañco 'yamavyaktādabhavat khalu ||

4.1४.१

अव्यक्तं कारणं प्राहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् । (४।१)

avyaktaṃ kāraṇaṃ prāhurānandaṃ jyotirakṣaram |

4.2४.२

अहमेव परं ब्रह्म मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते ॥ (४।२)

ahameva paraṃ brahma matto hyanyanna vidyate ||

5.1५.१

तस्मान्मे विश्वरूपत्वं निश्चितं ब्रह्मवादिभिः । (५।१)

tasmānme viśvarūpatvaṃ niścitaṃ brahmavādibhiḥ |

5.2५.२

एकत्वे च पृथक्त्वे च प्रोक्तमेतन्निदर्शनम् ॥ (५।२)

ekatve ca pṛthaktve ca proktametannidarśanam ||

6.1६.१

अहं तत् परमं ब्रह्म परमात्मा सनातनः । (६।१)

ahaṃ tat paramaṃ brahma paramātmā sanātanaḥ |

6.2६.२

अकारणं द्विजाः प्रोक्तो न दोषो ह्यात्मनस्तथा ॥ (६।२)

akāraṇaṃ dvijāḥ prokto na doṣo hyātmanastathā ||

7.1७.१

अनन्ताः शक्तयो ऽव्यक्ते मायाद्याः संस्थिता ध्रुवाः । (७।१)

anantāḥ śaktayo 'vyakte māyādyāḥ saṃsthitā dhruvāḥ |

7.2७.२

तस्मिन् दिवि स्थितं नित्यमव्यक्तं भाति केवलम् ॥ (७।२)

tasmin divi sthitaṃ nityamavyaktaṃ bhāti kevalam ||

8.1८.१

याभिस्तल्लक्ष्यते भिन्नम् अभिन्नं तु स्वभावतः । (८।१)

yābhistallakṣyate bhinnam abhinnaṃ tu svabhāvataḥ |

8.2८.२

एकया मम सायुज्यमनादिनिधनं ध्रुवम् ॥ (८।२)

ekayā mama sāyujyamanādinidhanaṃ dhruvam ||

9.1९.१

पुंसो ऽभूदन्यया भूतिरन्यया तत्तिरोहितम् । (९।१)

puṃso 'bhūdanyayā bhūtiranyayā tattirohitam |

9.2९.२

अनादिमध्यं तिष्ठन्तं युज्यते ऽविद्यया किल ॥ (९।२)

anādimadhyaṃ tiṣṭhantaṃ yujyate 'vidyayā kila ||

10.1१०.१

तदेतत् परमं व्यक्तं प्रभामण्डलमण्डितम् । (१०।१)

tadetat paramaṃ vyaktaṃ prabhāmaṇḍalamaṇḍitam |

10.2१०.२

तदक्षरं परं ज्योतिस्तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ (१०।२)

tadakṣaraṃ paraṃ jyotistad viṣṇoḥ paramaṃ padam ||

11.1११.१

तत्र सर्वमिदं प्रोतम् ओतं चैवाखिलं जगत् । (११।१)

tatra sarvamidaṃ protam otaṃ caivākhilaṃ jagat |

11.2११.२

तदेव च जगत् कृत्स्नं तद् विज्ञाय विमुच्यते ॥ (११।२)

tadeva ca jagat kṛtsnaṃ tad vijñāya vimucyate ||

12.1१२.१

यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । (१२।१)

yato vāco nivartante aprāpya manasā saha |

12.2१२.२

आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान् बिभेति न कुतश्चन ॥ (१२।२)

ānandaṃ brahmaṇo vidvān bibheti na kutaścana ||

13.1१३.१

वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं तमसः परस्तात् । (१३।१)

vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt |

13.2१३.२

तद् विज्ञाय परिमुच्येत विद्वान् नित्यानन्दी भवति ब्रह्मभूतः ॥ (१३।२)

tad vijñāya parimucyeta vidvān nityānandī bhavati brahmabhūtaḥ ||

14.1१४.१

यस्मात् परं नापरमस्ति किंचित् यज्ज्योतिषां ज्योतिरेकं दिविस्थम् । (१४।१)

yasmāt paraṃ nāparamasti kiṃcit yajjyotiṣāṃ jyotirekaṃ divistham |

14.2१४.२

तदेवात्मानं मन्यमानो ऽथ विद्वानात्मनन्दी भवति ब्रह्मभूतः ॥ (१४।२)

tadevātmānaṃ manyamāno 'tha vidvānātmanandī bhavati brahmabhūtaḥ ||

15.1१५.१

तदव्ययं कलिलं गूढदेहं ब्रह्मानन्दममृतं विश्वधाम । (१५।१)

tadavyayaṃ kalilaṃ gūḍhadehaṃ brahmānandamamṛtaṃ viśvadhāma |

15.2१५.२

वदन्त्येवं ब्राह्मणा ब्रह्मनिष्ठा यत्र गत्वा न निवर्तेत भूयः ॥ (१५।२)

vadantyevaṃ brāhmaṇā brahmaniṣṭhā yatra gatvā na nivarteta bhūyaḥ ||

16.1१६.१

हिरण्मये परमाकाशतत्त्वे यदर्चिषि प्रविभातीव तेजः । (१६।१)

hiraṇmaye paramākāśatattve yadarciṣi pravibhātīva tejaḥ |

16.2१६.२

तद्विज्ञाने परिपश्यन्ति धीरा विभ्राजमानं विमलं व्योम धाम ॥ (१६।२)

tadvijñāne paripaśyanti dhīrā vibhrājamānaṃ vimalaṃ vyoma dhāma ||

17.1१७.१

ततः परं परिपश्यन्ति धीरा आत्मन्यात्मानमनुभूयानुभूय । (१७।१)

tataḥ paraṃ paripaśyanti dhīrā ātmanyātmānamanubhūyānubhūya |

17.2१७.२

स्वयंप्रभः परमेष्ठी महीयान् ब्रह्मानन्दी भगवानीश एषः ॥ (१७।२)

svayaṃprabhaḥ parameṣṭhī mahīyān brahmānandī bhagavānīśa eṣaḥ ||

18.1१८.१

एको देवः सर्वभूतेषु गूढः सर्वव्यापी सर्वभूतान्तरात्मा । (१८।१)

eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā |

18.2१८.२

तमेवैकं ये ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥ (१८।२)

tamevaikaṃ ye 'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām ||

19.1१९.१

सर्वाननशिरोग्रीवः सर्वभूतगुहाशयः । (१९।१)

sarvānanaśirogrīvaḥ sarvabhūtaguhāśayaḥ |

19.2१९.२

सर्वव्यापी च भगवान् न तस्मादन्यदिष्यते ॥ (१९।२)

sarvavyāpī ca bhagavān na tasmādanyadiṣyate ||

20.1२०.१

इत्येतदैश्वरं ज्ञानमुक्तं वो मुनिपुङ्गवाः । (२०।१)

ityetadaiśvaraṃ jñānamuktaṃ vo munipuṅgavāḥ |

20.2२०.२

गोपनीयं विशेषेण योगिनामपि दुर्लभम् ॥ (२०।२)

gopanīyaṃ viśeṣeṇa yogināmapi durlabham ||

21.1२१.१

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु नवमो ऽध्यायः ॥ (२१।१)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge īśvaragītāsu navamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KūPur, 2, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit