मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् । (१।२)

आर्षेण तु विधानेन यथा दृष्टं यथा श्रुतम् ॥ (१।३)

प्रयागतीर्थयात्रार्थो यः प्रयाति नरः क्वचित् । (२।१)

बलीवर्दं समारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम् ॥ (२।२)

नरके वसते घोरे समाः कल्पशतायुतम् । (३।१)

ततो निवर्तते घोरो गवां क्रोधो हि दारुणः । (३।२)

सलिलं च न गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः ॥ (३।३)

यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत् तथा । (४।१)

यथात्मना तथा सर्वान् दानं विप्रेषु दापयेत् ॥ (४।२)

ऐश्वर्याल्लोभमोहाद् वा गच्छेद् यानेन यो नरः । (५।१)

निष्फलं तस्य तत् तीर्थं तस्माद् यानं विवर्जयेत् ॥ (५।२)

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति । (६।१)

आर्षेण तु विवाहेन यथा विभवविस्तरम् ॥ (६।२)

न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा । (७।१)

उत्तरान् स कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम् ॥ (७।२)

वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् । (८।१)

सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति ॥ (८।२)

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः । (९।१)

लोकपालाश्च सिद्धाश्च पितरो लोकसंमताः ॥ (९।२)

सनत्कुमारप्रमुखास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽपरे । (१०।१)

नागाः सुपर्णाः सिद्धाश्च तथा नित्यं समासते । (१०।२)

हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः ॥ (१०।३)

गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् । (११।१)

प्रयागं राजशार्दूल त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (११।२)

तत्राभिषेकं यः कुर्यात् संगमे संशितव्रतः । (१२।१)

तुल्यं फलम् अवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ (१२।२)

न मातृवचनात् तात न लोकवचनादपि । (१३।१)

मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगमनं प्रति ॥ (१३।२)

दश तीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापरे । (१४।१)

तेषां सान्निध्यमत्रैव तीर्थानां कुरुनन्दन ॥ (१४।२)

या गतिर्योगयुक्तस्य सत्त्वस्थस्य मनीषिणः । (१५।१)

सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायमुनसंगमे ॥ (१५।२)

न ते जीवन्ति लोके ऽस्मिन् यत्र तत्र युधिष्ठिर । (१६।१)

ये प्रयागं न सम्प्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (१६।२)

एवं दृष्ट्वा तु तत् तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । (१७।१)

मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशाङ्क इव राहुणा ॥ (१७।२)

कम्बलाश्वतरौ नागौ यमुनादक्षिणे तटे । (१८।१)

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः ॥ (१८।२)

तत्र गत्वा नरः स्थानं महादेवस्य धीमतः । (१९।१)

आत्मानं तारयेत् पूर्वं दशातीतान् दशापरान् ॥ (१९।२)

कृत्वाभिषेकं तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् । (२०।१)

स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाहूतसंप्लवम् ॥ (२०।२)

पूर्वपार्श्वे तु गङ्गायास्त्रैलोक्यख्यातिमान् नृप । (२१।१)

अवटः सर्वसामुद्रः प्रतिष्ठानं च विश्रुतम् ॥ (२१।२)

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति । (२२।१)

सर्वपापविशुद्धात्मा सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ (२२।२)

उत्तरेण प्रतिष्ठानं भागीरथ्यास्तु सव्यतः । (२३।१)

हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ (२३।२)

अश्वमेधफलं तत्र स्मृतमात्रात् तु जायते । (२४।१)

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत् स्वर्गे महीयते ॥ (२४।२)

उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपाण्डुरे । (२५।१)

परित्यजति यः प्राणान् शृणु तस्यापि यत् फलम् ॥ (२५।२)

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । (२६।१)

आस्ते स पितृभिः सार्धं स्वर्गलोके नराधिप ॥ (२६।२)

अथ संध्यावटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (२७।१)

नरः शुचिरुपासीत ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् ॥ (२७।२)

कोटितीर्थं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् । (२८।१)

कोटिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ (२८।२)

यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोवना । (२९।१)

सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा ॥ (२९।२)

क्षितौ तारयते मर्त्यान् नागांस्तारयते ऽप्यधः । (३०।१)

दिवि तारयते देवांस्तेन त्रिपथगा स्मृता ॥ (३०।२)

यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति पुरुषस्य तु । (३१।१)

तावद् वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥ (३१।२)

तीर्थानां परमं तीर्थं नदीनां परमा नदी । (३२।१)

मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि ॥ (३२।२)

सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । (३३।१)

गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे ॥ (३३।२)

सर्वेषामेव भूतानां पापोपहतचेतसाम् । (३४।१)

गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः ॥ (३४।२)

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् । (३५।१)

माहेश्वरात् परिभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा ॥ (३५।२)

कृते युगे तु तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । (३६।१)

द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गा विशिष्यते ॥ (३६।२)

गङ्गामेव निषेवेत प्रयागे तु विशेषतः । (३७।१)

नान्यत् कलियुगोद्भूतं मलं हन्तुं सुदुष्कृतम् ॥ (३७।२)

अकामो वा सकामो वा गङ्गायां यो विपद्यते । (३८।१)

स मृतो जायते स्वर्गे नरकं च न पश्यति ॥ (३८।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः ॥ (३९।१)