KūPur, 1, 12
Select a line for its word-by-word analysis.
भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया । (१।२)
bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpannā lakṣmīrnārāyaṇapriyā |
धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ ॥ (२।२)
dhātāvidhātroste bhārye tayorjātau sutāvubhau ||
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः । (३।१)
prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ |
तथा वेदशिरा नाम प्राणस्य द्युतिमान् सुतः ॥ (३।२)
tathā vedaśirā nāma prāṇasya dyutimān sutaḥ ||
तुष्टिर्ज्येष्ठा तथा वृष्टिः कृष्टिश्चापचितिस्तथा । (५।१)
tuṣṭirjyeṣṭhā tathā vṛṣṭiḥ kṛṣṭiścāpacitistathā |
क्षमा तु सुषुवे पुत्रान् पुलहस्य प्रजापतेः । (६।१)
kṣamā tu suṣuve putrān pulahasya prajāpateḥ |
सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम् । (८।१)
somaṃ durvāsasaṃ caiva dattātreyaṃ ca yoginam |
स्मृतिश्चाङ्गिरसः पुत्रीर्जज्ञे लक्षणसंयुताः ॥ (८।२)
smṛtiścāṅgirasaḥ putrīrjajñe lakṣaṇasaṃyutāḥ ||
प्रीत्यां पुलस्त्यो भगवान् दत्तात्रिमसृजत् प्रभुः ॥ (९।२)
prītyāṃ pulastyo bhagavān dattātrimasṛjat prabhuḥ ||
पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे । (१०।१)
pūrvajanmani so 'gastyaḥ smṛtaḥ svāyaṃbhuve 'ntare |
वेदबाहुं तथा कन्यां संनतिं नाम नामतः ॥ (१०।२)
vedabāhuṃ tathā kanyāṃ saṃnatiṃ nāma nāmataḥ ||
पुत्राणां षष्टिसाहस्रं संततिः सुषुवे क्रतोः । (११।१)
putrāṇāṃ ṣaṣṭisāhasraṃ saṃtatiḥ suṣuve kratoḥ |
ते चोर्ध्वरेतसः सर्वे वालखिल्या इति स्मृताः ॥ (११।२)
te cordhvaretasaḥ sarve vālakhilyā iti smṛtāḥ ||
वसिष्ठश्च तथोर्जायां सप्तपुत्रानजीजनत् । (१२।१)
vasiṣṭhaśca tathorjāyāṃ saptaputrānajījanat |
कन्यां च पुण्डरीकाक्षां सर्वशोभासमन्विताम् ॥ (१२।२)
kanyāṃ ca puṇḍarīkākṣāṃ sarvaśobhāsamanvitām ||
सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्रा महौजसः ॥ (१३।२)
sutapāḥ śukra ityete sapta putrā mahaujasaḥ ||
यो ऽसौ रुद्रात्मको वह्निर्ब्रह्मणस्तनयो द्विजाः । (१४।१)
yo 'sau rudrātmako vahnirbrahmaṇastanayo dvijāḥ |
स्वाहा तस्मात् सुतान् लेभे त्रीनुदारान् महौजसः ॥ (१४।२)
svāhā tasmāt sutān lebhe trīnudārān mahaujasaḥ ||
निर्मथ्यः पवमानः स्याद् वैद्युतः पावकः स्मृतः ॥ (१५।२)
nirmathyaḥ pavamānaḥ syād vaidyutaḥ pāvakaḥ smṛtaḥ ||
यश्चासौ तपते सूर्यः शुचिरग्निस्त्वसौ स्मृतः । (१६।१)
yaścāsau tapate sūryaḥ śuciragnistvasau smṛtaḥ |
तेषां तु संततावन्ये चत्वारिंशच्च पञ्च च ॥ (१६।२)
teṣāṃ tu saṃtatāvanye catvāriṃśacca pañca ca ||
सर्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्वे यज्ञेषु भागिनः । (१८।१)
sarve tapasvinaḥ proktāḥ sarve yajñeṣu bhāginaḥ |
रुद्रात्मकाः स्मृताः सर्वे त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः ॥ (१८।२)
rudrātmakāḥ smṛtāḥ sarve tripuṇḍrāṅkitamastakāḥ ||
अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः स्मृताः । (१९।१)
ayajvānaśca yajvānaḥ pitaro brahmaṇaḥ smṛtāḥ |
अग्निष्वात्ता बर्हिषदो द्विधा तेषां व्यवस्थितिः ॥ (१९।२)
agniṣvāttā barhiṣado dvidhā teṣāṃ vyavasthitiḥ ||
तेभ्यः स्वधा सुतां जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा । (२०।१)
tebhyaḥ svadhā sutāṃ jajñe menāṃ vaitaraṇīṃ tathā |
ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ मुनिसत्तमाः ॥ (२०।२)
te ubhe brahmavādinyau yoginyau munisattamāḥ ||
असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजं तथा । (२१।१)
asūta menā mainākaṃ krauñcaṃ tasyānujaṃ tathā |
स्वयोगाग्निबलाद् देवीं लेभे पुत्रीं महेश्वरीं । (२२।१)
svayogāgnibalād devīṃ lebhe putrīṃ maheśvarīṃ |
यथावत् कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् ॥ (२२।२)
yathāvat kathitaṃ pūrvaṃ devyā māhātmyamuttamam ||
व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत ॥ (२३।२)
vyākhyātā bhavatāmadya manoḥ sṛṣṭiṃ nibodhata ||
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः ॥ (२४।१)
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge dvādaśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.