सूत उवाच । (१।१)

चतुर्दशसहस्राणि योजनानां महापुरी । (१।२)

मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः ॥ (१।३)

तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः । (२।१)

उपास्यमानो योगीन्द्रैर् मुनीन्द्रोपेन्द्रशङ्करैः ॥ (२।२)

तत्र देवेश्वरेशानं विश्वात्मानं प्रजापतिम् । (३।१)

सनत्कुमारो भगवानुपास्ते नित्यमेव हि ॥ (३।२)

स सिद्धैरृषिगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरैरपि । (४।१)

समास्ते योगयुक्तात्मा पीत्वा तत्परमामृतम् ॥ (४।२)

तत्र देवादिदेवस्य शंभोरमिततेजसः । (५।१)

दीप्तमायतनं शुभ्रं पुरस्ताद् ब्रह्मणः स्थितम् ॥ (५।२)

दिव्यकान्तिसमायुक्तं चतुर्द्वारं सुशोभनम् । (६।१)

महर्षिगणसंकीर्णं ब्रह्मविद्भिर्निषेवितम् ॥ (६।२)

देव्या सह महादेवः शशाङ्कार्काग्निलोचनः । (७।१)

रमते तत्र विश्वेशः प्रमथैः प्रमथेश्वरः ॥ (७।२)

तत्र वेदविदः शान्ता मुनयो ब्रह्मचारिणः । (८।१)

पूजयन्ति महादेवं तापसाः सत्यवादिनः ॥ (८।२)

तेषां साक्षान्महादेवो मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् । (९।१)

गृह्णाति पूजां शिरसा पार्वत्या परमेश्वरः ॥ (९।२)

तत्रैव पर्वतवरे शक्रस्य परमा पुरी । (१०।१)

नाम्नामरावती पूर्वे सर्वशोभासमन्विता ॥ (१०।२)

तमिन्द्रमप्सरःसङ्घा गन्धर्वा गीततत्पराः । (११।१)

उपासते सहस्राक्षं देवास्तत्र सहस्रशः ॥ (११।२)

ये धार्मिका वेदविदो यागहोमपरायणाः । (१२।१)

तेषां तत् परमं स्थानं देवानामपि दुर्लभम् ॥ (१२।२)

तस्य दक्षिणदिग्भागे वह्नेरमिततेजसः । (१३।१)

तेजोवती नाम पुरी दिव्याश्चर्यसमन्विता ॥ (१३।२)

तत्रास्ते भगवान् वह्निर्भ्राजमानः स्वतेजसा । (१४।१)

जपिनां होमिनां स्थानं दानवानां दुरासदम् ॥ (१४।२)

दक्षिणे पर्वतवरे यमस्यापि महापुरी । (१५।१)

नाम्ना संयमनी दिव्या सिद्धगन्धर्वसेविता ॥ (१५।२)

तत्र वैवस्वतं देवं देवाद्याः पर्युपासते । (१६।१)

स्थानं तत् सत्यसंधानां लोके पुण्यकृतां नृणाम् ॥ (१६।२)

तस्यास्तु पश्चिमे भागे निरृतेस्तु महात्मनः । (१७।१)

रक्षोवती नाम पुरी राक्षसैः सर्वतो वृता ॥ (१७।२)

तत्र तं निरृतिं देवं राक्षसाः पर्युपासते । (१८।१)

गच्छन्ति तां धर्मरता ये वै तामसवृत्तयः ॥ (१८।२)

पश्चिमे पर्वतवरे वरुणस्य महापुरी । (१९।१)

नाम्ना शुद्धवती पुण्या सर्वकामर्द्धिसंयुता ॥ (१९।२)

तत्राप्सरोगणैः सिद्धैः सेव्यमानो ऽमराधिपः । (२०।१)

आस्ते स वरुणो राजा तत्र गच्छन्ति ये ऽम्बुदाः । (२०।२)

तीर्थयात्रापरा नित्यं ये च लोके ऽघमर्षिणः ॥ (२०।३)

तस्या उत्तरदिग्भागे वायोरपि महापुरी । (२१।१)

नाम्ना गन्धवती पुण्या तत्रास्ते ऽसौ प्रभञ्जनः ॥ (२१।२)

अप्सरोगणगन्धर्वैः सेव्यमानो ऽमरप्रभुः । (२२।१)

प्राणायामपरा मर्त्याः स्थानं तद् यान्ति शाश्वतम् ॥ (२२।२)

तस्याः पूर्वेण दिग्भागे सोमस्य परमा पुरी । (२३।१)

नाम्ना कान्तिमती शुभ्रा तत्र सोमो विराजते ॥ (२३।२)

तत्र ये भोगनिरताः स्वधर्मं पर्युपासते । (२४।१)

तेषां तद् रचितं स्थानं नानाभोगसमन्वितम् ॥ (२४।२)

तस्याश्च पूर्वदिग्भागे शङ्करस्य महापुरी । (२५।१)

नाम्ना यशोवती पुण्या सर्वेषां सुदुरासदा ॥ (२५।२)

तत्रेशानस्य भवनं रुद्रविष्णुतनोः शुभम् । (२६।१)

गणेश्वरस्य विपुलं तत्रास्ते स गणैर्वृतः ॥ (२६।२)

तत्र भोगाभिलिप्सूनां भक्तानां परमेष्ठिनः । (२७।१)

निवासः कल्पितः पूर्वं देवदेवेन शूलिना ॥ (२७।२)

विष्णुपादाद् विनिष्क्रान्ता प्लावयित्वेन्दुमण्डलम् । (२८।१)

समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवः ॥ (२८।२)

सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा ह्यभवद् द्विजाः । (२९।१)

सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रनामिका ॥ (२९।२)

पूर्वेण सीता शैलात् तु शैलं यात्यन्तरिक्षतः । (३०।१)

ततश्च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति चार्णवम् ॥ (३०।२)

तथैवालकनन्दा च दक्षिणादेत्य भारतम् । (३१।१)

प्रयाति सागरं भित्त्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः ॥ (३१।२)

सुचक्षुः पश्चिमगिरीनतीत्य सकलांस्तथा । (३२।१)

पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षं गत्वैति चार्णवम् ॥ (३२।२)

भद्रा तथोत्तरगिरीनुत्तरांश्च तथा कुरून् । (३३।१)

अतीत्य चोत्तराम्भोधिं समभ्येति महर्षयः ॥ (३३।२)

आ नीलनिषधायामौ माल्यवान् गन्धमादनः । (३४।१)

तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः ॥ (३४।२)

भारताः केतुमालाश्च भद्राश्वाः कुरवस्तथा । (३५।१)

पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलबाह्यतः ॥ (३५।२)

जठरो देवकूटश्च मर्यादापर्वतावुभौ । (३६।१)

दक्षिणोत्तरमायामाव् आ नीलनिषधायतौ ॥ (३६।२)

गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चायतावुभौ । (३७।१)

अशीतियोजनायामाव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ ॥ (३७।२)

निषधः पारियात्रश्च मर्यादापर्वताविमौ । (३८।१)

मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथापूर्वौ तथा स्थितौ ॥ (३८।२)

त्रिशृङ्गो जारुधिस् तद्वद् उत्तरे वर्षपर्वतौ । (३९।१)

पूर्वपश्चायतावेतौ अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ ॥ (३९।२)

मर्यादापर्वताः प्रोक्ता अष्टाविह मया द्विजाः । (४०।१)

जठराद्याः स्थिता मेरोश्चतुर्दिक्षु महर्षयः ॥ (४०।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुश्चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (४१।१)