कूर्मपुराणKūrmapurāṇa

KūPur, 2, 8

59 of 95 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ईश्वर उवाच । (१।१)

īśvara uvāca

1.2१.२

अन्यद् गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः । (१।२)

anyad guhyatamaṃ jñānaṃ vakṣye brāhmaṇapuṅgavāḥ |

1.3१.३

येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम् ॥ (१।३)

yenāsau tarate janturghoraṃ saṃsārasāgaram ||

2.1२.१

अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः । (२।१)

ahaṃ brahmamayaḥ śāntaḥ śāśvato nirmalo 'vyayaḥ |

2.2२.२

एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः ॥ (२।२)

ekākī bhagavānuktaḥ kevalaḥ parameśvaraḥ ||

3.1३.१

मम योनिर्महद् ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम् । (३।१)

mama yonirmahad brahma tatra garbhaṃ dadhāmyaham |

3.2३.२

मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत् ॥ (३।२)

mūlaṃ māyābhidhānaṃ tu tato jātamidaṃ jagat ||

4.1४.१

प्रधानं पुरुषो ह्यात्मा महान् भूतादिरेव च । (४।१)

pradhānaṃ puruṣo hyātmā mahān bhūtādireva ca |

4.2४.२

तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे ॥ (४।२)

tanmātrāṇi mahābhūtānīndriyāṇi ca jajñire ||

5.1५.१

ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम् । (५।१)

tato 'ṇḍamabhavaddhaimaṃ sūryakoṭisamaprabham |

5.2५.२

तस्मिन् जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः ॥ (५।२)

tasmin jajñe mahābrahmā macchaktyā copabṛṃhitaḥ ||

6.1६.१

ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते । (६।१)

ye cānye bahavo jīvā manmayāḥ sarva eva te |

6.2६.२

न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः ॥ (६।२)

na māṃ paśyanti pitaraṃ māyayā mama mohitāḥ ||

7.1७.१

याश्च योनिषु सर्वासु सम्भवन्ति हि मूर्तयः । (७।१)

yāśca yoniṣu sarvāsu sambhavanti hi mūrtayaḥ |

7.2७.२

तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः ॥ (७।२)

tāsāṃ māyā parā yonirmāmeva pitaraṃ viduḥ ||

8.1८.१

यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम् । (८।१)

yo māmevaṃ vijānāti bījinaṃ pitaraṃ prabhum |

8.2८.२

स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति ॥ (८।२)

sa dhīraḥ sarvalokeṣu na mohamadhigacchati ||

9.1९.१

ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः । (९।१)

īśānaḥ sarvavidyānāṃ bhūtānāṃ parameśvaraḥ |

9.2९.२

ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः ॥ (९।२)

oṅkāramūrtirbhagavānahaṃ brahmā prajāpatiḥ ||

10.1१०.१

समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् । (१०।१)

samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram |

10.2१०.२

विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति ॥ (१०।२)

vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati ||

11.1११.१

समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् । (११।१)

samaṃ paśyan hi sarvatra samavasthitamīśvaram |

11.2११.२

न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम् ॥ (११।२)

na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim ||

12.1१२.१

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम् । (१२।१)

viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgaṃ ca maheśvaram |

12.2१२.२

प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ (१२।२)

pradhānaviniyogajñaḥ paraṃ brahmādhigacchati ||

13.1१३.१

सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः । (१३।१)

sarvajñatā tṛptiranādibodhaḥ svatantratā nityamaluptaśaktiḥ |

13.2१३.२

अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य ॥ (१३।२)

anantaśaktiśca vibhorviditvā ṣaḍāhuraṅgāni maheśvarasya ||

14.1१४.१

तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्ततत्त्वात्मकानि । (१४।१)

tanmātrāṇi mana ātmā ca tāni sūkṣmāṇyāhuḥ saptatattvātmakāni |

14.2१४.२

या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन ॥ (१४।२)

yā sā hetuḥ prakṛtiḥ sā pradhānaṃ bandhaḥ prokto viniyogo 'pi tena ||

15.1१५.१

या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः । (१५।१)

yā sā śaktiḥ prakṛtau līnarūpā vedeṣūktā kāraṇaṃ brahmayoniḥ |

15.2१५.२

तस्या एकः परमेष्ठी परस्तान्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः ॥ (१५।२)

tasyā ekaḥ parameṣṭhī parastānmaheśvaraḥ puruṣaḥ satyarūpaḥ ||

16.1१६.१

ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान् व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः । (१६।१)

brahmā yogī paramātmā mahīyān vyomavyāpī vedavedyaḥ purāṇaḥ |

16.2१६.२

एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव ॥ (१६।२)

eko rudro mṛtyuravyaktamekaṃ bījaṃ viśvaṃ deva ekaḥ sa eva ||

17.1१७.१

तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः । (१७।१)

tamevaikaṃ prāhuranye 'pyanekaṃ tvekātmānaṃ kecidanyattathāhuḥ |

17.2१७.२

अणोरणीयान् महतो ऽसौ महीयान् महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः ॥ (१७।२)

aṇoraṇīyān mahato 'sau mahīyān mahādevaḥ procyate vedavidbhiḥ ||

18.1१८.१

एवम् हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् । (१८।१)

evam hi yo veda guhāśayaṃ paraṃ prabhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ viśvarūpam |

18.2१८.२

हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं सबुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठति ॥ (१८।२)

hiraṇmayaṃ buddhimatāṃ parāṃ gatiṃ sabuddhimān buddhimatītya tiṣṭhati ||

19.1१९.१

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे ईश्वरगीतासु अष्टमो ऽध्यायः ॥ (१९।१)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge īśvaragītāsu aṣṭamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KūPur, 2, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit