व्यास उवाच । (१।१)

नाद्याच्छूद्रस्य विप्रो ऽन्नं मोहाद् वा यदि वान्यतः । (१।२)

स शूद्रयोनिं व्रजति यस्तु भुङ्क्ते ह्यनापदि ॥ (१।३)

षण्मासान् यो द्विजो भुङ्क्ते शूद्रस्यान्नं विगर्हितम् । (२।१)

जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते ॥ (२।२)

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्रस्य च मुनीश्वराः । (३।१)

यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात् ॥ (३।२)

राजान्नं नर्तकान्नं च तक्ष्णो ऽन्नं चर्मकारिणः । (४।१)

गणान्नं गणिकान्नं च षण्ढान्नं चैव वर्जयेत् ॥ (४।२)

चक्रोपजीविरजकतस्करध्वजिनां तथा । (५।१)

गान्धर्वलोहकारान्नं सूतकान्नं च वर्जयेत् ॥ (५।२)

कुलालचित्रकर्मान्नं वार्धुषेः पतितस्य च । (६।१)

पौनर्भवछत्त्रिकयोर् अभिशस्तस्य चैव हि ॥ (६।२)

सुवर्णकारशैलूषव्याधबद्धातुरस्य च । (७।१)

चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दण्डिकस्य च ॥ (७।२)

स्तेननास्तिकयोरन्नं देवतानिन्दकस्य च । (८।१)

सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः ॥ (८।२)

भार्याजितस्य चैवान्नं यस्य चोपपतिर्गृहे । (९।१)

उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः ॥ (९।२)

अपाङ्क्त्यान्नं च सङ्घान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि । (१०।१)

क्लीबसंन्यासिनोश्चान्नं मत्तोन्मत्तस्य चैव हि । (१०।२)

भीतस्य रुदितस्यान्नम् अवक्रुष्टं परिक्षुतम् ॥ (१०।३)

ब्रह्मद्विषः पापरुचेः श्राद्धान्नं सूतकस्य च । (११।१)

वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं श्वशुरस्य च ॥ (११।२)

अप्रजानां तु नारीणां भृतकस्य तथैव च । (१२।१)

कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा ॥ (१२।२)

शौण्डान्नं घाटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च । (१३।१)

विद्धप्रजननस्यान्नं परिवित्त्यन्नमेव च ॥ (१३।२)

पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः । (१४।१)

अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम् । (१४।२)

गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम् ॥ (१४।३)

दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम् । (१५।१)

यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम् ॥ (१५।२)

आर्धिकः कुलमित्रश्च स्वगोपालश्च नापितः । (१६।१)

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् ॥ (१६।२)

कुशीलवः कुम्भकारः क्षेत्रकर्मक एव च । (१७।१)

एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दत्त्वा स्वल्पं पणं बुधैः ॥ (१७।२)

पायसं स्नेहपक्वं यद् गोरसं चैव सक्तवः । (१८।१)

पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद् ग्राह्यं द्विजातिभिः ॥ (१८।२)

वृन्ताकं नालिकाशाकं कुसुम्भाश्मन्तकं तथा । (१९।१)

पलाण्डुं लशुनं शुक्तं निर्यासं चैव वर्जयेत् ॥ (१९।२)

छत्त्राकं विड्वराहं च शेलं पेयूषमेव च । (२०।१)

विलयं सुमुखं चैव कवकानि च वर्जयेत् ॥ (२०।२)

गृञ्जनं किंशुकं चैव ककुभाण्डं तथैव च । (२१।१)

उदुम्बरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः ॥ (२१।२)

वृथा कृशरसंयावं पायसापूपमेव च । (२२।१)

अनुपाकृतमांसं च देवान्नानि हवींषि च ॥ (२२।२)

यवागूं मातुलिङ्गं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान् । (२३।१)

नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत् ॥ (२३।२)

पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्यं तथैव च । (२४।१)

रात्रौ च तिलसम्बद्धं प्रयत्नेन दधि त्यजेत् ॥ (२४।२)

नाश्नीयात् पयसा तक्रं न बीजान्युपजीवयेत् । (२५।१)

क्रियादुष्टं भावदुष्टमसत्संसर्गि वर्जयेत् ॥ (२५।२)

केशकीटावपन्नं च सहृल्लेखं च नित्यशः । (२६।१)

श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चण्डालावेक्षितं तथा ॥ (२६।२)

उदक्यया च पतितैर् गवा चाघ्रातमेव च । (२७।१)

अनर्चितं पर्युषितं पर्यायान्नं च नित्यशः ॥ (२७।२)

काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संयुतम् । (२८।१)

मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च ॥ (२८।२)

न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चल्या सरोषया । (२९।१)

मलवद्वाससा वापि परवासो ऽथ वर्जयेत् ॥ (२९।२)

विवत्सायाश्च गोः क्षीरमौष्ट्रं वानिर्दशं तथा । (३०।१)

आविकं संधिनीक्षीरम् अपेयं मनुरब्रवीत् ॥ (३०।२)

बलाकं हंसदात्यूहं कलविङ्कं शुकं तथा । (३१।१)

कुररं च चकोरं च जालपादं च कोकिलम् ॥ (३१।२)

वायसं खञ्जरीटं च श्येनं गृध्रं तथैव च । (३२।१)

उलूकं चक्रवाकं च भासं पारावतानपि । (३२।२)

कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च ॥ (३२।३)

सिंहव्याघ्रं च मार्जारं श्वानं शूकरमेव च । (३३।१)

शृगालं मर्कटं चैव गर्दभं च न भक्षयेत् ॥ (३३।२)

न भक्षयेत् सर्वमृगान् पक्षिणो ऽन्यान् वनेचरान् । (३४।१)

जलेचरान् स्थलचरान् प्राणिनश्चेति धारणा ॥ (३४।२)

गोधा कूर्मः शशः श्वाविच्छल्यकश्चेति सत्तमाः । (३५।१)

भक्ष्याः पञ्चनखा नित्यं मनुराह प्रजापतिः ॥ (३५।२)

मत्स्यान् सशल्कान् भुञ्जीयान् मांसं रौरवमेवच । (३६।१)

निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यस्तु नान्यथा ॥ (३६।२)

मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिञ्जलम् । (३७।१)

वाध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनहंसपराजिताः ॥ (३७।२)

शफरं सिंहतुण्डं च तथा पाठीनरोहितौ । (३८।१)

मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणाय द्विजोत्तमाः ॥ (३८।२)

प्रोक्षितं भक्षयेदेषां मांसं च द्विजकाम्यया । (३९।१)

यथाविधि नियुक्तं च प्राणानामपि चात्यये ॥ (३९।२)

भक्षयेन्नैव मांसानि शेषभोजी न लिप्यते । (४०।१)

औषधार्थमशक्तौ वा नियोगाद् यज्ञकारणात् ॥ (४०।२)

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् । (४१।१)

यावन्ति पशुरोमाणि तावतो नरकान् व्रजेत् ॥ (४१।२)

अदेयं चाप्यपेयं च तथैवास्पृश्यमेव च । (४२।१)

द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः ॥ (४२।२)

तस्मात् सर्वप्रकारेण मद्यं नित्यं विवर्जयेत् । (४३।१)

पीत्वा पतति कर्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद् द्विजः ॥ (४३।२)

भक्षयित्वा ह्यभक्ष्याणि पीत्वापेयान्यपि द्विजः । (४४।१)

नाधिकारी भवेत् तावद् यावत् तन्न जहात्यधः ॥ (४४।२)

तस्मात् परिहरेन्नित्यमभक्ष्याणि प्रयत्नतः । (४५।१)

अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद् याति रौरवम् ॥ (४५।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायामुपरिविभागे सप्तदशो ऽध्यायः ॥ (४६।१)