श्रीकूर्म उवाच । (१।१)

एवं भूतानि सृष्टानि स्थावराणि चराणि च । (१।२)

यदा चास्य प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त धीमतः ॥ (१।३)

तमोमात्रावृतो ब्रह्मा तदाशोचत दुःखितः । (२।१)

ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम् ॥ (२।२)

अथात्मनि समद्राक्षीत् तमोमात्रां नियामिकाम् । (३।१)

रजःसत्त्वं च संवृत्य वर्तमानां स्वधर्मतः ॥ (३।२)

तमस्तद् व्यनुदत् पश्चात् रजःसत्त्वेन संयुतः । (४।१)

तत् तमः प्रतिनुन्नं वै मिथुनं समजायत ॥ (४।२)

अधर्माचरणो विप्रा हिंसा चाशुभलक्षणा । (५।१)

स्वां तनुं स ततो ब्रह्मा तामपोहत भास्वराम् ॥ (५।२)

च्रेअतिओन् ओड़् विराज्द्विधाकरोत् पुनर्देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत् । (६।१)

अर्धेन नारी पुरुषो विराजमसृजत् प्रभुः ॥ (६।२)

नारीं च शतरूपाख्यां योगिनीं ससृजे शुभाम् । (७।१)

सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्य संस्थिता ॥ (७।२)

योगैश्वर्यबलोपेता ज्ञानविज्ञानसंयुता । (८।१)

यो ऽभवत् पुरुषात् पुत्रो विराडव्यक्तजन्मनः ॥ (८।२)

स्वायंभुवो मनुर्देवः सो ऽभवत् पुरुषो मुनिः । (९।१)

सा देवी शतरूपाख्या तपः कृत्वा सुदुश्चरम् ॥ (९।२)

भर्तारं ब्रह्मणः पुत्रं मनुमेवानुपद्यत । (१०।१)

तस्माच्च शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत ॥ (१०।२)

प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् । (११।१)

तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः ॥ (११।२)

प्रजापतिरथाकूतिं मानसो जगृहे रुचिः । (१२।१)

आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् । (१२।२)

यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्धितं जगत् ॥ (१२।३)

यज्ञस्य दक्षिणायां तु पुत्रा द्वादश जज्ञिरे । (१३।१)

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवे ऽन्तरे ॥ (१३।२)

प्रसूत्यां च तथा दक्षश्चतस्रो विंशतिं तथा । (१४।१)

ससर्ज कन्या नामानि तासां सम्यङ्निबोधत ॥ (१४।२)

श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । (१५।१)

बुद्धिर् लज्जा वपुः शान्तिः सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी ॥ (१५।२)

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः शुभाः । (१६।१)

ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः ॥ (१६।२)

ख्यातिः सत्यथ संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । (१७।१)

संततिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा ॥ (१७।२)

भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवाङ्गिरा मुनिः । (१८।१)

पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुः परमधर्मवित् ॥ (१८।२)

अत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम् । (१९।१)

ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः ॥ (१९।२)

श्रद्धाया आत्मजः कामो दर्पो लक्ष्मीसुतः स्मृतः । (२०।१)

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते ॥ (२०।२)

पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा । (२१।१)

क्रियायाश्चाभवत् पुत्रो दण्डः समय एव च ॥ (२१।२)

बुद्ध्या बोधः सुतस्तद्वदप्रमादो व्यजायत । (२२।१)

लज्जाया विनयः पुत्रो वपुषो व्यवसायकः ॥ (२२।२)

क्षेमः शान्तिसुतश्चापि सुखं सिद्धिरजायत । (२३।१)

यशः कीर्तिसुतस्तद्वदित्येते धर्मसूनवः ॥ (२३।२)

कामस्य हर्षः पुत्रो ऽभूद् देवानन्दो व्यजायत । (२४।१)

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य कीर्तितः ॥ (२४।२)

जज्ञे हिंसा त्वधर्माद् वै निकृतिं चानृतं सुतम् । (२५।१)

निकृत्यनृतयोर्जज्ञे भयं नरक एव च ॥ (२५।२)

माया च वेदना चैव मिथुनं त्विदमेतयोः । (२६।१)

भयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् ॥ (२६।२)

वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञे ऽथ रौरवात् । (२७।१)

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश्च जज्ञिरे ॥ (२७।२)

दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः । (२८।१)

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः ॥ (२८।२)

इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः । (२९।१)

संक्षेपेण मया प्रोक्ता विसृष्टिर्मुनिपुङ्गवाः ॥ (२९।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे ऽष्टमो ऽध्यायः ॥ (३०।१)