सूत उवाच । (१।१)

दक्ष च्रेअतेस् बेइन्ग्स्प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा । (१।२)

ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान् ॥ (१।३)

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः । (२।१)

तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः ॥ (२।२)

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः । (३।१)

सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्रकम् ॥ (३।२)

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः । (४।१)

षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः ॥ (४।२)

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । (५।१)

विंशत् सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमिने ॥ (५।२)

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते । (६।१)

द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ विस्तरम् ॥ (६।२)

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती । (७।१)

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी ॥ (७।२)

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत । (८।१)

विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत् ॥ (८।२)

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः । (९।१)

भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः ॥ (९।२)

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा । (१०।१)

पृथिवीविषयं सर्वम् अरुन्धत्याम् अजायत । (१०।२)

संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः ॥ (१०।३)

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः । (११।१)

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ (११।२)

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा । (१२।१)

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः ॥ (१२।२)

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः । (१३।१)

पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा ॥ (१३।२)

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः । (१४।१)

देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः । (१४।२)

विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः ॥ (१४।३)

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा । (१५।१)

सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा । (१५।२)

कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत ॥ (१५।३)

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा । (१६।१)

विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च ॥ (१६।२)

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः । (१७।१)

वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः ॥ (१७।२)

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् । (१८।१)

हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम् ॥ (१८।२)

स्तोर्य् ओड़् हिरण्यकशिपुहिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः । (१९।१)

आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । (१९।२)

दृष्ट्वा लेभे वरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवैः ॥ (१९।३)

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः । (२०।१)

बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम् ॥ (२०।२)

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् । (२१।१)

ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् । (२१।२)

कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ (२१।३)

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः । (२२।१)

सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः ॥ (२२।२)

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि । (२३।१)

क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः ॥ (२३।२)

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् । (२४।१)

ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत ॥ (२४।२)

ब्रह्मोवाच । (२५।१)

त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः । (२५।२)

व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः ॥ (२५।३)

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा । (२६।१)

वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः ॥ (२६।२)

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् । (२७।१)

त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः ॥ (२७।२)

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः । (२८।१)

प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः ॥ (२८।२)

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः । (२९।१)

इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः ॥ (२९।२)

देवा ऊचुः । (३०।१)

हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः । (३०।२)

बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः ॥ (३०।३)

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम । (३१।१)

हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय ॥ (३१।२)

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः । (३२।१)

वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम् ॥ (३२।२)

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् । (३३।१)

शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः ॥ (३३।२)

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः । (३४।१)

इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात् ॥ (३४।२)

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् । (३५।१)

महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम् ॥ (३५।२)

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः । (३६।१)

आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः ॥ (३६।२)

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् । (३७।१)

समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात् ॥ (३७।२)

असुरा ऊचुः । (३८।१)

कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः । (३८।२)

विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन ॥ (३८।३)

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् । (३९।१)

संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ ॥ (३९।२)

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् । (४०।१)

पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम् ॥ (४०।२)

दुद्रुवुः केचिद् अन्योन्यम् ऊचुः संभ्रान्तलोचनाः । (४१।१)

अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः ॥ (४१।२)

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः । (४२।१)

इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते । (४२।२)

तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया ॥ (४२।३)

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः । (४३।१)

पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिःस्वनाः । (४३।२)

प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च ॥ (४३।३)

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् । (४४।१)

संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च ॥ (४४।२)

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् । (४५।१)

न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा ॥ (४५।२)

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर् महाबलः । (४६।१)

प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च ॥ (४६।२)

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् । (४७।१)

पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली ॥ (४७।२)

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाशुगः । (४८।१)

अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः । (४८।२)

गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा ॥ (४८।३)

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः । (४९।१)

हिरण्यकशिपु: विष्णु च्रेअतेस् नरसिंहनरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा ॥ (४९।२)

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे । (५०।१)

आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान् ॥ (५०।२)

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः । (५१।१)

समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् । (५१।२)

भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः ॥ (५१।३)

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् । (५२।१)

वधाय प्रेरयामास नरसिंहस्य सो ऽसुरः ॥ (५२।२)

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् । (५३।१)

सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः ॥ (५३।२)

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् । (५४।१)

युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः ॥ (५४।२)

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः । (५५।१)

ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च ॥ (५५।२)

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः । (५६।१)

न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः ॥ (५६।२)

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् । (५७।१)

मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम् ॥ (५७।२)

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा । (५८।१)

ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम् ॥ (५८।२)

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुःसामसंभवैः । (५९।१)

निवार्य पितरं भ्रातॄन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत् ॥ (५९।२)

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः । (६०।१)

पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः ॥ (६०।२)

अयं धाता विधाता च स्वयंज्योतिर् निरञ्जनः । (६१।१)

प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः ॥ (६१।२)

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः । (६२।१)

गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम् ॥ (६२।२)

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् । (६३।१)

प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया ॥ (६३।२)

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः । (६४।१)

समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः ॥ (६४।२)

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः । (६५।१)

मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम् ॥ (६५।२)

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः । (६६।१)

कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक् ॥ (६६।२)

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः । (६७।१)

निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम् ॥ (६७।२)

संरक्तनयनो ऽनन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् । (६८।१)

नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः ॥ (६८।२)

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः । (६९।१)

विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः ॥ (६९।२)

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः । (७०।१)

नृसिंहदेहसम्भूतैः सिंहैर् नीता यमालयम् ॥ (७०।२)

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः । (७१।१)

स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम् ॥ (७१।२)

स्तोर्य् ओड़् हिरण्याक्षगते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः । (७२।१)

अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत् ॥ (७२।२)

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि । (७३।१)

लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम् ॥ (७३।२)

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बद्ध्वा च धरणीमिमाम् । (७४।१)

नीत्वा रसातलं चक्रे बन्दीम् इन्दीवरप्रभाम् ॥ (७४।२)

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः । (७५।१)

गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम् ॥ (७५।२)

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः । (७६।१)

सर्वदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे ॥ (७६।२)

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः । (७७।१)

दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम् ॥ (७७।२)

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् । (७८।१)

स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम् ॥ (७८।२)

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादो विष्णुतत्परः । (७९।१)

अपालयत् स्वकं राज्यं भावं त्यक्त्वा तदासुरम् ॥ (७९।२)

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः । (८०।१)

निःसपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात् ॥ (८०।२)

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् । (८१।१)

तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया ॥ (८१।२)

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः । (८२।१)

शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ (८२।२)

यत् तद् बलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे । (८३।१)

सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति ॥ (८३।२)

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः । (८४।१)

मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः ॥ (८४।२)

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् । (८५।१)

पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति ॥ (८५।२)

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । (८६।१)

नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः ॥ (८६।२)

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः । (८७।१)

पूर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ । (८७।२)

संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ ॥ (८७।३)

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् । (८८।१)

नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे ॥ (८८।२)

अन्धकहिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि । (८९।१)

अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः ॥ (८९।२)

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः । (९०।१)

मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम् ॥ (९०।२)

गौतम अन्द् थे हुन्ग्र्य् Ṛषिस्पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः । (९१।१)

ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्रशः ॥ (९१।२)

ततः कदाचिन्महती कालयोगेन दुस्तरा । (९२।१)

अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी ॥ (९२।२)

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् । (९३।१)

अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम् ॥ (९३।२)

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः । (९४।१)

सर्वे बुभुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा ॥ (९४।२)

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी । (९५।१)

बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत् ॥ (९५।२)

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् । (९६।१)

महर्षिं गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः ॥ (९६।२)

निवारयामास च तान् कंचित् कालं यथासुखम् । (९७।१)

उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः ॥ (९७।२)

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते । (९८।१)

समीपं प्रापयामासुर् गौतमस्य महात्मनः ॥ (९८।२)

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः । (९९।१)

गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा ॥ (९९।२)

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः । (१००।१)

न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन् ॥ (१००।२)

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा । (१०१।१)

तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि ॥ (१०१।२)

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् । (१०२।१)

जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा ॥ (१०२।२)

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः । (१०३।१)

केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः ॥ (१०३।२)

शिव अन्द् थे अस्चेतिच्स् ओड़् थे दारुवनभविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः । (१०४।१)

बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः ॥ (१०४।२)

सर्वे सम्प्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् । (१०५।१)

अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ ॥ (१०५।२)

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ । (१०६।१)

कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः ॥ (१०६।२)

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं सम्प्रेक्ष्य वृषभध्वजः । (१०७।१)

किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति ॥ (१०७।२)

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः । (१०८।१)

गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः ॥ (१०८।२)

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर । (१०९।१)

संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ ॥ (१०९।२)

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर । (११०।१)

अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि ॥ (११०।२)

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् । (१११।१)

विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज ॥ (१११।२)

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा । (११२।१)

चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः ॥ (११२।२)

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् । (११३।१)

पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्रशः ॥ (११३।२)

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् । (११४।१)

पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः ॥ (११४।२)

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः । (११५।१)

ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् । (११५।२)

वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः ॥ (११५।३)

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः । (११६।१)

आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः ॥ (११६।२)

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः । (११७।१)

शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु ॥ (११७।२)

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले । (११८।१)

चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह ॥ (११८।२)

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः । (११९।१)

विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः ॥ (११९।२)

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि । (१२०।१)

नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे ॥ (१२०।२)

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् । (१२१।१)

संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान् ॥ (१२१।२)

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् । (१२२।१)

स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम् ॥ (१२२।२)

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः । (१२३।१)

सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेषं शोभनं गताः ॥ (१२३।२)

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः । (१२४।१)

द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत ॥ (१२४।२)

अन्धक wअन्त्स् तो सेदुचे पार्वतीएतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः । (१२५।१)

आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम् ॥ (१२५।२)

सम्प्राप्तम् अन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः । (१२६।१)

न्यषेधयद् अमेयात्मा कालरूपधरो हरः ॥ (१२६।२)

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् । (१२७।१)

शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः ॥ (१२७।२)

ततः सहस्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् । (१२८।१)

नन्दिषेणादयो दैत्यैर् अन्धकैर् अभिनिर्जिताः ॥ (१२८।२)

घण्टाकर्णो मेघनादश् चण्डेशश् चण्डतापनः । (१२९।१)

विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः ॥ (१२९।२)

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं सम्प्राप्यातिबलान्विताः । (१३०।१)

युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः ॥ (१३०।२)

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः । (१३१।१)

दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम् ॥ (१३१।२)

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्रशः । (१३२।१)

कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः ॥ (१३२।२)

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः । (१३३।१)

युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम् ॥ (१३३।२)

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः । (१३४।१)

जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम् ॥ (१३४।२)

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् । (१३५।१)

देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम् ॥ (१३५।२)

तथान्धकसहस्रं तु देवीभिर्यमसादनम् । (१३६।१)

नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे ॥ (१३६।२)

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः । (१३७।१)

पराङ्मुखो रणात् तस्मात् पलायत महाजवः ॥ (१३७।२)

शिव रेतुर्न्स् तो मन्दरततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् । (१३८।१)

हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम् ॥ (१३८।२)

सम्प्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः । (१३९।१)

समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः ॥ (१३९।२)

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् । (१४०।१)

ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः ॥ (१४०।२)

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् । (१४१।१)

आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे ॥ (१४१।२)

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा । (१४२।१)

ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा ॥ (१४२।२)

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी । (१४३।१)

भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत् ॥ (१४३।२)

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च । (१४४।१)

समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने ॥ (१४४।२)

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः । (१४५।१)

आजग्मुर्मन्दरं द्रष्टुं देवदेवं त्रिलोचनम् ॥ (१४५।२)

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् । (१४६।१)

समागतं दैत्यसैन्यम् ईशदर्शनवाञ्छया ॥ (१४६।२)

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् । (१४७।१)

प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः ॥ (१४७।२)

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः । (१४८।१)

देवासनगतं देवं नारायणमनामयम् ॥ (१४८।२)

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च । (१४९।१)

प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः ॥ (१४९।२)

कन्या ऊचुः । (१५०।१)

कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा । (१५०।२)

को ऽन्वयं भाति वपुषा पङ्कजायतलोचनः ॥ (१५०।३)

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः । (१५१।१)

व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः ॥ (१५१।२)

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी । (१५२।१)

विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः ॥ (१५२।२)

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः । (१५३।१)

एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च ॥ (१५३।२)

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः । (१५४।१)

मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम् ॥ (१५४।२)

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च । (१५५।१)

कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः ॥ (१५५।२)

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् । (१५६।१)

स्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः ॥ (१५६।२)

कूटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् । (१५७।१)

तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम् ॥ (१५७।२)

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना । (१५८।१)

शान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः ॥ (१५८।२)

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति । (१५९।१)

एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः ॥ (१५९।२)

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः । (१६०।१)

पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते ॥ (१६०।२)

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् । (१६१।१)

एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम् ॥ (१६१।२)

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः । (१६२।१)

ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः ॥ (१६२।२)

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु । (१६३।१)

पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि ॥ (१६३।२)

तस्माद् अशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः । (१६४।१)

यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः ॥ (१६४।२)

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः । (१६५।१)

नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम् ॥ (१६५।२)

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये । (१६६।१)

भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे ॥ (१६६।२)

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च । (१६७।१)

न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (१६७।२)

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः । (१६८।१)

मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ ॥ (१६८।२)

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः । (१६९।१)

तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः ॥ (१६९।२)

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः । (१७०।१)

शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः ॥ (१७०।२)

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् । (१७१।१)

तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्रबाहुः ॥ (१७१।२)

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः । (१७२।१)

तदा सुमेरोः शिखराधिरूढस्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः ॥ (१७२।२)

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्राकृतिर् आविरासीत् । (१७३।१)

त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः ॥ (१७३।२)

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः । (१७४।१)

युयोध शक्रेण समातृकाभिर् गणैरशेषैर् अमरप्रधानैः ॥ (१७४।२)

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम । (१७५।१)

समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः ॥ (१७५।२)

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः । (१७६।१)

व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम् ॥ (१७६।२)

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् । (१७७।१)

त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते ॥ (१७७।२)

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः । (१७८।१)

स्तूयते विविधैर् मन्त्रैर् वेदविद्भिर् विचक्षणैः ॥ (१७८।२)

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः । (१७९।१)

निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्येन्द्रस्य मतिं दधौ ॥ (१७९।२)

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् । (१८०।१)

स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः ॥ (१८०।२)

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन । (१८१।१)

त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः ॥ (१८१।२)

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः । (१८२।१)

त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम् ॥ (१८२।२)

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः । (१८३।१)

महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते ॥ (१८३।२)

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः । (१८४।१)

त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः ॥ (१८४।२)

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः । (१८५।१)

प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम् ॥ (१८५।२)

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर् गन्धर्वकिंनराः । (१८६।१)

अन्तरिक्षे ऽप्सरःसङ्घा नृत्यन्ति स्म मनोरमाः ॥ (१८६।२)

संस्थापितो ऽथ शूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः । (१८७।१)

उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम् ॥ (१८७।२)

अन्धक प्रैसेस् शिवअन्धक उवाच । (१८८।१)

नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् । (१८८।२)

पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम् ॥ (१८८।३)

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् । (१८९।१)

सहस्रपादाक्षिशिरोऽभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम् ॥ (१८९।२)

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप । (१९०।१)

त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप ॥ (१९०।२)

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् । (१९१।१)

त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः ॥ (१९१।२)

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः । (१९२।१)

त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित् ॥ (१९२।२)

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्रमानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् । (१९३।१)

त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः ॥ (१९३।२)

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः । (१९४।१)

प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः ॥ (१९४।२)

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च । (१९५।१)

वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि ॥ (१९५।२)

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय । (१९६।१)

त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्रशक्त्यासनसंस्थिताय ॥ (१९६।२)

त्रिमूर्तये ऽनन्तपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय । (१९७।१)

नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय ॥ (१९७।२)

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म । (१९८।१)

ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय ॥ (१९८।२)

सहस्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय । (१९९।१)

नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय ॥ (१९९।२)

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय । (२००।१)

त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय ॥ (२००।२)

शिव मकेस् अन्धक अ गणपतिएवं स्तुवन्तं भगवान् शूलाग्रादवरोप्य तम् । (२०१।१)

तुष्टः प्रोवाच हस्ताभ्यां स्पृष्ट्वाथ परमेश्वरः ॥ (२०१।२)

प्रीतो ऽहं सर्वथा दैत्य स्तवेनानेन सांप्रतम् । (२०२।१)

सम्प्राप्य गाणपत्यं मे सन्निधाने वसामरः ॥ (२०२।२)

अरोगश्छिन्नसंदेहो देवैरपि सुपूजितः । (२०३।१)

नन्दीश्वरस्यानुचरः सर्वदुःखविवर्जितः ॥ (२०३।२)

एवं व्याहृतमात्रे तु देवदेवेन देवताः । (२०४।१)

गणेश्वरा महादेवमन्धकं देवसन्निधौ ॥ (२०४।२)

सहस्रसूर्यसंकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रचिह्नितम् । (२०५।१)

नीलकण्ठं जटामौलिं शूलासक्तमहाकरम् ॥ (२०५।२)

दृष्ट्वा तं तुष्टुवुर्दैत्यमाश्चर्यं परमं गताः । (२०६।१)

उवाच भगवान् विष्णुर्देवदेवं स्मयन्निव ॥ (२०६।२)

स्थाने तव महादेव प्रभावः पुरुषो महान् । (२०७।१)

नेक्षते ऽज्ञानजान् दोषान् गृह्णाति च गुणानपि ॥ (२०७।२)

इतीरितो ऽथ भैरवो गणेशदेवपुङ्गवैः । (२०८।१)

सकेशवः सहान्धको जगाम शङ्करान्तिकम् ॥ (२०८।२)

निरीक्ष्य देवमागतं स शङ्करः सहान्धकम् । (२०९।१)

समाधवं समातृकं जगाम निर्वृतिं हरः ॥ (२०९।२)

प्रगृह्य पाणिनेश्वरो हिरण्यलोचनात्मजम् । (२१०।१)

जगाम यत्र शैलजा विमानमीशवल्लभा ॥ (२१०।२)

विलोक्य सा समागतं भवं भवार्तिहारिणम् । (२११।१)

अवाप सान्धकं सुखं प्रसादमन्धकं प्रति ॥ (२११।२)

अथान्धको महेश्वरीं ददर्श देवपार्श्वगाम् । (२१२।१)

पपात दण्डवत्क्षितौ ननाम पादपद्मयोः ॥ (२१२।२)

नमामि देववल्लभामनादिमद्रिजामिमाम् । (२१३।१)

यतः प्रधानपूरुषौ निहन्ति याखिलं जगत् ॥ (२१३।२)

विभाति या शिवासने शिवेन साकमव्यया । (२१४।१)

हिरण्मये ऽतिनिर्मले नमामि तामिमामजाम् ॥ (२१४।२)

यदन्तराखिलं जगज्जगन्ति यान्ति संक्षयम् । (२१५।१)

नमामि यत्र तामुमाम् अशेषभेदवर्जिताम् ॥ (२१५।२)

न जायते न हीयते न वर्धते च तामुमाम् । (२१६।१)

नमामि या गुणातिगा गिरीशपुत्रिकामिमाम् ॥ (२१६।२)

क्षमस्व देवि शैलजे कृतं मया विमोहतः । (२१७।१)

सुरासुरैर्यदर्चितं नमामि ते पदाम्बुजम् ॥ (२१७।२)

इत्थं भगवती गौरी भक्तिनम्रेण पार्वती । (२१८।१)

संस्तुता दैत्यपतिना पुत्रत्वे जगृहे ऽन्धकम् ॥ (२१८।२)

ततः स मातृभिः सार्धं भैरवो रुद्रसंभवः । (२१९।१)

जगामानुज्ञया शंभोः पातालं परमेश्वरः ॥ (२१९।२)

यत्र सा तामसी विष्णोर्मूर्तिः संहारकारिका । (२२०।१)

समास्ते हरिरव्यक्तो नृसिंहाकृतिरीश्वरः ॥ (२२०।२)

ततो ऽनन्ताकृतिः शंभुः शेषेणापि सुपूजितः । (२२१।१)

कालाग्निरुद्रो भगवान् युयोजात्मानमात्मनि ॥ (२२१।२)

युञ्जतस्तस्य देवस्य सर्वा एवाथ मातरः । (२२२।१)

बुभुक्षिता महादेवं प्रणम्याहुस्त्रिशूलिनम् ॥ (२२२।२)

मातर ऊचुः । (२२३।१)

बुभुक्षिता महादेव अनुज्ञा दीयतां त्वया । (२२३।२)

त्रैलोक्यं भक्षयिष्यामो नान्यथा तृप्तिरस्ति नः ॥ (२२३।३)

एतावदुक्त्वा वचनं मातरो विष्णुसंभवाः । (२२४।१)

भक्षयांचक्रिरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ (२२४।२)

ततः स भैरवो देवो नृसिंहवपुषं हरिम् । (२२५।१)

दध्यौ नारायणं देवं क्षणात्प्रादुरभूद्धरिः ॥ (२२५।२)

विज्ञापयामास च तं भक्षयन्तीह मातरः । (२२६।१)

निवारयाशु त्रैलोक्यं त्वदीया भगवन्निति ॥ (२२६।२)

संस्मृता विष्णुना देव्यो नृसिंहवपुषा पुनः । (२२७।१)

उपतस्थुर्महादेवं नरसिंहाकृतिं च तम् ॥ (२२७।२)

सम्प्राप्य सन्निधिं विष्णोः सर्वाः संहारकारिकाः । (२२८।१)

प्रददुः शंभवे शक्तिं भैरवायातितेजसे ॥ (२२८।२)

अपश्यंस्ता जगत्सूतिं नृसिंहमथ भैरवम् । (२२९।१)

क्षणादेकत्वमापन्नं शेषाहिं चापि मातरः ॥ (२२९।२)

व्याजहार हृषीकेशो ये भक्ताः शूलपाणिनः । (२३०।१)

ये च मां संस्मरन्तीह पालनीयाः प्रयत्नतः ॥ (२३०।२)

ममैव मूर्तिरतुला सर्वसंहारकारिका । (२३१।१)

महेश्वरांशसम्भूता भुक्तिमुक्तिप्रदा त्वियम् ॥ (२३१।२)

अनन्तो भगवान् कालो द्विधावस्था ममैव तु । (२३२।१)

तामसी राजसी मूर्तिर्देवदेवश्चतुर्मुखः ॥ (२३२।२)

सो ऽयं देवो दुराधर्षः कालो लोकप्रकालनः । (२३३।१)

भक्षयिष्यति कल्पान्ते रुद्रात्मा निखिलं जगत् ॥ (२३३।२)

या सा विमोहिका मूर्तिर्मम नारायणाह्वया । (२३४।१)

सत्त्वोद्रिक्ता जगत् कृत्स्नं संस्थापयति नित्यदा ॥ (२३४।२)

स हि विष्णुः परं ब्रह्म परमात्मा परा गतिः । (२३५।१)

मूलप्रकृतिरव्यक्ता सदानन्देति कथ्यते ॥ (२३५।२)

इत्येवं बोधिता देव्यो विष्णुना विश्वमातरः । (२३६।१)

प्रपेदिरे महादेवं तमेव शरणं हरिम् ॥ (२३६।२)

एतद् वः कथितं सर्वं मयान्धकनिबर्हणम् । (२३७।१)

माहात्म्यं देवदेवस्य भैरवस्यामितौजसः ॥ (२३७।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः ॥ (२३८।१)