कूर्मपुराणKūrmapurāṇa

KūPur, 1, 6

6 of 95 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीकूर्म उवाच । (१।१)

śrīkūrma uvāca

1.2१.२

आसीदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् । (१।२)

āsīdekārṇavaṃ ghoramavibhāgaṃ tamomayam |

1.3१.३

शान्तवातादिकं सर्वं न प्रज्ञायत किंचन ॥ (१।३)

śāntavātādikaṃ sarvaṃ na prajñāyata kiṃcana ||

2.1२.१

एकार्णवे तदा तस्मिन् नष्टे स्थावरजङ्गमे । (२।१)

ekārṇave tadā tasmin naṣṭe sthāvarajaṅgame |

2.2२.२

तदा समभवद् ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ (२।२)

tadā samabhavad brahmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt ||

3.1३.१

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णस्त्वतीन्द्रियः । (३।१)

sahasraśīrṣā puruṣo rukmavarṇastvatīndriyaḥ |

3.2३.२

ब्रह्मा नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा ॥ (३।२)

brahmā nārāyaṇākhyastu suṣvāpa salile tadā ||

4.1४.१

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति । (४।१)

imaṃ codāharantyatra ślokaṃ nārāyaṇaṃ prati |

4.2४.२

ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् ॥ (४।२)

brahmasvarūpiṇaṃ devaṃ jagataḥ prabhavāpyayam ||

5.1५.१

आपो नारा इति प्रोक्ता नाम्ना पूर्वमिति श्रुतिः । (५।१)

āpo nārā iti proktā nāmnā pūrvamiti śrutiḥ |

5.2५.२

अयनं तस्य ता यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः ॥ (५।२)

ayanaṃ tasya tā yasmāt tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ ||

6.1६.१

विष्णु अस् वराहतुल्यं युगसहस्रस्य नैशं कालमुपास्य सः । (६।१)

Viṣṇu as Varāhatulyaṃ yugasahasrasya naiśaṃ kālamupāsya saḥ |

6.2६.२

शर्वर्यन्ते प्रकुरुते ब्रह्मत्वं सर्गकारणात् ॥ (६।२)

śarvaryante prakurute brahmatvaṃ sargakāraṇāt ||

7.1७.१

ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् । (७।१)

tatastu salile tasmin vijñāyāntargatāṃ mahīm |

7.2७.२

अनुमानात् तदुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः ॥ (७।२)

anumānāt taduddhāraṃ kartukāmaḥ prajāpatiḥ ||

8.1८.१

जलक्रीडासु रुचिरं वाराहं रूपम् आस्थितः । (८।१)

jalakrīḍāsu ruciraṃ vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ |

8.2८.२

अधृष्यं मनसाप्यन्यैर्वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ (८।२)

adhṛṣyaṃ manasāpyanyairvāṅmayaṃ brahmasaṃjñitam ||

9.1९.१

पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविश्य च रसातलम् । (९।१)

pṛthivyuddharaṇārthāya praviśya ca rasātalam |

9.2९.२

दंष्ट्रयाभ्युज्जहारैनामात्माधारो धराधरः ॥ (९।२)

daṃṣṭrayābhyujjahāraināmātmādhāro dharādharaḥ ||

10.1१०.१

दृष्ट्वा दंष्ट्राग्रविन्यस्तां पृथिवीं प्रथितपौरुषम् । (१०।१)

dṛṣṭvā daṃṣṭrāgravinyastāṃ pṛthivīṃ prathitapauruṣam |

10.2१०.२

अस्तुवञ्जनलोकस्थाः सिद्धा ब्रह्मर्षयो हरिम् ॥ (१०।२)

astuvañjanalokasthāḥ siddhā brahmarṣayo harim ||

11.1११.१

ऋषय ऊचुः । (११।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

11.2११.२

नमस्ते देवदेवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने । (११।२)

namaste devadevāya brahmaṇe parameṣṭhine |

11.3११.३

पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च ॥ (११।३)

puruṣāya purāṇāya śāśvatāya jayāya ca ||

12.1१२.१

नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने । (१२।१)

namaḥ svayaṃbhuve tubhyaṃ sraṣṭre sarvārthavedine |

12.2१२.२

नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने ॥ (१२।२)

namo hiraṇyagarbhāya vedhase paramātmane ||

13.1१३.१

नमस्ते वासुदेवाय विष्णवे विश्वयोनये । (१३।१)

namaste vāsudevāya viṣṇave viśvayonaye |

13.2१३.२

नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे ॥ (१३।२)

nārāyaṇāya devāya devānāṃ hitakāriṇe ||

14.1१४.१

नमो ऽस्तु ते चतुर्वक्त्रे शार्ङ्गचक्रासिधारिणे । (१४।१)

namo 'stu te caturvaktre śārṅgacakrāsidhāriṇe |

14.2१४.२

सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः ॥ (१४।२)

sarvabhūtātmabhūtāya kūṭasthāya namo namaḥ ||

15.1१५.१

नमो वेदरहस्याय नमस्ते वेदयोनये । (१५।१)

namo vedarahasyāya namaste vedayonaye |

15.2१५.२

नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे ॥ (१५।२)

namo buddhāya śuddhāya namaste jñānarūpiṇe ||

16.1१६.१

नमो ऽस्त्वानन्दरूपाय साक्षिणे जगतां नमः । (१६।१)

namo 'stvānandarūpāya sākṣiṇe jagatāṃ namaḥ |

16.2१६.२

अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च ॥ (१६।२)

anantāyāprameyāya kāryāya karaṇāya ca ||

17.1१७.१

नमस्ते पञ्चभूताय पञ्चभूतात्मने नमः । (१७।१)

namaste pañcabhūtāya pañcabhūtātmane namaḥ |

17.2१७.२

नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः ॥ (१७।२)

namo mūlaprakṛtaye māyārūpāya te namaḥ ||

18.1१८.१

नमो ऽस्तु ते वराहाय नमस्ते मत्स्यरूपिणे । (१८।१)

namo 'stu te varāhāya namaste matsyarūpiṇe |

18.2१८.२

नमो योगाधिगम्याय नमः संकर्षणाय ते ॥ (१८।२)

namo yogādhigamyāya namaḥ saṃkarṣaṇāya te ||

19.1१९.१

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं त्रिधाम्ने दिव्यतेजसे । (१९।१)

namastrimūrtaye tubhyaṃ tridhāmne divyatejase |

19.2१९.२

नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने ॥ (१९।२)

namaḥ siddhāya pūjyāya guṇatrayavibhāvine ||

20.1२०.१

नमो ऽस्त्वादित्यवर्णाय नमस्ते पद्मयोनये । (२०।१)

namo 'stvādityavarṇāya namaste padmayonaye |

20.2२०.२

नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः ॥ (२०।२)

namo 'mūrtāya mūrtāya mādhavāya namo namaḥ ||

21.1२१.१

त्वयैव सृष्टमखिलं त्वय्येव लयमेष्यति । (२१।१)

tvayaiva sṛṣṭamakhilaṃ tvayyeva layameṣyati |

21.2२१.२

पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गतिः ॥ (२१।२)

pālayaitajjagat sarvaṃ trātā tvaṃ śaraṇaṃ gatiḥ ||

22.1२२.१

इत्थं स भगवान् विष्णुः सनकाद्यैरभिष्टुतः । (२२।१)

itthaṃ sa bhagavān viṣṇuḥ sanakādyairabhiṣṭutaḥ |

22.2२२.२

प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः ॥ (२२।२)

prasādamakarot teṣāṃ varāhavapurīśvaraḥ ||

23.1२३.१

ततः संस्थानमानीय पृथिवीं पृथिवीपतिः । (२३।१)

tataḥ saṃsthānamānīya pṛthivīṃ pṛthivīpatiḥ |

23.2२३.२

मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रजापतिः ॥ (२३।२)

mumoca rūpaṃ manasā dhārayitvā prajāpatiḥ ||

24.1२४.१

तस्योपरि जलौघस्य महती नौरिव स्थिता । (२४।१)

tasyopari jalaughasya mahatī nauriva sthitā |

24.2२४.२

विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम् ॥ (२४।२)

vitatatvācca dehasya na mahī yāti saṃplavam ||

25.1२५.१

पृथिवीं तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद् गिरीन् । (२५।१)

pṛthivīṃ tu samīkṛtya pṛthivyāṃ so 'cinod girīn |

25.2२५.२

प्राक्सर्गदग्धानखिलांस् ततः सर्गे ऽदधन्मनः ॥ (२५।२)

prāksargadagdhānakhilāṃs tataḥ sarge 'dadhanmanaḥ ||

26.1२६.१

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षष्ठो ऽध्यायः ॥ (२६।१)

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

KūPur, 1, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit