सूत उवाच । (१।१)

जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालजङ्घ इति स्मृतः । (१।२)

शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः ॥ (१।३)

तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः । (२।१)

वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः ॥ (२।२)

वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः । (३।१)

मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक् ॥ (३।२)

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो ऽनन्त इत्युत । (४।१)

स्तोर्य् ओड़् दुर्जय अन्द् उर्वशीदुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः ॥ (४।२)

तस्य भार्या रूपवती गुणैः सर्वैर् अलंकृता । (५।१)

पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका ॥ (५।२)

स कदाचिन्महाभागः कालिन्दीतीरसंस्थिताम् । (६।१)

अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम् ॥ (६।२)

ततः कामाहतमनास्तत्समीपमुपेत्य वै । (७।१)

प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्हसि ॥ (७।२)

सा देवी नृपतिं दृष्ट्वा रूपलावण्यसंयुतम् । (८।१)

रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम् ॥ (८।२)

कालात् प्रबुद्धो राजा तामुर्वशीं प्राह शोभनाम् । (९।१)

गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः ॥ (९।२)

न ह्यनेनोपभोगेन भवता राजसुन्दर । (१०।१)

प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः ॥ (१०।२)

तामब्रवीत् स मतिमान् गत्वा शीघ्रतरं पुरीम् । (११।१)

आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि ॥ (११।२)

तमब्रवीत् सा सुभगा तथा कुरु विशांपते । (१२।१)

नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवता पुनः ॥ (१२।२)

ओमित्युक्त्वा ययौ तूर्णं पुरीं परमशोभनाम् । (१३।१)

गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा भीतो ऽभवन्नृपः ॥ (१३।२)

सम्प्रेक्ष्य सा गुणवती भार्या तस्य पतिव्रता । (१४।१)

भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा ॥ (१४।२)

स्वामिन् किमत्र भवतो भीतिरद्य प्रवर्तते । (१५।१)

तद् ब्रूहि मे यथातत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम् ॥ (१५।२)

स तस्या वाक्यमाकर्ण्य लज्जावनतचेतनः । (१६।१)

नोवाच किंचिन्नृपतिर् ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा ॥ (१६।२)

न भेतव्यं त्वया स्वामिन् कार्यं पापविशोधनम् । (१७।१)

भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति ॥ (१७।२)

तदा स राजा द्युतिमान् निर्गत्य तु पुरात् ततः । (१८।१)

गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम् ॥ (१८।२)

निशम्य कण्ववदनात् प्रायश्चित्तविधिं शुभम् । (१९।१)

जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः ॥ (१९।२)

सो ऽपश्यत् पथि राजेन्द्रो गन्धर्ववरमुत्तमम् । (२०।१)

भ्राजमानं श्रिया व्योम्नि भूषितं दिव्यमालया ॥ (२०।२)

वीक्ष्य मालाममित्रघ्नः सस्माराप्सरसां वराम् । (२१।१)

उर्वशीं तां मनश्चक्रे तस्या एवेयमर्हति ॥ (२१।२)

सो ऽतीव कामुको राजा गन्धर्वेणाथ तेन हि । (२२।१)

चकार सुमहद् युद्धं मालामादातुमुद्यतः ॥ (२२।२)

विजित्य समरे मालां गृहीत्वा दुर्जयो द्विजाः । (२३।१)

जगाम तामप्सरसं कालिन्दीं द्रष्टुमादरात् ॥ (२३।२)

अदृष्ट्वाप्सरसं तत्र कामबाणाभिपीडितः । (२४।१)

बभ्राम सकलां पृथ्वीं सप्तद्वीपसमन्विताम् ॥ (२४।२)

आक्रम्य हिमवत्पार्श्वमुर्वशीदर्शनोत्सुकः । (२५।१)

जगाम शैलप्रवरं हेमकूटमिति श्रुतम् ॥ (२५।२)

तत्र तत्राप्सरोवर्या दृष्ट्वा तं सिंहविक्रमम् । (२६।१)

कामं संदधिरे घोरं भूषितं चित्रमालया ॥ (२६।२)

संस्मरन्नुर्वशीवाक्यं तस्यां संसक्तमानसः । (२७।१)

न पश्यति स्म ताः सर्वा गिरिशृङ्गाणि जग्मिवान् ॥ (२७।२)

तत्राप्यप्सरसं दिव्यामदृष्ट्वा कामपीडितः । (२८।१)

देवलोकं महामेरुं ययौ देवपराक्रमः ॥ (२८।२)

स तत्र मानसं नाम सरस्त्रैलोक्यविश्रुतम् । (२९।१)

भेजे शृङ्गाण्यतिक्रम्य स्वबाहुबलभावितः ॥ (२९।२)

स तस्य तीरे सुभगां चरन्तीमतिलालसाम् । (३०।१)

दृष्टवाननवद्याङ्गीं तस्यै मालां ददौ पुनः ॥ (३०।२)

स मालया तदा देवीं भूषितां प्रेक्ष्य मोहितः । (३१।१)

रेमे कृतार्थमात्मानं जानानः सुचिरं तया ॥ (३१।२)

अथोर्वशी राजवर्यं रतान्ते वाक्यमब्रवीत् । (३२।१)

किं कृतं भवता पूर्वं पुरीं गत्वा वृथा नृप ॥ (३२।२)

स तस्यै सर्वमाचष्ट पत्न्या यत् समुदीरितम् । (३३।१)

कण्वस्य दर्शनं चैव मालापहरणं तथा ॥ (३३।२)

श्रुत्वैतद् व्याहृतं तेन गच्छेत्याह हितैषिणी । (३४।१)

शापं दास्यति ते कण्वो ममापि भवतः प्रिया ॥ (३४।२)

तयासकृन्महाराजः प्रोक्तो ऽपि मदमोहितः । (३५।१)

न तत्यजाथ तत्पार्श्वं तत्र संन्यस्तमानसः ॥ (३५।२)

ततोर्वशी कामरूपा राज्ञे स्वं रूपमुत्कटम् । (३६।१)

सुरोमशं पिङ्गलाक्षं दर्शयामास सर्वदा ॥ (३६।२)

तस्यां विरक्तचेतस्कः स्मृत्वा कण्वाभिभाषितम् । (३७।१)

धिङ्मामिति विनिश्चित्य तपः कर्तुं समारभत् ॥ (३७।२)

संवत्सरद्वादशकं कन्दमूलफलाशनः । (३८।१)

भूय एव द्वादशकं वायुभक्षो ऽभवन्नृपः ॥ (३८।२)

गत्वा कण्वाश्रमं भीत्या तस्मै सर्वं न्यवेदयत् । (३९।१)

वासमप्सरसा भूयस्तपोयोगमनुत्तमम् ॥ (३९।२)

वीक्ष्य तं राजशार्दूलं प्रसन्नो भगवानृषिः । (४०।१)

कर्तुकामो हि निर्बीजं तस्याघमिदमब्रवीत् ॥ (४०।२)

गच्छ वाराणसीं दिव्यामीश्वराध्युषितां पुरीम् । (४१।१)

आस्ते मोचयितुं लोकं तत्र देवो महेश्वरः ॥ (४१।२)

स्नात्वा संतर्प्य विधिवद् गङ्गायां देवताः पितॄन् । (४२।१)

दृष्ट्वा विश्वेश्वरं लिङ्गं किल्बिषान्मोक्ष्यसे ऽखिलात् ॥ (४२।२)

प्रणम्य शिरसा कण्वमनुज्ञाप्य च दुर्जयः । (४३।१)

वाराणस्यां हरं दृष्ट्वा पापान्मुक्तो ऽभवत् ततः ॥ (४३।२)

जगाम स्वपुरीं शुभ्रां पालयामास मेदिनीम् । (४४।१)

याजयामास तं कण्वो याचितो घृणया मुनिः ॥ (४४।२)

तस्य पुत्रो ऽथ मतिमान् सुप्रतीक इति श्रुतः । (४५।१)

बभूव जातमात्रं तं राजानमुपतस्थिरे ॥ (४५।२)

उर्वश्यां च महावीर्याः सप्त देवसुतोपमाः । (४६।१)

कन्या जगृहिरे सर्वा गन्धर्वदयिता द्विजाः ॥ (४६।२)

एष वः कथितः सम्यक् सहस्रजित उत्तमः । (४७।१)

वंशः पापहरो नृणां क्रोष्टोरपि निबोधत ॥ (४७।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविंशो ऽध्यायः ॥ (४८।१)