सूत उवाच । (१।१)

अस्मिन् मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान् विभुः । (१।२)

द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः ॥ (१।३)

बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद् ब्रह्मणः प्रभोः । (२।१)

द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः ॥ (२।२)

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद् बृहस्पतिः । (३।१)

सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः ॥ (३।२)

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः । (४।१)

सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः ॥ (४।२)

एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः । (५।१)

त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे ॥ (५।२)

त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः । (६।१)

कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः ॥ (६।२)

ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः । (७।१)

राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः ॥ (७।२)

तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः । (८।१)

पञ्चविंशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः ॥ (८।२)

सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः । (९।१)

अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन् वै द्वापरे द्विजाः । (९।२)

पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत् ॥ (९।३)

स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः । (१०।१)

पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः ॥ (१०।२)

आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् । (११।१)

तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः ॥ (११।२)

अथ शिष्यान् परिजग्राह चतुरो वेदपारगान् । (१२।१)

जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च । (१२।२)

पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः ॥ (१२।३)

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः । (१३।१)

यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च ॥ (१३।२)

जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सो न्वपद्यत । (१४।१)

तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम् । (१४।२)

इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत् ॥ (१४।३)

एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् । (१५।१)

चातुर्होत्रम् अभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत् ॥ (१५।२)

आध्वर्यवं यजुर्भिः स्याद् ऋग्भिर् हेत्रं द्विजोत्तमाः । (१६।१)

औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः ॥ (१६।२)

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः । (१७।१)

यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः ॥ (१७।२)

एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान् पुरा । (१८।१)

शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत् ॥ (१८।२)

सामवेदं सहस्रेण शाखानां प्रबिभेद सः । (१९।१)

अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु ॥ (१९।२)

भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान् प्रभुः । (२०।१)

सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात् ॥ (२०।२)

ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः । (२१।१)

वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः ॥ (२१।२)

स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित् । (२२।१)

एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम् ॥ (२२।२)

वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम् । (२३।१)

वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः ॥ (२३।२)

अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः । (२४।१)

स वेदवेद्यो भगवान् वेदमूर्तिर् महेश्वरः । (२४।२)

स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते ॥ (२४।३)

इत्येदक्षरं वेद्यम् ओङ्कारं वेदमव्ययम् । (२५।१)

अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः ॥ (२५।२)

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चाशो ऽध्यायः ॥ (२६।१)