KūPur, 1, 40
Select a line for its word-by-word analysis.
स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा । (१।२)
sa ratho 'dhiṣṭhito devairādityairvasubhistathā |
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः ॥ (१।३)
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ ||
भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः । (३।१)
bhagastvaṣṭā ca viṣṇuśca dvādaśaite divākarāḥ |
आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात् ॥ (३।२)
āpyāyanti vai bhānuṃ vasantādiṣu vai kramāt ||
पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः । (४।१)
pulastyaḥ pulahaścātrirvasiṣṭhaścāṅgirā bhṛguḥ |
स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम् ॥ (५।२)
stuvanti devaṃ vividhaiśchandobhiste yathākramam ||
तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा । (७।१)
tārkṣyaścāriṣṭanemiśca rathajit satyajit tathā |
ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम् ॥ (७।२)
grāmaṇyo devadevasya kurvate 'bhīśusaṃgraham ||
सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः ॥ (८।२)
sarpo vyāghrastathāpaśca vāto vidyud divākaraḥ ||
ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च । (९।१)
brahmopetaśca viprendrā yajñopetastathaiva ca |
राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात् ॥ (९।२)
rākṣasapravarā hyete prayānti purataḥ kramāt ||
कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम् ॥ (११।२)
kambalāśvataraścaiva vahantyenaṃ yathākramam ||
तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा । (१२।१)
tumbururnārado hāhā hūhūrviśvāvasustathā |
चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः । (१३।१)
citrasenastathorṇāyurdhṛtarāṣṭro dvijottamāḥ |
सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः । (१३।२)
sūryavarcā dvādaśaite gandharvā gāyatāṃ varāḥ |
गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात् ॥ (१३।३)
gāyanti vividhairgānairbhānuṃ ṣaḍjādibhiḥ kramāt ||
क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला । (१४।१)
kratusthalāpsarovaryā tathānyā puñjikasthalā |
मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः ॥ (१४।२)
menakā sahajanyā ca pramlocā ca dvijottamāḥ ||
अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा ॥ (१५।२)
anyā ca pūrvacittiḥ syādanyā caiva tilottamā ||
ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् । (१६।१)
tāṇḍavairvividhairenaṃ vasantādiṣu vai kramāt |
एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु । (१७।१)
evaṃ devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu |
सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम् ॥ (१७।२)
sūryamāpyāyayantyete tejasā tejasāṃ nidhim ||
ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् । (१८।१)
grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim |
ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् । (१९।१)
grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham |
सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च ॥ (१९।२)
sarpā vahanti deveśaṃ yātudhānāḥ prayānti ca ||
वालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् । (२०।१)
vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayād ravim |
एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च । (२०।२)
ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca |
भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः ॥ (२०।३)
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrtitāḥ ||
वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः । (२२।१)
varṣantaśca tapantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ |
यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः ॥ (२३।२)
yathāyogaṃ yathāsattvaṃ sa eṣa tapati prabhuḥ ||
तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः । (२५।१)
tatra devo mahādevo bhāsvān sākṣānmaheśvaraḥ |
स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम् ॥ (२६।२)
sthānaṃ tad vidurādityaṃ vedajñā vedavigraham ||
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥ (२७।१)
iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvavibhāge catvāriṃśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.