पराशर उवाच । (१।१)

पृथोः पुत्रौ महावीर्यौ जज्ञाते ऽन्तर्धिवादिनौ । (१।२)

शिखण्डिनी हविर्धानम् अन्तर्धानाद् व्यजायत ॥ (१।३)

हविर्धानात् षड् आग्नेयी धिषणाजनयत् सुतान् । (२।१)

प्राचीनबर्हिषं शुक्रं गयं कृष्णं वृजाजिनौ ॥ (२।२)

प्राचीनबर्हिर् भगवान् महान् आसीत् प्रजापतिः । (३।१)

हविर्धानिर् महाराजो येन संवर्धिताः प्रजाः ॥ (३।२)

प्राचीनाग्राः कुशास् तस्य पृथिव्यां विश्रुता मुने । (४।१)

प्राचीनबर्हिर् अभवत् ख्यातो भुवि महाबलः ॥ (४।२)

समुद्रतनयायां तु कृतदारो महीपतिः । (५।१)

महतस् तपसः पारे सवर्णायां महीपतेः ॥ (५।२)

सवर्णाधत्त सामुद्री दश प्राचीनबर्हिषः । (६।१)

सर्वे प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगाः ॥ (६।२)

अपृथग्धर्मचरणास् ते ऽतप्यन्त महत् तपः । (७।१)

दश वर्षसहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः ॥ (७।२)

मैत्रेय उवाच । (८।१)

यदर्थं ते महात्मानस् तपस् तेपुर् महामुने । (८।२)

प्रचेतसः समुद्राम्भस्य् एतद् आख्यातुम् अर्हसि ॥ (८।३)

पराशर उवाच । (९।१)

पित्रा प्रचेतसः प्रोक्ताः प्रजार्थम् अमितात्मना । (९।२)

प्रजापतिनियुक्तेन बहुमानपुरःसरम् ॥ (९।३)

प्राचीनबर्हिर् उवाच । (१०।१)

ब्रह्मणा देवदेवेन समादिष्टो ऽस्म्य् अहं सुताः । (१०।२)

प्रजाः संवर्धनीयास् ते मया चोक्तं तथेति तत् ॥ (१०।३)

तन् मम प्रीतये पुत्राः प्रजावृद्धिम् अतन्द्रिताः । (११।१)

कुरुध्वं माननीया च सम्यग् आज्ञा प्रजापतेः ॥ (११।२)

पराशर उवाच । (१२।१)

ततस् ते तत् पितुः श्रुत्वा वचनं नृपनन्दनाः । (१२।२)

तथेत्य् उक्त्वा च तं भूयः पप्रच्छुः पितरं मुने ॥ (१२।३)

प्रचेतस ऊचुः । (१३।१)

येन तात प्रजावृद्धौ समर्थाः कर्मणा वयम् । (१३।२)

भवेम तत् समस्तं नः कर्म व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (१३।३)

पितोवाच । (१४।१)

आराध्य वरदं विष्णुम् इष्टप्राप्तिम् असंशयम् । (१४।२)

समेति नान्यथा मर्त्यः किम् अन्यत् कथयामि वः ॥ (१४।३)

तस्मात् प्रजाविवृद्ध्यर्थं सर्वभूतप्रभुं हरिम् । (१५।१)

आराधयत गोविन्दं यदि सिद्धिम् अभीप्सथ ॥ (१५।२)

धर्मम् अर्थं च कामं च मोक्षं चान्विच्छता सदा । (१६।१)

आराधनीयो भगवान् अनादिः पुरुषोत्तमः ॥ (१६।२)

यस्मिन्न् आराधिते सर्गं चकारादौ प्रजापतिः । (१७।१)

तम् आराध्याच्युतं वृद्धिः प्रजानां वो भविष्यति ॥ (१७।२)

पराशर उवाच । (१८।१)

इत्य् एवम् उक्तास् ते पित्रा पुत्राः प्रचेतसो दश । (१८।२)

मग्नाः पयोधिसलिले तपस् तेपुः समाहिताः ॥ (१८।३)

दश वर्षसहस्राणि न्यस्तचित्ता जगत्पतौ । (१९।१)

नारायणे मुनिश्रेष्ठ सर्वलोकपरायणे ॥ (१९।२)

तत्रैव ते स्थिता देवम् एकाग्रमनसो हरिम् । (२०।१)

तुष्टुवुर् यः स्तुतः कामान् स्तोतुर् इष्टान् प्रयच्छति ॥ (२०।२)

मैत्रेय उवाच । (२१।१)

स्तवं प्रचेतसो विष्णोः समुद्राम्भसि संस्थिताः । (२१।२)

चक्रुस् तं मे मुनिश्रेष्ठ सुपुण्यं वक्तुम् अर्हसि ॥ (२१।३)

पराशर उवाच । (२२।१)

शृणु मैत्रेय गोविन्दं यथापूर्वं प्रचेतसः । (२२।२)

तुष्टुवुस् तन्मयीभूताः समुद्रसलिलेशयाः ॥ (२२।३)

प्रचेतस ऊचुः । (२३।१)

नताः स्म सर्ववचसां प्रतिष्ठा यत्र शाश्वती । (२३।२)

तम् आद्यन्तम् अशेषस्य जगतः परमं प्रभुम् ॥ (२३।३)

ज्योतिर् आद्यम् अनौपम्यम् अण्व् अनन्तम् अपारवत् । (२४।१)

योनिभूतम् अशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च ॥ (२४।२)

यस्याहः प्रथमं रूपम् अरूपस्य ततो निशा । (२५।१)

संध्या च परमेशस्य तस्मै कालात्मने नमः ॥ (२५।२)

भुज्यते ऽनुदिनं देवैः पितृभिश् च सुधात्मकः । (२६।१)

जीवभूतः समस्तस्य तस्मै सोमात्मने नमः ॥ (२६।२)

यस् तमो हन्ति तीव्रात्मा स्वभाभिर् भासयन् नभः । (२७।१)

घर्मशीताम्भसां योनिस् तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥ (२७।२)

काठिन्यवान् यो बिभर्ति जगद् एतद् अशेषतः । (२८।१)

शब्दादिसंश्रयो व्यापी तस्मै भूम्यात्मने नमः ॥ (२८।२)

यद् योनिभूतं जगतो बीजं यत् सर्वदेहिनाम् । (२९।१)

तत् तोयरूपम् ईशस्य नमामो हरिमेधसः ॥ (२९।२)

यो मुखं सर्वदेवानां हव्यभुक् कव्यभुक् तथा । (३०।१)

पितॄणां च नमस् तस्मै विष्णवे पावकात्मने ॥ (३०।२)

पञ्चधावस्थितो देहे यश् चेष्टां कुरुते ऽनिशम् । (३१।१)

आकाशयोनिर् भगवांस् तस्मै वाय्वात्मने नमः ॥ (३१।२)

अवकाशम् अशेषाणां भूतानां यः प्रयच्छति । (३२।१)

अनन्तमूर्तिमाञ्छुद्धस् तस्मै व्योमात्मने नमः ॥ (३२।२)

समस्तेन्द्रियवर्गस्य यः सदा स्थानम् उत्तमम् । (३३।१)

तस्मै शब्दादिरूपाय नमः कृष्णाय वेधसे ॥ (३३।२)

गृह्णाति विषयान् नित्यम् इन्द्रियात्मा क्षराक्षरः । (३४।१)

यस् तस्मै ज्ञानमूलाय नताः स्म हरिमेधसे ॥ (३४।२)

गृहीतान् इन्द्रियैर् अर्थान् आत्मने यः प्रयच्छति । (३५।१)

अन्तःकरणभूताय तस्मै विश्वात्मने नमः ॥ (३५।२)

यस्मिन्न् अनन्ते सकलं विश्वं यस्मात् तथोद्गतम् । (३६।१)

लयस्थानं च यस् तस्मै नमः प्रकृतिधर्मिणे ॥ (३६।२)

शुद्धः संल्लक्ष्यते भ्रान्त्या गुणवान् इव यो ऽगुणः । (३७।१)

तम् आत्मरूपिणं देवं नताः स्म पुरुषोत्तमम् ॥ (३७।२)

अविकारम् अजं शुद्धं निर्गुणं यन् निरञ्जनम् । (३८।१)

नताः स्म तत् परं ब्रह्म विष्णोर् यत् परमं पदम् ॥ (३८।२)

अदीर्घह्रस्वम् अस्थूलम् अनण्व् अग्र्यम् अलोहितम् । (३९।१)

अस्नेहछायम् अतनुम् असक्तम् असमीरणम् ॥ (३९।२)

अनाकाशम् असंस्पर्शम् अगन्धम् अरसं च यत् । (४०।१)

अचक्षुःश्रोत्रम् अचलम् अवाक्पाणिम् अमानसम् ॥ (४०।२)

अनामगोत्रम् असुखम् अतेजस्कम् अहेतुकम् । (४१।१)

अभयं भ्रान्तिरहितम् अनिद्रम् अजरामरम् ॥ (४१।२)

अरजो ऽशब्दम् अमृतम् अप्लुतं यद् असंवृतम् । (४२।१)

पूर्वापरे न वै यस्मिंस् तद् विष्णोः परमं पदम् ॥ (४२।२)

परम् ईशित्वगुणवत् सर्वभूतम् असंश्रयम् । (४३।१)

नताः स्म तत् पदं विष्णोर् जिह्वादृग्गोचरं न यत् ॥ (४३।२)

पराशर उवाच । (४४।१)

एवं प्रचेतसो विष्णुं स्तुवन्तस् तत्समाधयः । (४४।२)

दश वर्षसहस्राणि तपश् चेरुर् महार्णवे ॥ (४४।३)

ततः प्रसन्नो भगवांस् तेषाम् अन्तर्जले हरिः । (४५।१)

ददौ दर्शनम् उन्निद्रनीलोत्पलदलच्छविः ॥ (४५।२)

पतत्रिराजम् आरूढम् अवलोक्य प्रचेतसः । (४६।१)

प्रणिपेतुः शिरोभिस् तं भक्तिभारावनामितैः ॥ (४६।२)

ततस् तान् आह भगवान् व्रियताम् ईप्सितो वरः । (४७।१)

प्रसादसुमुखो ऽहं वो वरदः समुपस्थितः ॥ (४७।२)

ततस् तम् ऊचुर् वरदं प्रणिपत्य प्रचेतसः । (४८।१)

यथा पित्रा समादिष्टं प्रजानां वृद्धिकारणम् ॥ (४८।२)

स चापि देवस् तं दत्त्वा यथाभिलषितं वरम् । (४९।१)

अन्तर्धानं जगामाशु ते च निश्चक्रमुर् जलात् ॥ (४९।२)