ViPur, 5, 29
Select a line for its word-by-word analysis.
द्वारवत्यां ततः शौरिं शक्रस्त्रिभुवनेश्वरः । (१।२)
dvāravatyāṃ tataḥ śauriṃ śakrastribhuvaneśvaraḥ |
प्रविश्य द्वारकां सो ऽथ समेत्य हरिणा ततः । (२।१)
praviśya dvārakāṃ so 'tha sametya hariṇā tataḥ |
त्वया नाथेन देवानां मनुष्यत्वे ऽपि तिष्ठता । (३।१)
tvayā nāthena devānāṃ manuṣyatve 'pi tiṣṭhatā |
प्रवृत्तो यस्तथा केशी ते सर्वे निहतास्त्वया ॥ (४।२)
pravṛtto yastathā keśī te sarve nihatāstvayā ||
नाशं नीतास्त्वया सर्वे ये ऽन्ये जगदुपद्रवाः ॥ (५।२)
nāśaṃ nītāstvayā sarve ye 'nye jagadupadravāḥ ||
युष्मद्दोर्दण्डसद्बुद्धिपरित्राते जगत्त्रये । (६।१)
yuṣmaddordaṇḍasadbuddhiparitrāte jagattraye |
यज्वियज्ञांशसंप्राप्त्या तृप्तिं यान्ति दिवौकसः ॥ (६।२)
yajviyajñāṃśasaṃprāptyā tṛptiṃ yānti divaukasaḥ ||
सो ऽहं साम्प्रतमायातो यन्निमित्तं जनार्दन । (७।१)
so 'haṃ sāmpratamāyāto yannimittaṃ janārdana |
तच्छ्रुत्वा तत्प्रतीकारप्रयत्नं कर्तुमर्हसि ॥ (७।२)
tacchrutvā tatpratīkāraprayatnaṃ kartumarhasi ||
भौमो ऽयं नरको नाम प्राग्ज्योतिषपुरेश्वरः । (८।१)
bhaumo 'yaṃ narako nāma prāgjyotiṣapureśvaraḥ |
हृत्वा हि सो ऽसुरः कन्या रुरोध निजमन्दिरे ॥ (९।२)
hṛtvā hi so 'suraḥ kanyā rurodha nijamandire ||
मन्दरस्य तथा शृङ्गं हृतवान्मणिपर्वतम् ॥ (१०।२)
mandarasya tathā śṛṅgaṃ hṛtavānmaṇiparvatam ||
अमृतस्राविणी दिव्ये मन्मातुः कृष्ण कुण्डले । (११।१)
amṛtasrāviṇī divye manmātuḥ kṛṣṇa kuṇḍale |
जहार सो ऽसुरो ऽदित्या वाञ्छत्यैरावतं गजम् ॥ (११।२)
jahāra so 'suro 'dityā vāñchatyairāvataṃ gajam ||
यदत्र प्रतिकर्तव्यं तत्स्वयं परिमृश्यताम् ॥ (१२।२)
yadatra pratikartavyaṃ tatsvayaṃ parimṛśyatām ||
इति श्रुत्वा स्मितं कृत्वा भगवान्देवकीसुतः । (१३।२)
iti śrutvā smitaṃ kṛtvā bhagavāndevakīsutaḥ |
गृहीत्वा वासवं हस्ते समुत्तस्थौ वरासनात् ॥ (१३।३)
gṛhītvā vāsavaṃ haste samuttasthau varāsanāt ||
सत्यभामां समारोप्य ययौ प्राग्ज्योतिषं पुरम् ॥ (१४।२)
satyabhāmāṃ samāropya yayau prāgjyotiṣaṃ puram ||
आरुह्यैरावतं नागं शक्रो ऽपि त्रिदिशालयम् । (१५।१)
āruhyairāvataṃ nāgaṃ śakro 'pi tridiśālayam |
ततो जगाम मैत्रेय पश्यतां द्वारकौकसाम् ॥ (१५।२)
tato jagāma maitreya paśyatāṃ dvārakaukasām ||
प्राग्ज्योतिषपुरस्यासीत् समन्ताच्छतयोजनम् । (१६।१)
prāgjyotiṣapurasyāsīt samantācchatayojanam |
आचिता मौरवैः पाशैः क्षुरान्तैर्भूर्द्विजोत्तम ॥ (१६।२)
ācitā mauravaiḥ pāśaiḥ kṣurāntairbhūrdvijottama ||
तांश्चिछेद हरिः पाशान्क्षिप्त्वा चक्रं सुदर्शनम् । (१७।१)
tāṃścicheda hariḥ pāśānkṣiptvā cakraṃ sudarśanam |
ततो गुरुः समुत्तस्थौ तं जघान च केशवः ॥ (१७।२)
tato guruḥ samuttasthau taṃ jaghāna ca keśavaḥ ||
मुरोस्तु तनयान्सप्त सहस्रांस्तांस्ततो हरिः । (१८।१)
murostu tanayānsapta sahasrāṃstāṃstato hariḥ |
हत्वा मुरुं हयग्रीवं तथा पञ्चजनं द्विज । (१९।१)
hatvā muruṃ hayagrīvaṃ tathā pañcajanaṃ dvija |
प्राग्ज्योतिषपुरं धीमांस्त्वरावान्समुपाद्रवत् ॥ (१९।२)
prāgjyotiṣapuraṃ dhīmāṃstvarāvānsamupādravat ||
कृष्णस्य यत्र गोविन्दो जघ्ने दैत्यान्सहस्रशः ॥ (२०।२)
kṛṣṇasya yatra govindo jaghne daityānsahasraśaḥ ||
शस्त्रास्त्रवर्षं मुञ्चन्तं तं भौमं नरकं बली । (२१।१)
śastrāstravarṣaṃ muñcantaṃ taṃ bhaumaṃ narakaṃ balī |
क्षिप्त्वा चक्रं द्विधा चक्रे चक्री दैतेयचक्रहा ॥ (२१।२)
kṣiptvā cakraṃ dvidhā cakre cakrī daiteyacakrahā ||
उपतस्थे जगन्नाथं वाक्यं चेदमथाब्रवीत् ॥ (२२।२)
upatasthe jagannāthaṃ vākyaṃ cedamathābravīt ||
त्वत्स्पर्शसंभवः पुत्रस्तदायं मय्यजायत ॥ (२३।२)
tvatsparśasaṃbhavaḥ putrastadāyaṃ mayyajāyata ||
सो ऽयं त्वयैव दत्तो मे त्वयैव विनिपातितः । (२४।१)
so 'yaṃ tvayaiva datto me tvayaiva vinipātitaḥ |
त्वं कर्ता च विकर्ता च संहर्ता प्रभवो ऽप्ययः । (२६।१)
tvaṃ kartā ca vikartā ca saṃhartā prabhavo 'pyayaḥ |
जगतां त्वं जगद्रूपः स्तूयते ऽच्युत किं तव ॥ (२६।२)
jagatāṃ tvaṃ jagadrūpaḥ stūyate 'cyuta kiṃ tava ||
व्यापी व्याप्यः क्रिया कर्ता कार्यं च भगवान्यदा । (२७।१)
vyāpī vyāpyaḥ kriyā kartā kāryaṃ ca bhagavānyadā |
परमात्मा त्वमात्मा च भूतात्मा चाव्ययो भवान् । (२८।१)
paramātmā tvamātmā ca bhūtātmā cāvyayo bhavān |
यदा तदा स्तुतिर्नास्ति किमर्था ते प्रवर्तते ॥ (२८।२)
yadā tadā stutirnāsti kimarthā te pravartate ||
तत् क्षम्यतामदोषाय त्वत्सुतः स निपातितः ॥ (२९।२)
tat kṣamyatāmadoṣāya tvatsutaḥ sa nipātitaḥ ||
चतुर्दंष्ट्रान्गजांश्चोग्रान् षट्सहस्रान्स दृष्टवान् । (३२।१)
caturdaṃṣṭrāngajāṃścogrān ṣaṭsahasrānsa dṛṣṭavān |
काम्बोजानां तथाश्वानां नियुतान्येकविंशतिम् ॥ (३२।२)
kāmbojānāṃ tathāśvānāṃ niyutānyekaviṃśatim ||
कन्यास्ताश् च तथा नागांस्तांश्चाश्वान्द्वारकां पुरीम् । (३३।१)
kanyāstāś ca tathā nāgāṃstāṃścāśvāndvārakāṃ purīm |
आरुह्य च स्वयं कृष्णः सत्यभामासहायवान् । (३५।१)
āruhya ca svayaṃ kṛṣṇaḥ satyabhāmāsahāyavān |
अदित्याः कुण्डले दातुं जगाम त्रिदिवालयम् ॥ (३५।२)
adityāḥ kuṇḍale dātuṃ jagāma tridivālayam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.