पराशर उवाच । (१।१)

उत्तरं यत् समुद्रस्य हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम् । (१।२)

वर्षं तद् भारतं नाम भारती यत्र संततिः ॥ (१।३)

नवयोजनसाहस्रो विस्तारो ऽस्य महामुने । (२।१)

कर्मभूमिरियं स्वर्गम् अपवर्गं च गच्छताम् ॥ (२।२)

महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमान् ऋक्षपर्वतः । (३।१)

विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः ॥ (३।२)

अतः सम्प्राप्यते स्वर्गो मुक्तिम् अस्मात् प्रयान्ति च । (४।१)

तिर्यक्त्वं नरकं चापि यान्त्यतः पुरुषा मुने ॥ (४।२)

इतः स्वर्गश्च मोक्षश्च मध्यं चान्तश्च गम्यते । (५।१)

न खल्वन्यत्र मर्त्यानां कर्म भूमौ विधीयते ॥ (५।२)

भारतस्यास्य वर्षस्य नव भेदान् निशामय । (६।१)

इन्द्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रपर्णो गभस्तिमान् ॥ (६।२)

नागद्वीपस्तथा सौम्यो गान्धर्वस्त्वथ वारुणः । (७।१)

अयं तु नवमस्तेषां द्वीपः सागरसंवृतः ॥ (७।२)

योजनानां सहस्रं तु द्वीपो ऽयं दक्षिणोत्तरात् । (८।१)

पूर्वे किराता यस्यान्ते पश्चिमे यवनाः स्थिताः ॥ (८।२)

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या मध्ये शूद्राश्च भागशः । (९।१)

इज्यायुधवणिज्याद्यैर्वर्तयन्तो व्यवस्थिताः ॥ (९।२)

शतद्रूचन्द्रभागाद्या हिमवत्पादनिःसृताः । (१०।१)

वेदस्मृतिमुखाश्चान्याः पारियात्रोद्भवा मुने ॥ (१०।२)

नर्मदासुरसाद्याश्च नद्यो विन्ध्याद्रिनिर्गताः । (११।१)

तापीपयोष्णीनिर्विन्ध्याप्रमुखा ऋक्षसंभवाः ॥ (११।२)

गोदावरी भीमरथी कृष्णवेण्यादिकास्तथा । (१२।१)

सह्यपादोद्भवा नद्यः स्मृताः पापभयापहाः ॥ (१२।२)

कृतमालाताम्रपर्णीप्रमुखा मलयोद्भवाः । (१३।१)

त्रिसामा ऋषिकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः ॥ (१३।२)

ऋषिकुल्याकुमाराद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः । (१४।१)

आसां नद्युपनद्यश्च सन्त्यन्याश्च सहस्रशः ॥ (१४।२)

तास्विमे कुरुपाञ्चाला मध्यदेशादयो जनाः । (१५।१)

पूर्वदेशादिकाश्चैव कामरूपनिवासिनः ॥ (१५।२)

पुण्ड्राः कलिङ्गा मगधा दाक्षिणाद्याश्च कृत्स्नशः । (१६।१)

तथापरान्ताः सौराष्ट्राः शूराभीरास्तथार्बुदाः ॥ (१६।२)

कारूषा मालवाश्चैव पारियात्रनिवासिनः । (१७।१)

सौवीराः सैन्धवा हूणाः साल्वाः शाकलवासिनः ॥ (१७।२)

मद्रा रामास्तथाम्बष्ठाः पारसीकादयस्तथा । (१८।१)

आसां पिबन्ति सलिलं वसन्ति सरितां सदा । (१८।२)

समीपतो महाभागा हृष्टपुष्टजनाकुलाः ॥ (१८।३)

चत्वारि भारते वर्षे युगान्यत्र महामुने । (१९।१)

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चान्यत्र न क्वचित् ॥ (१९।२)

तपस् तप्यन्ति यतयो जुह्वते चात्र यज्विनः । (२०।१)

दानानि चात्र दीयन्ते परलोकार्थम् आदरात् ॥ (२०।२)

पुरुषैर् यज्ञपुरुषो जम्बूद्वीपे सदेज्यते । (२१।१)

यज्ञैर्यज्ञमयो विष्णुरन्यद्वीपेषु चान्यथा ॥ (२१।२)

अत्रापि भारतं श्रेष्ठं जम्बूद्वीपे महामुने । (२२।१)

यतो हि कर्मभूरेषा ह्यतो ऽन्या भोगभूमयः ॥ (२२।२)

अत्र जन्मसहस्राणां सहस्रैरपि सत्तम । (२३।१)

कदाचिल्लभते जन्तुर्मानुष्यं पुण्यसंचयात् ॥ (२३।२)

गायन्ति देवाः किल गीतकानि धन्यास्तु ये भारतभूमिभागे । (२४।१)

स्वर्गापवर्गास्पदहेतुभूते भवन्ति भूयः पुरुषाः सुरत्वात् ॥ (२४।२)

कर्माण्यसंकल्पिततत्फलानि संन्यस्य विष्णौ परमात्मरूपे । (२५।१)

अवाप्य तां कर्ममहीम् अनन्ते तस्मिंल्लयं ये त्वमलाः प्रयान्ति ॥ (२५।२)

जानीम नैतत् क्व वयं विलीने स्वर्गप्रदे कर्मणि देहबन्धम् । (२६।१)

प्राप्स्याम धन्याः खलु ते मनुष्या ये भारते नेन्द्रियविप्रहीनाः ॥ (२६।२)

नववर्षं तु मैत्रेय जम्बूद्वीपम् इदं मया । (२७।१)

लक्षयोजनविस्तारं संक्षेपात्कथितं तव ॥ (२७।२)

जम्बूद्वीपं समावृत्य लक्षयोजनविस्तरः । (२८।१)

मैत्रेय वलयाकारः स्थितः क्षारोदधिर्बहिः ॥ (२८।२)