पराशर उवाच । (१।१)

कदाचिच्छकटस्याधः शयानो मधुसूदनः । (१।२)

चिक्षेप चरणावूर्ध्वं स्तन्यार्थी प्ररुरोद च ॥ (१।३)

तस्य पादप्रहारेण शकटं परिवर्तितम् । (२।१)

विध्वस्तकुम्भभाण्डं तद्विपरीतं पपात च ॥ (२।२)

ततो हाहाकृतः सर्वो गोपगोपीजनो द्विज । (३।१)

आजगामाथ ददृशे बालमुत्तानशायिनम् ॥ (३।२)

गोपाः केनेति केनेदं शकटं परिवर्तितम् । (४।१)

तत्रैव बालकाः प्रोचुर्बालेनानेन पातितम् ॥ (४।२)

रुदता दृष्टमस्माभिः पादविक्षेपताडितम् । (५।१)

शकटं परिवृत्तं वै नैतदन्यस्य चेष्टितम् ॥ (५।२)

ततः पुनरतीवासन्गोपा विस्मितचेतसः । (६।१)

नन्दगोपो ऽपि जग्राह बालमत्यन्तविस्मितः ॥ (६।२)

यशोदा शकटारूढभग्नभाण्डकपालिकाः । (७।१)

शकटं चार्चयामास दधिपुष्पफलाक्षतैः ॥ (७।२)

गर्गश्च गोकुले तत्र वसुदेवप्रचोदितः । (८।१)

प्रच्छन्न एव गोपानां संस्कारानकरोत्तयोः ॥ (८।२)

ज्येष्ठं च राममित्याह कृष्णं चैव तथापरम् । (९।१)

गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो नाम कुर्वन्महामतिः ॥ (९।२)

स्वल्पेनैव हि कालेन रिङ्गिणौ तौ तदा व्रजे । (१०।१)

घृष्टजानुकरौ विप्र बभूवतुरुभावपि ॥ (१०।२)

करीषभस्मदिग्धाङ्गौ भ्रममाणावितस्ततः । (११।१)

न निवारयितुं सेहे यशोदा न च रोहिणी ॥ (११।२)

गोवाटमध्ये क्रीडन्तौ वत्सवाटगतौ पुनः । (१२।१)

तदहर्जातगोवत्सपुच्छाकर्षणतत्परौ ॥ (१२।२)

यदा यशोदा तौ बालावेकस्थानचरावुभौ । (१३।१)

शशाक नो वारयितुं क्रीडन्तावतिचञ्चलौ ॥ (१३।२)

दाम्ना बद्ध्वा तदा मध्ये निबबन्ध उलूखले । (१४।१)

कृष्णमक्लिष्टकर्माणम् आह चेदममर्षिता ॥ (१४।२)

यदि शक्नोषि गच्छ त्वमतिचञ्चलचेष्टित । (१५।१)

इत्युक्त्वा च निजं कर्म सा चकार कुटुम्बिनी ॥ (१५।२)

व्यग्रायामथ तस्यां स कर्षमाण उलूखलम् । (१६।१)

यमलार्जुनमध्येन जगाम कमलेक्षणः ॥ (१६।२)

कर्षता वृक्षयोर्मध्ये तिर्यग्गतम् उलूखलम् । (१७।१)

भग्नावुत्तुङ्गशाखाग्रौ तेन तौ यमलार्जुनौ ॥ (१७।२)

ततः कटकटाशब्दसमाकर्णनकातरः । (१८।१)

आजगाम व्रजजनो ददृशे च महाद्रुमौ ॥ (१८।२)

भग्नस्कन्धौ निपतितौ भग्नशाखौ महीतले । (१९।१)

नवोद्गताल्पदन्तांशुसितहासं च बालकम् । (१९।२)

तयोर्मध्यगतं बद्धं दाम्ना गाढं तथोदरे ॥ (१९।३)

ततश्च दामोदरतां स ययौ दामबन्धनात् ॥ (२०।१)

गोपवृद्धास्ततः सर्वे नन्दगोपपुरोगमाः । (२१।१)

मन्त्रयामासुरुद्विग्ना महोत्पातातिभीरवः ॥ (२१।२)

स्थानेनेह न नः कार्यं व्रजामो ऽन्यन्महावनम् । (२२।१)

उत्पाता बहवो ह्यत्र दृश्यन्ते नाशहेतवः ॥ (२२।२)

पूतनाया विनाशश्च शकटस्य विपर्ययः । (२३।१)

विना वातादिदोषेण द्रुमयोः पतनं तथा ॥ (२३।२)

वृन्दावनमितः स्थानात्तस्माद्गच्छाम माचिरम् । (२४।१)

यावद् भौममहोत्पातदोषो नाभिभवेद्व्रजम् ॥ (२४।२)

इति कृत्वा मतिं सर्वे गमने ते व्रजौकसः । (२५।१)

ऊचुः स्वं स्वं कुलं शीघ्रं गम्यतां मा विलम्ब्यताम् ॥ (२५।२)

ततः क्षणेन प्रययुः शकटैर्गोधनैस्तथा । (२६।१)

यूथशो वत्सपालांश्च कालयन्तो व्रजौकसः ॥ (२६।२)

द्रव्यावयवनिर्धूतं क्षणमात्रेण तत् तदा । (२७।१)

काकभाससमाकीर्णं व्रजस्थानमभूद्द्विज ॥ (२७।२)

वृन्दावनं भगवता कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । (२८।१)

शुभेन मनसा ध्यातं गवां वृद्धिमभीप्सता ॥ (२८।२)

ततस्तत्रातिरूक्षे ऽपि घर्मकाले द्विजोत्तम । (२९।१)

प्रावृट्काल इवोद्भूतं नवशष्पं समन्ततः ॥ (२९।२)

स समावासितः सर्वो व्रजो वृन्दावने ततः । (३०।१)

शकटीवाटपर्यन्तश् चन्द्रार्धाकारसंस्थितिः ॥ (३०।२)

वत्सपालौ च संवृत्तौ रामदामोदरौ ततः । (३१।१)

एकस्थानस्थितौ गोष्ठे चेरतुर्बाललीलया ॥ (३१।२)

बर्हिपत्रकृतापीडौ वन्यपुष्पावतंसकौ । (३२।१)

गोपवेणुकृतातोद्यपत्रवाद्यकृतस्वनौ ॥ (३२।२)

काकपक्षधरौ बालौ कुमाराविव पावकी । (३३।१)

हसन्तौ च रमन्तौ च चेरतुस्तन्महावनम् ॥ (३३।२)

क्वचिद्धसन्तावन्योन्यं क्रीडमानौ तथापरैः । (३४।१)

गोपपुत्रैः समं वत्सांश्चारयन्तौ विचेरतुः ॥ (३४।२)

कालेन गच्छता तौ तु सप्तवर्षौ महाव्रजे । (३५।१)

सर्वस्य जगतः पालौ वत्सपालौ बभूवतुः ॥ (३५।२)

प्रावृट्कालस्ततो ऽतीव मेघौघस्थगिताम्बरः । (३६।१)

बभूव वारिधाराभिरैक्यं कुर्वन्दिशामिव ॥ (३६।२)

प्ररूढनवशष्पाढ्या शक्रगोपास्तृता मही । (३७।१)

तदा मारकतेवासीत् पद्मरागविभूषिता ॥ (३७।२)

ऊहुरुन्मार्गवाहीनि निम्नगाम्भांसि सर्वतः । (३८।१)

मनांसि दुर्विनीतानां प्राप्य लक्ष्मीं नवाम् इव ॥ (३८।२)

न रेजे ऽन्तरितश्चन्द्रो निर्मलो मलिनैर् घनैः । (३९।१)

सद्वाक्यवादो मूर्खाणां प्रगल्भाभिरिवोक्तिभिः ॥ (३९।२)

निर्गुणेनापि चापेन शक्रस्य गगने पदम् । (४०।१)

अवाप्यताविवेकस्य नृपस्येव परिग्रहे ॥ (४०।२)

मेघपृष्ठे बलाकानां रराज विमला ततिः । (४१।१)

दुर्वृत्ते वृत्तचेष्टेव कुलीनस्यातिशोभना ॥ (४१।२)

न बबन्धाम्बरे स्थैर्यं विद्युदत्यन्तचञ्चला । (४२।१)

मैत्रीव प्रवरे पुंसि दुर्जनेन प्रयोजिता ॥ (४२।२)

मार्गा बभूवुरस्पष्टा नवशष्पचयावृताः । (४३।१)

अर्थान्तरमनुप्राप्ताः प्रजडानाम् इवोक्तयः ॥ (४३।२)

उन्मत्तशिखिसारङ्गे तस्मिन्काले महावने । (४४।१)

कृष्णरामौ मुदा युक्तौ गोपालैश्चेरतुः सह ॥ (४४।२)

क्वचिद् गोभिः समं रम्यं गेयतानरतावुभौ । (४५।१)

चेरतुः क्वचिदत्यर्थं शीतवृक्षतलाश्रयौ ॥ (४५।२)

क्वचित्कदम्बस्रक्चित्रौ मयूरस्रग्धरौ क्वचित् । (४६।१)

विचित्रौ क्वचिदासातां विविधैर्गिरिधातुभिः ॥ (४६।२)

पर्णशय्यासु संसुप्तौ क्वचिन्निद्रान्तरैषिणौ । (४७।१)

क्वचिद्गर्जति जीमूते हाहाकाररवादृतौ ॥ (४७।२)

गायतामन्यगोपानां प्रशंसापरमौ क्वचित् । (४८।१)

मयूरकेकानुगतौ गोपवेणुप्रवादकौ ॥ (४८।२)

इति नानाविधैर्भावैरुत्तमप्रीतिसंयुतौ । (४९।१)

क्रीडन्तौ तौ वने तस्मिञ्चेरतुस्तुष्टमानसौ ॥ (४९।२)

विकाले च समं गोभिर्गोपवृन्दसमन्वितौ । (५०।१)

विकाले च यथाजोषं व्रजमेत्य महाबलौ ॥ (५०।२)

गोपैः समानैः सहितौ क्रीडन्तावमराविव ॥ (५१।१)