विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 11

91 of 126 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

महे प्रतिहते शक्रो मैत्रेयातिरुषान्वितः । (१।२)

mahe pratihate śakro maitreyātiruṣānvitaḥ |

1.3१.३

संवर्तकं नाम गणं तोयदानामथाब्रवीत् ॥ (१।३)

saṃvartakaṃ nāma gaṇaṃ toyadānāmathābravīt ||

2.1२.१

भो भो मेघा निशम्यैतद्वचनं वदतो मम । (२।१)

bho bho meghā niśamyaitadvacanaṃ vadato mama |

2.2२.२

आज्ञानन्तरमेवाशु क्रियतामविचारितम् ॥ (२।२)

ājñānantaramevāśu kriyatāmavicāritam ||

3.1३.१

नन्दगोपः सुदुर्बुद्धिर्गोपैरन्यैः सहायवान् । (३।१)

nandagopaḥ sudurbuddhirgopairanyaiḥ sahāyavān |

3.2३.२

कृष्णाश्रयबलाध्मातो महभङ्गमचीकरत् ॥ (३।२)

kṛṣṇāśrayabalādhmāto mahabhaṅgamacīkarat ||

4.1४.१

आजीवो यः परस्तेषां गोपत्वस्य च कारणम् । (४।१)

ājīvo yaḥ parasteṣāṃ gopatvasya ca kāraṇam |

4.2४.२

ता गावो वृष्टिपातेन पीड्यन्तां वचनान्मम ॥ (४।२)

tā gāvo vṛṣṭipātena pīḍyantāṃ vacanānmama ||

5.1५.१

अहमप्यद्रिशृङ्गाभं तुङ्गमारुह्य वारणम् । (५।१)

ahamapyadriśṛṅgābhaṃ tuṅgamāruhya vāraṇam |

5.2५.२

साहाय्यं वः करिष्यामि वाय्वम्बूत्सर्गयोजितम् ॥ (५।२)

sāhāyyaṃ vaḥ kariṣyāmi vāyvambūtsargayojitam ||

6.1६.१

पराशर उवाच । (६।१)

parāśara uvāca

6.2६.२

इत्याज्ञप्ताः सुरेन्द्रेण मुमुचुस्ते बलाहकाः । (६।२)

ityājñaptāḥ surendreṇa mumucuste balāhakāḥ |

6.3६.३

वातवर्षं महाभीममभावाय गवां द्विज ॥ (६।३)

vātavarṣaṃ mahābhīmamabhāvāya gavāṃ dvija ||

7.1७.१

ततः क्षणेन धरणी ककुभो ऽम्बरमेव च । (७।१)

tataḥ kṣaṇena dharaṇī kakubho 'mbarameva ca |

7.2७.२

एकं धारामहासारपूरणेनाभवन् मुने ॥ (७।२)

ekaṃ dhārāmahāsārapūraṇenābhavan mune ||

8.1८.१

विद्युल्लताकषाघातत्रस्तैरिव घनैर्घनम् । (८।१)

vidyullatākaṣāghātatrastairiva ghanairghanam |

8.2८.२

नादापूरितदिक्चक्रैर्धारासारम् अपात्यत ॥ (८।२)

nādāpūritadikcakrairdhārāsāram apātyata ||

9.1९.१

अन्धकारीकृते लोके वर्षद्भिरनिशं घनैः । (९।१)

andhakārīkṛte loke varṣadbhiraniśaṃ ghanaiḥ |

9.2९.२

अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्च जगदाप्यमिवाभवत् ॥ (९।२)

adhaścordhvaṃ ca tiryakca jagadāpyamivābhavat ||

10.1१०.१

गावस्तु तेन पतता वर्षवातेन वेगिना । (१०।१)

gāvastu tena patatā varṣavātena veginā |

10.2१०.२

धूताः प्राणाञ्जहुः सन्नत्रिकसक्थिशिरोधराः ॥ (१०।२)

dhūtāḥ prāṇāñjahuḥ sannatrikasakthiśirodharāḥ ||

11.1११.१

क्रोडेन वत्सानाक्रम्य तस्थुरन्या महामुने । (११।१)

kroḍena vatsānākramya tasthuranyā mahāmune |

11.2११.२

गावो विवत्साश्च कृता वारिपूरेण चापराः ॥ (११।२)

gāvo vivatsāśca kṛtā vāripūreṇa cāparāḥ ||

12.1१२.१

वत्साश्च दीनवदनाः पवनाकम्पिकन्धराः । (१२।१)

vatsāśca dīnavadanāḥ pavanākampikandharāḥ |

12.2१२.२

त्राहि त्राहीत्यल्पशब्दाः कृष्णमूचुरिवार्तकाः ॥ (१२।२)

trāhi trāhītyalpaśabdāḥ kṛṣṇamūcurivārtakāḥ ||

13.1१३.१

ततस्तद्गोकुलं सर्वं गोगोपीगोपसंकुलम् । (१३।१)

tatastadgokulaṃ sarvaṃ gogopīgopasaṃkulam |

13.2१३.२

अतीवार्तं हरिर्दृष्ट्वा मैत्रेयाचिन्तयत्तदा ॥ (१३।२)

atīvārtaṃ harirdṛṣṭvā maitreyācintayattadā ||

14.1१४.१

एतत्कृतं महेन्द्रेण महभङ्गविरोधिना । (१४।१)

etatkṛtaṃ mahendreṇa mahabhaṅgavirodhinā |

14.2१४.२

तदेतदखिलं गोष्ठं त्रातव्यमधुना मया ॥ (१४।२)

tadetadakhilaṃ goṣṭhaṃ trātavyamadhunā mayā ||

15.1१५.१

इममद्रिमहं धैर्यादुत्पाट्योरुशिलाघनम् । (१५।१)

imamadrimahaṃ dhairyādutpāṭyoruśilāghanam |

15.2१५.२

धारयिष्यामि गोष्ठस्य पृथुच्छत्रमिवोपरि ॥ (१५।२)

dhārayiṣyāmi goṣṭhasya pṛthucchatramivopari ||

16.1१६.१

पराशर उवाच । (१६।१)

parāśara uvāca

16.2१६.२

इति कृत्वा मतिं कृष्णो गोवर्धनमहीधरम् । (१६।२)

iti kṛtvā matiṃ kṛṣṇo govardhanamahīdharam |

16.3१६.३

उत्पाट्यैककरेणैव धारयामास लीलया ॥ (१६।३)

utpāṭyaikakareṇaiva dhārayāmāsa līlayā ||

17.1१७.१

गोपांश्चाह जगन्नाथः समुत्पाटितभूधरः । (१७।१)

gopāṃścāha jagannāthaḥ samutpāṭitabhūdharaḥ |

17.2१७.२

विशध्वमत्र सहिताः कृतं वर्षनिवारणम् ॥ (१७।२)

viśadhvamatra sahitāḥ kṛtaṃ varṣanivāraṇam ||

18.1१८.१

सुनिवातेषु देशेषु यथाजोषमिहास्यताम् । (१८।१)

sunivāteṣu deśeṣu yathājoṣamihāsyatām |

18.2१८.२

प्रविश्यतां न भेतव्यं गिरिपातस्य निर्भयैः ॥ (१८।२)

praviśyatāṃ na bhetavyaṃ giripātasya nirbhayaiḥ ||

19.1१९.१

इत्युक्तास्तेन ते गोपा विविशुर्गोधनैः सह । (१९।१)

ityuktāstena te gopā viviśurgodhanaiḥ saha |

19.2१९.२

शकटारोपितैर्भाण्डैर् गोप्यश्चासारपीडिताः ॥ (१९।२)

śakaṭāropitairbhāṇḍair gopyaścāsārapīḍitāḥ ||

20.1२०.१

कृष्णो ऽपि तं दधारैव शैलमत्यन्तनिश्चलम् । (२०।१)

kṛṣṇo 'pi taṃ dadhāraiva śailamatyantaniścalam |

20.2२०.२

व्रजौकोवासिभिर्हर्षविस्मिताक्षैर्निरीक्षितः ॥ (२०।२)

vrajaukovāsibhirharṣavismitākṣairnirīkṣitaḥ ||

21.1२१.१

गोपगोपीजनैर्हृष्टैः प्रीतिविस्तारितेक्षणैः । (२१।१)

gopagopījanairhṛṣṭaiḥ prītivistāritekṣaṇaiḥ |

21.2२१.२

संस्तूयमानचरितः कृष्णः शैलमधारयत् ॥ (२१।२)

saṃstūyamānacaritaḥ kṛṣṇaḥ śailamadhārayat ||

22.1२२.१

सप्तरात्रं महामेघा ववर्षुर्नन्दगोकुले । (२२।१)

saptarātraṃ mahāmeghā vavarṣurnandagokule |

22.2२२.२

इन्द्रेण चोदिता विप्र गोपानां नाशकारिणः ॥ (२२।२)

indreṇa coditā vipra gopānāṃ nāśakāriṇaḥ ||

23.1२३.१

ततो धृते महाशैले परित्राते च गोकुले । (२३।१)

tato dhṛte mahāśaile paritrāte ca gokule |

23.2२३.२

मिथ्याप्रतिज्ञो बलभिद्वारयामास तान्घनान् ॥ (२३।२)

mithyāpratijño balabhidvārayāmāsa tānghanān ||

24.1२४.१

व्यभ्रे नभसि देवेन्द्रे वितथात्मवचस्यथ । (२४।१)

vyabhre nabhasi devendre vitathātmavacasyatha |

24.2२४.२

निष्क्रम्य गोकुलं हृष्टं स्वस्थानं पुनरागमत् ॥ (२४।२)

niṣkramya gokulaṃ hṛṣṭaṃ svasthānaṃ punarāgamat ||

25.1२५.१

मुमोच कृष्णो ऽपि तदा गोवर्धनमहाचलम् । (२५।१)

mumoca kṛṣṇo 'pi tadā govardhanamahācalam |

25.2२५.२

स्वस्थाने विस्मितमुखैर्दृष्टस्तैस्तु व्रजौकसैः ॥ (२५।२)

svasthāne vismitamukhairdṛṣṭastaistu vrajaukasaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit