मैत्रेय उवाच । (१।१)

प्रोक्तान्येतानि भवता सप्त मन्वन्तराणि वै । (१।२)

भविष्याण्यपि विप्रर्षे ममाख्यातुं त्वमर्हसि ॥ (१।३)

पराशर उवाच । (२।१)

सूर्यस्य पत्नी संज्ञाभूत्तनया विश्वकर्मणः । (२।२)

मनुर्यमो यमी चैव तदपत्यानि वै मुने ॥ (२।३)

असहन्ती तु सा भर्तुस्तेजश्छायां युयोज वै । (३।१)

भर्तुः शुश्रूषणे ऽरण्यं स्वयं च तपसे ययौ ॥ (३।२)

संज्ञेयम् इत्यथार्कश्च छायायामात्मजत्रयम् । (४।१)

शनैश्चरं मनुं चान्यं तपतीं चाप्यजीजनत् ॥ (४।२)

छायासंज्ञा ददौ शापं यमाय कुपिता यदा । (५।१)

तदान्येयमसौ बुद्धिरित्यासीद्यमसूर्ययोः ॥ (५।२)

ततो विवस्वानाख्याते तयैवारण्यसंस्थिताम् । (६।१)

समाधिदृष्ट्या ददृशे तामश्वां तपसि स्थिताम् ॥ (६।२)

वाजिरूपधरः सो ऽपि तस्यां देवावथाश्विनौ । (७।१)

जनयामास रेवन्तं रेतसो ऽन्ते च भास्करः ॥ (७।२)

आनिन्ये च पुनः संज्ञां स्वस्थानं भगवान्रविः । (८।१)

तेजसः शमनं चास्य विश्वकर्मा चकार ह ॥ (८।२)

भ्रममारोप्य सूर्यं तु तस्य तेजोविशातनम् । (९।१)

कृतवानष्टमं भागं न व्यशातयताव्ययम् ॥ (९।२)

यत्सूर्याद्वैष्णवं तेजः शातितं विश्वकर्मणा । (१०।१)

जाज्वल्यमानमपतत्तद्भूमौ मुनिसत्तम ॥ (१०।२)

त्वष्टैव तेजसा तेन विष्णोश्चक्रमकल्पयत् । (११।१)

त्रिशूलं चैव शर्वस्य शिबिकां धनदस्य च ॥ (११।२)

शक्तिं गुहस्य देवानाम् अन्येषां च यदायुधम् । (१२।१)

तत्सर्वं तेजसा तेन विश्वकर्मा व्यवर्धयत् ॥ (१२।२)

छायासंज्ञासुतो यो ऽसौ द्वितीयः कथितो मनुः । (१३।१)

पूर्वजस्य सवर्णो ऽसौ सावर्णिस्तेन कथ्यते ॥ (१३।२)

तस्य मन्वन्तरं ह्येतत्सावर्णिकम् अथाष्टमम् । (१४।१)

तच्छृणुष्व महाभाग भविष्यं कथयामि ते ॥ (१४।२)

सावर्णिस्तु मनुर्यो ऽसौ मैत्रेय भविता ततः । (१५।१)

सुतपाश्चामिताभाश्च मुख्याश्चापि तदा सुराः ॥ (१५।२)

तेषां गणस्तु देवानाम् एकैको विंशकः स्मृतः । (१६।१)

सप्तर्षीनपि वक्ष्यामि भविष्यान्मुनिसत्तम ॥ (१६।२)

दीप्तिमान्गालवो रामः कृपो द्रौणिस्तथापरः । (१७।१)

मत्पुत्रश्च तथा व्यास ऋश्यशृङ्गश्च सप्तमः ॥ (१७।२)

विष्णुप्रसादादनघः पातालान्तरगोचरः । (१८।१)

विरोचनसुतस्तेषां बलिरिन्द्रो भविष्यति ॥ (१८।२)

विरजाश्चार्वरीवंश्च निर्मोहाद्यास्तथापरे । (१९।१)

सावर्णेस्तु मनोः पुत्रा भविष्यन्ति नरेश्वराः ॥ (१९।२)

नवमो दक्षसावर्णिर्मैत्रेय भविता मनुः ॥ (२०।१)

पारा मरीचिगर्भाश्च सुधर्माणस्तथा त्रिधा । (२१।१)

भविष्यन्ति तदा देवा एकैको द्वादशो गणः ॥ (२१।२)

तेषामिन्द्रो महावीर्यो भविष्यत्यद्भुतो द्विज ॥ (२२।१)

सवनो द्युतिमान्भव्यो वसुर्मेधातिथिस्तथा । (२३।१)

ज्योतिष्मान्सप्तमः सत्यस्तत्रैते च महर्षयः ॥ (२३।२)

धृतकेतुर्दीप्तिकेतुः पञ्चहस्तो निरामयः । (२४।१)

पृथुश्रवाद्याश्च तथा दक्षसावर्णिकात्मजाः ॥ (२४।२)

दशमो ब्रह्मसावर्णिर्भविष्यति मुने मनुः । (२५।१)

सुधामानो विरुद्धाश्च शतसंख्यास्तथा सुराः ॥ (२५।२)

तेषामिन्द्रश्च भविता शान्तिर्नाम महाबलः । (२६।१)

सप्तर्षयो भविष्यन्ति ये तदा ताञ्छृणुष्व च ॥ (२६।२)

हविष्मान्सुकृतिः सत्यो ह्यपां मूर्तिस्तथापरः । (२७।१)

नाभागो ऽप्रतिमौजाश्च सत्यकेतुस् तथैव च ॥ (२७।२)

सुक्षेत्रश्चोत्तमौजाश्च भूरिषेणादयो दश । (२८।१)

ब्रह्मसावर्णिपुत्रास्तु रक्षिष्यन्ति वसुंधराम् ॥ (२८।२)

एकादशश्च भविता धर्मसावर्णिको मनुः ॥ (२९।१)

विहंगमाः कामगमा निर्माणरुचयस्तथा । (३०।१)

गणास्त्वेते तदा मुख्या देवानां च भविष्यताम् । (३०।२)

एकैकस्त्रिंशकस्तेषां गणश्चेन्द्रश्च वै वृषः ॥ (३०।३)

निश्चरश्चाग्नितेजाश्च वपुष्मान्विष्णुरारुणिः । (३१।१)

हविष्माननघश्चैते भव्याः सप्तर्षयस्तथा ॥ (३१।२)

सर्वगः सर्वधर्मा च देवानीकादयस्तथा । (३२।१)

भविष्यन्ति मनोस्तस्य तनयाः पृथिवीश्वराः ॥ (३२।२)

रुद्रपुत्रस्तु सावर्णिर्भविता द्वादशो मनुः । (३३।१)

ऋतधामा च तत्रेन्द्रो भविता शृणु मे सुरान् ॥ (३३।२)

हरिता लोहिता देवास्तथा सुमनसो द्विज । (३४।१)

सुकर्माणः सुपाराश्च दशकाः पञ्च वै गणाः ॥ (३४।२)

तपस्वी सुतपाश्चैव तपोमूर्तिस्तपोरतिः । (३५।१)

तपोधृतिर्द्युतिश्चान्यः सप्तमस्तु तपोधनः ॥ (३५।२)

देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठादयस्तथा । (३६।१)

मनोस्तस्य महावीर्या भविष्यन्ति सुता नृपाः ॥ (३६।२)

त्रयोदशो रौच्यनामा भविष्यति मुने मनुः ॥ (३७।१)

सुत्रामाणः सुकर्माणः सुधर्माणस्तथा सुराः । (३८।१)

त्रयस्त्रिंशद्विभेदास्ते देवानां ये तु वै गणाः ॥ (३८।२)

दिवस्पतिर्महावीर्यस्तेषामिन्द्रो भविष्यति ॥ (३९।१)

निर्मोहस्तत्त्वदर्शी च निष्प्रकम्पो निरुत्सुकः । (४०।१)

धृतिमानव्ययश्चान्यः सप्तमः सुतपा मुनिः । (४०।२)

सप्तर्षयस्त्विमे तस्य पुत्रानपि निबोध मे ॥ (४०।३)

चित्रसेनविचित्राद्या भविष्यन्ति महीक्षितः ॥ (४१।१)

भौत्यश्चतुर्दशश्चात्र मैत्रेय भविता मनुः । (४२।१)

शुचिरिन्द्रः सुरगणास्तत्र पञ्च शृणुष्व तान् ॥ (४२।२)

चाक्षुषाश्च पवित्राश्च कनिष्ठा भ्राजिरास्तथा । (४३।१)

वाचावृद्धाश्च वै देवाः सप्तर्षीनपि मे शृणु ॥ (४३।२)

अग्निबाहुः शुचिः शुक्रो मागधो ऽग्नीध्र एव च । (४४।१)

युक्तस्तथा जितश्चान्यो मनुपुत्रानतः शृणु ॥ (४४।२)

ऊरुगम्भीरबुध्नाद्या मनोस्तस्य सुता नृपाः । (४५।१)

कथिता मुनिशार्दूल पालयिष्यन्ति ये महीम् ॥ (४५।२)

चतुर्युगान्ते वेदानां जायते किल विप्लवः । (४६।१)

प्रवर्तयन्ति तानेत्य भुवि सप्तर्षयो दिवः ॥ (४६।२)

कृते कृते स्मृतेर्विप्र प्रणेता जायते मनुः । (४७।१)

देवा यज्ञभुजस्ते तु यावन्मन्वन्तरं तु तत् ॥ (४७।२)

भवन्ति ये मनोः पुत्रा यावन्मन्वन्तरं तु तैः । (४८।१)

तदन्वयोद्भवैश्चैव तावद्भूः परिपाल्यते ॥ (४८।२)

मनुः सप्तर्षयो देवा भूपालाश्च मनोः सुताः । (४९।१)

मन्वन्तरे भवन्त्येते शक्रश्चैवाधिकारिणः ॥ (४९।२)

चतुर्दशभिरेतैस्तु गतैर्मन्वन्तरैर्द्विज । (५०।१)

सहस्रयुगपर्यन्तः कल्पो निःशेष उच्यते ॥ (५०।२)

तावत्प्रमाणा च निशा ततो भवति सत्तम । (५१।१)

ब्रह्मरूपधरः शेते शेषाहावम्बुसंप्लवे ॥ (५१।२)

त्रैलोक्यमखिलं ग्रस्त्वा भगवानादिकृद्विभुः । (५२।१)

स्वमायासंस्थितो विप्र सर्वभूतो जनार्दनः ॥ (५२।२)

ततः प्रबुद्धो भगवान्यथा पूर्वं तथा पुनः । (५३।१)

सृष्टिं करोत्यव्ययात्मा कल्पे कल्पे रजोगुणः ॥ (५३।२)

मनवो भूभुजः सेन्द्रा देवाः सप्तर्षयस्तथा । (५४।१)

सात्त्विको ऽंशः स्थितिकरो जगतो द्विजसत्तम ॥ (५४।२)

चतुर्युगे ऽप्यसौ विष्णुः स्थितिव्यापारलक्षणः । (५५।१)

युगव्यवस्थां कुरुते यथा मैत्रेय तच्छृणु ॥ (५५।२)

कृते युगे परं ज्ञानं कपिलादिस्वरूपधृक् । (५६।१)

ददाति सर्वभूतात्मा सर्वभूतहिते रतः ॥ (५६।२)

चक्रवर्तिस्वरूपेण त्रेतायामपि स प्रभुः । (५७।१)

दुष्टानां निग्रहं कुर्वन्परिपाति जगत्त्रयम् ॥ (५७।२)

वेदमेकं चतुर्भेदं कृत्वा शाखाशतैर्विभुः । (५८।१)

करोति बहुलं भूयो वेदव्यासस्वरूपधृक् ॥ (५८।२)

वेदांस्तु द्वापरे व्यस्य कलेरन्ते पुनर्हरिः । (५९।१)

कल्किस्वरूपी दुर्वृत्तान् मार्गे स्थापयति प्रभुः ॥ (५९।२)

एवमेष जगत्सर्वं परिपाति करोति च । (६०।१)

हन्ति चान्तेष्व् अनन्तात्मा नास्त्यस्माद्व्यतिरेकि यत् ॥ (६०।२)

भूतं भव्यं भविष्यं च सर्वभूतान्महात्मनः । (६१।१)

तदत्रान्यत्र वा विप्र सद्भावः कथितस्तव ॥ (६१।२)

मन्वन्तराण्यशेषाणि कथितानि मया तव । (६२।१)

मन्वन्तराधिपांश्चैव किमन्यत् कथयामि ते ॥ (६२।२)