विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 2

82 of 126 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

यथोक्तं सा जगद्धात्री देवदेवेन वै तदा । (१।२)

yathoktaṃ sā jagaddhātrī devadevena vai tadā |

1.3१.३

षड्गर्भगर्भविन्यासं चक्रे चान्यस्य कर्षणम् ॥ (१।३)

ṣaḍgarbhagarbhavinyāsaṃ cakre cānyasya karṣaṇam ||

2.1२.१

सप्तमे रोहिणीं प्राप्ते गते गर्भे ततो हरिः । (२।१)

saptame rohiṇīṃ prāpte gate garbhe tato hariḥ |

2.2२.२

लोकत्रयोपकाराय देवक्याः प्रविवेश वै ॥ (२।२)

lokatrayopakārāya devakyāḥ praviveśa vai ||

3.1३.१

योगनिद्रा यशोदायास्तस्मिन् एव ततो दिने । (३।१)

yoganidrā yaśodāyāstasmin eva tato dine |

3.2३.२

सम्भूता जठरे तद्वद्यथोक्तं परमेष्ठिना ॥ (३।२)

sambhūtā jaṭhare tadvadyathoktaṃ parameṣṭhinā ||

4.1४.१

ततो ग्रहगणः सम्यक्प्रचचार दिवि द्विज । (४।१)

tato grahagaṇaḥ samyakpracacāra divi dvija |

4.2४.२

विष्णोरंशे भुवं याते ऋतवश्चाभवन्शुभाः ॥ (४।२)

viṣṇoraṃśe bhuvaṃ yāte ṛtavaścābhavanśubhāḥ ||

5.1५.१

न सेहे देवकीं द्रष्टुं कश्चिदप्यतितेजसा । (५।१)

na sehe devakīṃ draṣṭuṃ kaścidapyatitejasā |

5.2५.२

जाज्वल्यमानां तां दृष्ट्वा मनांसि क्षोभमाययुः ॥ (५।२)

jājvalyamānāṃ tāṃ dṛṣṭvā manāṃsi kṣobhamāyayuḥ ||

6.1६.१

अदृष्टाः पुरुषैः स्त्रीभिर्देवकीं देवतागणाः । (६।१)

adṛṣṭāḥ puruṣaiḥ strībhirdevakīṃ devatāgaṇāḥ |

6.2६.२

बिभ्राणां वपुषा विष्णुं तुष्टुवुस्तामहर्निशम् ॥ (६।२)

bibhrāṇāṃ vapuṣā viṣṇuṃ tuṣṭuvustāmaharniśam ||

7.1७.१

देवता ऊचुः । (७।१)

devatā ūcuḥ |

7.2७.२

प्रकृतिस्त्वं परा सूक्ष्मा ब्रह्मगर्भाभवः पुरा । (७।२)

prakṛtistvaṃ parā sūkṣmā brahmagarbhābhavaḥ purā |

7.3७.३

ततो वाणी जगद्धातुर् वेदगर्भातिशोभने ॥ (७।३)

tato vāṇī jagaddhātur vedagarbhātiśobhane ||

8.1८.१

सृज्यस्वरूपगर्भा च सृष्टिभूता सनातने । (८।१)

sṛjyasvarūpagarbhā ca sṛṣṭibhūtā sanātane |

8.2८.२

बीजभूता तु सर्वस्य यज्ञगर्भाभवस्त्रयी ॥ (८।२)

bījabhūtā tu sarvasya yajñagarbhābhavastrayī ||

9.1९.१

फलगर्भा त्वम् एवेज्या वह्निगर्भा तथारणिः । (९।१)

phalagarbhā tvam evejyā vahnigarbhā tathāraṇiḥ |

9.2९.२

अदितिर्देवगर्भा त्वं दैत्यगर्भा तथा दितिः ॥ (९।२)

aditirdevagarbhā tvaṃ daityagarbhā tathā ditiḥ ||

10.1१०.१

ज्योत्स्ना वासरगर्भा त्वं ज्ञानगर्भासि सन्नतिः । (१०।१)

jyotsnā vāsaragarbhā tvaṃ jñānagarbhāsi sannatiḥ |

10.2१०.२

नयगर्भधरा नीतिर्लज्जा त्वं प्रश्रयोद्वहा ॥ (१०।२)

nayagarbhadharā nītirlajjā tvaṃ praśrayodvahā ||

11.1११.१

कामगर्भा तथेच्छा त्वं त्वं तुष्टिस्तोषगर्भिणी । (११।१)

kāmagarbhā tathecchā tvaṃ tvaṃ tuṣṭistoṣagarbhiṇī |

11.2११.२

मेधा च बोधगर्भासि धैर्यगर्भोद्वहा धृतिः ॥ (११।२)

medhā ca bodhagarbhāsi dhairyagarbhodvahā dhṛtiḥ ||

12.1१२.१

ग्रहर्क्षतारकागर्भा द्यौर् अस्याखिलहैतुकी । (१२।१)

graharkṣatārakāgarbhā dyaur asyākhilahaitukī |

12.2१२.२

एता विभूतयो देवि तथान्याश्च सहस्रशः ॥ (१२।२)

etā vibhūtayo devi tathānyāśca sahasraśaḥ ||

13.1१३.१

तथासंख्या जगद्धात्रि साम्प्रतं जठरे तव । (१३।१)

tathāsaṃkhyā jagaddhātri sāmprataṃ jaṭhare tava |

13.2१३.२

समुद्रादिनदीद्वीपवनपत्तनभूषणा । (१३।२)

samudrādinadīdvīpavanapattanabhūṣaṇā |

13.3१३.३

ग्रामखर्वटखेटाढ्या समस्ता पृथिवी शुभे ॥ (१३।३)

grāmakharvaṭakheṭāḍhyā samastā pṛthivī śubhe ||

14.1१४.१

समस्तवह्नयो ऽम्भांसि सकलाश्च समीरणाः । (१४।१)

samastavahnayo 'mbhāṃsi sakalāśca samīraṇāḥ |

14.2१४.२

ग्रहर्क्षतारकाचित्रं विमानशतसंकुलम् । (१४।२)

graharkṣatārakācitraṃ vimānaśatasaṃkulam |

14.3१४.३

अवकाशमशेषस्य यद्ददाति नभश्च तत् ॥ (१४।३)

avakāśamaśeṣasya yaddadāti nabhaśca tat ||

15.1१५.१

भूर्लोको ऽथ भुवर्लोकः स्वर्लोको ऽथ महर्जनः । (१५।१)

bhūrloko 'tha bhuvarlokaḥ svarloko 'tha maharjanaḥ |

15.2१५.२

तपश्च ब्रह्मलोकश्च ब्रह्माण्डमखिलं शुभे ॥ (१५।२)

tapaśca brahmalokaśca brahmāṇḍamakhilaṃ śubhe ||

16.1१६.१

तदन्तर्ये स्थिता देवा दैत्यगन्धर्वचारणाः । (१६।१)

tadantarye sthitā devā daityagandharvacāraṇāḥ |

16.2१६.२

महोरगास्तथा यक्षा राक्षसाः प्रेतगुह्यकाः ॥ (१६।२)

mahoragāstathā yakṣā rākṣasāḥ pretaguhyakāḥ ||

17.1१७.१

मनुष्याः पशवश्चान्ये ये च जीवा यशस्विनि । (१७।१)

manuṣyāḥ paśavaścānye ye ca jīvā yaśasvini |

17.2१७.२

तैरन्तःस्थैरनन्तो ऽसौ सर्वेशः सर्वभावनः ॥ (१७।२)

tairantaḥsthairananto 'sau sarveśaḥ sarvabhāvanaḥ ||

18.1१८.१

रूपकर्मस्वरूपाणि न परिच्छेदगोचरे । (१८।१)

rūpakarmasvarūpāṇi na paricchedagocare |

18.2१८.२

यस्याखिलप्रमाणानि स विष्णुर्गर्भगस्तव ॥ (१८।२)

yasyākhilapramāṇāni sa viṣṇurgarbhagastava ||

19.1१९.१

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा विद्या सुधा त्वं ज्योतिरम्बरे । (१९।१)

tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā vidyā sudhā tvaṃ jyotirambare |

19.2१९.२

त्वं सर्वलोकरक्षार्थम् अवतीर्णा महीतले ॥ (१९।२)

tvaṃ sarvalokarakṣārtham avatīrṇā mahītale ||

20.1२०.१

प्रसीद देवि सर्वस्य जगतः शं शुभे कुरु । (२०।१)

prasīda devi sarvasya jagataḥ śaṃ śubhe kuru |

20.2२०.२

प्रीत्या तं धारयेशानं धृतं येनाखिलं जगत् ॥ (२०।२)

prītyā taṃ dhārayeśānaṃ dhṛtaṃ yenākhilaṃ jagat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit