मैत्रेय उवाच । (१।१)

कथिता गुरुणा सम्यग्भूसमुद्रादिसंस्थितिः । (१।२)

सूर्यादीनां च संस्थानं ज्योतिषामपि विस्तरात् ॥ (१।३)

देवादीनां तथा सृष्टिर् ऋषीणां चापि वर्णिता । (२।१)

चातुर्वर्ण्यस्य चोत्पत्तिस्तिर्यग्योनिगतस्य च ॥ (२।२)

ध्रुवप्रह्लादचरितं विस्तराच्च त्वयोदितम् । (३।१)

मन्वन्तराण्यशेषाणि श्रोतुमिच्छाम्यनुक्रमात् ॥ (३।२)

मन्वन्तराधिपांश्चैव शक्रदेवपुरोगमान् । (४।१)

भवता कथितानेताञ्श्रोतुमिच्छाम्यहं गुरो ॥ (४।२)

पराशर उवाच । (५।१)

अतीतानागतानीह यानि मन्वन्तराणि वै । (५।२)

तान्यहं भवते सम्यक्कथयामि यथाक्रमम् ॥ (५।३)

स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा । (६।१)

उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा ॥ (६।२)

षडेते मनवो ऽतीताः साम्प्रतं तु रवेः सुतः । (७।१)

वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत्सप्तमं वर्तते ऽन्तरम् ॥ (७।२)

स्वायंभुवं तु कथितं कल्पादावन्तरं मया । (८।१)

देवास्तत्रर्षयश्चैव यथावत्कथिता मया ॥ (८।२)

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनोः स्वारोचिषस्य तु । (९।१)

मन्वन्तराधिपान्सम्यग् देवर्षींस्तत्सुतांस्तथा ॥ (९।२)

पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे । (१०।१)

विपश्चित्तत्र देवेन्द्रो मैत्रेयासीन्महाबलः ॥ (१०।२)

ऊर्जः स्तम्भस्तथा प्राणो दत्तोलिरृषभस्तथा । (११।१)

निश्चरश्चार्वरीवांश्च तत्र सप्तर्षयो ऽभवन् ॥ (११।२)

चैत्रकिंपुरुषाद्याश्च सुताः स्वारोचिषस्य तु । (१२।१)

द्वितीयमेतत्कथितम् अन्तरं शृणु चोत्तरम् ॥ (१२।२)

तृतीये ऽप्यन्तरे ब्रह्मन्नुत्तमो नाम यो मनुः । (१३।१)

सुशान्तिर्नाम देवेन्द्रो मैत्रेयाभूत्सुरेश्वरः ॥ (१३।२)

सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चासन्प्रतर्दनाः । (१४।१)

वशवर्तिनश्च पञ्चैते गणा द्वादशकाः स्मृताः ॥ (१४।२)

वसिष्ठतनयास्तत्र सप्त सप्तर्षयो ऽभवन् । (१५।१)

अजः परशुदिव्याद्यास्तथोत्तममनोः सुताः ॥ (१५।२)

तामसस्यान्तरे देवाः सुरूपा हरयस्तथा । (१६।१)

सत्याश्च सुधियश्चैव सप्तविंशतिका गणाः ॥ (१६।२)

शिबिरिन्द्रस्तथा चासीच्छतयज्ञोपलक्षणः । (१७।१)

सप्तर्षयश्च ये तेषां तत्र नामानि मे शृणु ॥ (१७।२)

ज्योतिर्धामा पृथुः काव्यश्चैत्रो ऽग्निर्वनकस्तथा । (१८।१)

पीवरश्चर्षयो ह्येते सप्त तत्रापि चान्तरे ॥ (१८।२)

नरः ख्यातिः शान्तहयो जानुजङ्घादयस् तथा । (१९।१)

पुत्रास्तु तामसस्यासन्राजानः सुमहाबलाः ॥ (१९।२)

पञ्चमे चापि मैत्रेय रैवतो नाम नामतः । (२०।१)

मनुर्विभुश्च तत्रेन्द्रो देवांश्चैवान्तरे शृणु ॥ (२०।२)

अमिताभा भूतरया वैकुण्ठाः ससुमेधसः । (२१।१)

एते देवगणास्तत्र चतुर्दश चतुर्दश ॥ (२१।२)

हिरण्यरोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । (२२।१)

वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः । (२२।२)

एते सप्तर्षयो विप्र तत्रासन्रैवते ऽन्तरे ॥ (२२।३)

बलबन्धुः सुसंभाव्यः सत्यकाद्याश्च तत्सुताः । (२३।१)

नरेन्द्राः सुमहावीर्या बभूवुर्मुनिसत्तम ॥ (२३।२)

स्वारोचिषश्चोत्तमश्च तामसो रैवतस्तथा । (२४।१)

प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः ॥ (२४।२)

विष्णुम् आराध्य तपसा स राजर्षिः प्रियव्रतः । (२५।१)

मन्वन्तराधिपान् एतांल्लब्धवान् आत्मवंशजान् ॥ (२५।२)

षष्ठे मन्वन्तरे चासीच्चाक्षुषाख्यस्तथा मनुः । (२६।१)

मनोजवस्तथैवेन्द्रो देवानपि निबोध मे ॥ (२६।२)

आप्याः प्रसूता भव्याश्च पृथुगाश्च दिवौकसः । (२७।१)

महानुभावा लेखाश्च पञ्चैते ह्यष्टका गणाः ॥ (२७।२)

सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुत्तमो मधुः । (२८।१)

अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्निति चर्षयः ॥ (२८।२)

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नप्रमुखाः सुमहाबलाः । (२९।१)

चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयो ऽभवन् ॥ (२९।२)

विवस्वतः सुतो विप्र श्राद्धदेवो महाद्युतिः । (३०।१)

मनुः संवर्तते धीमान्साम्प्रतं सप्तमे ऽन्तरे ॥ (३०।२)

आदित्यवसुरुद्राद्या देवाश्चात्र महामुने । (३१।१)

पुरंदरस्तथैवात्र मैत्रेय त्रिदशेश्वरः ॥ (३१।२)

वसिष्ठः काश्यपो ऽथात्रिर्जमदग्निः सगौतमः । (३२।१)

विश्वामित्रभरद्वाजौ सप्त सप्तर्षयो ऽत्र तु ॥ (३२।२)

इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च । (३३।१)

नरिष्यन्तश्च विख्यातो नाभागो दिष्ट एव च ॥ (३३।२)

करूषश्च पृषध्रश्च वसुमांल्लोकविश्रुतः । (३४।१)

मनोर्वैवस्वतस्यैते नव पुत्राः सुधार्मिकाः ॥ (३४।२)

विष्णुशक्तिरनौपम्या सत्त्वोद्रिक्ता स्थितौ स्थिता । (३५।१)

मन्वन्तरेष्वशेषेषु देवत्वेनाधितिष्ठति ॥ (३५।२)

अंशेन तस्या जज्ञे ऽसौ यज्ञः स्वायंभुवे ऽन्तरे । (३६।१)

आकूत्यां मानसो देव उत्पन्नः प्रथमे ऽन्तरे ॥ (३६।२)

ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे । (३७।१)

तुषितायां समुत्पन्नो ह्यजितस्तुषितैः सह ॥ (३७।२)

औत्तमे ह्यन्तरे चापि तुषितस्तु पुनः स वै । (३८।१)

सत्यायामभवत्सत्यः सत्यैः सह सुरोत्तमैः ॥ (३८।२)

तामसस्यान्तरे चैव सम्प्राप्ते पुनरेव हि । (३९।१)

हर्यायां हरिभिः सार्धं हरिरेव बभूव ह ॥ (३९।२)

रैवते ऽप्यन्तरे देवः संभूत्यां मानसो ऽभवत् । (४०।१)

सम्भूतो राजसैः सार्धं देवैर्देववरो हरिः ॥ (४०।२)

चाक्षुषे चान्तरे देवो वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः । (४१।१)

विकुण्ठायामसौ जज्ञे वैकुण्ठैर्दैवतैः सह ॥ (४१।२)

मन्वन्तरे तु सम्प्राप्ते तथा वैवस्वते द्विज । (४२।१)

वामनः कश्यपाद्विष्णुरदित्यां संबभूव ह ॥ (४२।२)

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकाञ्जित्वा येन महात्मना । (४३।१)

पुरंदराय त्रैलोक्यं दत्तं निहतकण्टकम् ॥ (४३।२)

इत्येतास्तनवस्तस्य सप्त मन्वन्तरेषु वै । (४४।१)

सप्तस्वेवाभवन् विप्र याभिः संरक्षिताः प्रजाः ॥ (४४।२)

यस्माद्विष्टमिदं सर्वं तस्य शक्त्या महात्मनः । (४५।१)

तस्मात्स प्रोच्यते विष्णुर्विशेर्धातोः प्रवेशनात् ॥ (४५।२)

सर्वे च देवा मनवः समस्ताः सप्तर्षयो ये मनुसूनवश्च । (४६।१)

इन्द्रश्च यो यस्त्रिदशेशभूतो विष्णोरशेषास्तु विभूतयस्ताः ॥ (४६।२)