और्व उवाच । (१।१)

बालः कृतोपनयनो वेदाहरणतत्परः । (१।२)

गुरुगेहे वसेद्भूप ब्रह्मचारी समाहितः ॥ (१।३)

शौचाचारवता तत्र कार्यं शुश्रूषणं गुरोः । (२।१)

व्रतानि चरता ग्राह्यो वेदश्च कृतबुद्धिना ॥ (२।२)

उभे संध्ये रविं भूप तथैवाग्निं समाहितः । (३।१)

उपतिष्ठेत्तथा कुर्याद्गुरोरप्यभिवादनम् ॥ (३।२)

स्थिते तिष्ठेद्व्रजेद्याते नीचैरासीत चासति । (४।१)

शिष्यो गुरौ नृपश्रेष्ठ प्रतिकूलं न संचरेत् ॥ (४।२)

तेनैवोक्तः पठेद्वेदं नान्यचित्तः पुरः स्थितः । (५।१)

अनुज्ञातश्च भिक्षान्नम् अश्नीयाद्गुरुणा ततः ॥ (५।२)

अवगाहेदपः पूर्वमाचार्येणावगाहिताः । (६।१)

समिज्जलादिकं चास्य काल्यं काल्यमुपानयेत् ॥ (६।२)

गृहीतग्राह्यवेदश्च ततो ऽनुज्ञामवाप्य वै । (७।१)

गार्हस्थ्यमावसेत्प्राज्ञो निष्पन्नगुरुनिष्कृतिः ॥ (७।२)

विधिनावाप्तदारस्तु धनं प्राप्य स्वकर्मणा । (८।१)

गृहस्थकार्यमखिलं कुर्याद्भूपाल शक्तितः ॥ (८।२)

निवापेन पितॄनर्चेद् यज्ञैर्देवांस्तथातिथीन् । (९।१)

अन्नैर्मुनींश्च स्वाध्यायैरपत्येन प्रजापतिम् ॥ (९।२)

बलिकर्मणा च भूतानि वात्सल्येनाखिलं जगत् । (१०।१)

प्राप्नोति लोकान्पुरुषो निजकर्मसमार्जितान् ॥ (१०।२)

भिक्षाभुजश्च ये केचित्परिव्राड्ब्रह्मचारिणः । (११।१)

ते ऽप्यत्रैव प्रतिष्ठन्ते गार्हस्थ्यं तेन वै परम् ॥ (११।२)

वेदाहरणकार्येण तीर्थस्नानाय च प्रभो । (१२।१)

अटन्ति वसुधां विप्राः पृथिवीदर्शनाय च ॥ (१२।२)

अनिकेता ह्यनाहारा यत्रसायंगृहास्तु ये । (१३।१)

तेषां गृहस्थः सर्वेषां प्रतिष्ठा योनिरेव च ॥ (१३।२)

तेषां स्वागतदानादि वक्तव्यं मधुरं नृप । (१४।१)

गृहागतानां दद्याच्च शयनासनभोजनम् ॥ (१४।२)

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । (१५।१)

स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति ॥ (१५।२)

अवज्ञानमहंकारो दम्भश्चैव गृहे सतः । (१६।१)

परितापोपघातौ च पारुष्यं च न शस्यते ॥ (१६।२)

यस्तु सम्यक्करोत्येवं गृहस्थः परमं विधिम् । (१७।१)

सर्वबन्धविमुक्तो ऽसौ लोकानाप्नोत्यनुत्तमान् ॥ (१७।२)

वयःपरिणतौ राजन्कृतकृत्यो गृहाश्रमी । (१८।१)

पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा ॥ (१८।२)

पर्णमूलफलाहारः केशश्मश्रुजटाधरः । (१९।१)

भूमिशायी भवेत्तत्र मुनिः सर्वातिथिर्नृप ॥ (१९।२)

चर्मकाशकुशैः कुर्यात्परिधानोत्तरीयके । (२०।१)

तद्वत्त्रिषवणं स्नानं शस्तमस्य नरेश्वर ॥ (२०।२)

देवताभ्यर्चनं होमः सर्वाभ्यागतपूजनम् । (२१।१)

भिक्षाबलिप्रदानं च शस्तमस्य नरेश्वर ॥ (२१।२)

वन्यस्नेहेन गात्राणाम् अभ्यङ्गश्चास्य शस्यते । (२२।१)

तपस्यतश्च राजेन्द्र शीतोष्णादिसहिष्णुता ॥ (२२।२)

यस्त्वेतां नियतश्चर्यां वानप्रस्थश्चरेन्मुनिः । (२३।१)

स दहत्यग्निवद्दोषाञ्जयेल्लोकांश्च शाश्वतान् ॥ (२३।२)

चतुर्थश्चाश्रमो भिक्षोः प्रोच्यते यो मनीषिभिः । (२४।१)

तस्य स्वरूपं गदतो मम श्रोतुं नृपार्हसि ॥ (२४।२)

पुत्रद्रव्यकलत्रेषु त्यक्तस्नेहो नराधिप । (२५।१)

चतुर्थमाश्रमस्थानं गच्छेन्निर्धूतमत्सरः ॥ (२५।२)

त्रैवर्गिकांस्त्यजेत्सर्वानारम्भानवनीपते । (२६।१)

मित्रादिषु समो मैत्रः समस्तेष्वेव जन्तुषु ॥ (२६।२)

जरायुजाण्डजादीनां वाङ्मनःकर्मभिः क्वचित् । (२७।१)

युक्तः कुर्वीत न द्रोहं सर्वसङ्गांश्च वर्जयेत् ॥ (२७।२)

एकरात्रस्थितिर्ग्रामे पञ्चरात्रस्थितिः पुरे । (२८।१)

तथा तिष्ठेद्यथा प्रीतिर्द्वेषो वा नास्य जायते ॥ (२८।२)

प्राणयात्रानिमित्तं च व्यङ्गारे भुक्तवज्जने । (२९।१)

काले प्रशस्तवर्णानां भिक्षार्थं पर्यटेद्गृहान् ॥ (२९।२)

कामः क्रोधस्तथा दर्पमोहलोभादयश्च ये । (३०।१)

तांस्तु दोषान्परित्यज्य परिव्राङ्निर्ममो भवेत् ॥ (३०।२)

अभयं सर्वभूतेभ्यो दत्त्वा यश्चरते मुनिः । (३१।१)

न तस्य सर्वभूतेभ्यो भयमुत्पद्यते क्वचित् ॥ (३१।२)

कृत्वाग्निहोत्रं स्वशरीरसंस्थं शारीरमग्निं स्वमुखे जुहोति । (३२।१)

विप्रस्तु भिक्षोपगतैर्हविर्भिश्चिताग्निना स व्रजति स्म लोकान् ॥ (३२।२)

मोक्षाश्रमं यश्चरते यथोक्तं शुचिः स्वसंकल्पितबुद्धियुक्तः । (३३।१)

अनिन्धनं ज्योतिरिव प्रशान्तः स ब्रह्मलोकं श्रयते द्विजातिः ॥ (३३।२)