पराशर उवाच । (१।१)

इत्युक्ते मौनिनं भूयश्चिन्तयानं महीपतिम् । (१।२)

प्रत्युवाचाथ विप्रो ऽसावद्वैतान्तर्गतां कथाम् ॥ (१।३)

ब्राह्मण उवाच । (२।१)

श्रूयतां नृपशार्दूल यद्गीतम् ऋभुणा पुरा । (२।२)

अवबोधं जनयता निदाघस्य द्विजन्मनः ॥ (२।३)

ऋभुर् नामाभवत्पुत्रो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । (३।१)

विज्ञाततत्त्वसद्भावो निसर्गादेव भूपते ॥ (३।२)

तस्य शिष्यो निदाघो ऽभूत्पुलस्त्यतनयः पुरा । (४।१)

प्रादादशेषविज्ञानं स तस्मै परया मुदा ॥ (४।२)

अवाप्तज्ञानतत्त्वस्य न तस्याद्वैतवासनाम् । (५।१)

स ऋभुस्तर्कयामास निदाघस्य नरेश्वर ॥ (५।२)

देविकायास्तटे वीरनगरं नाम वै पुरम् । (६।१)

समृद्धमतिरम्यं च पुलस्त्येन निवेशितम् ॥ (६।२)

रम्योपवनपर्यन्ते स तस्मिन्पार्थिवोत्तम । (७।१)

निदाघो नाम योगज्ञ ऋभुशिष्यो ऽवसत्पुरा ॥ (७।२)

दिव्ये वर्षसहस्रे तु समतीते ऽस्य तत्पुरम् । (८।१)

जगाम स ऋभुः शिष्यं निदाघमवलोकितुम् ॥ (८।२)

स तस्य वैश्वदेवान्ते द्वारालोकनगोचरे । (९।१)

स्थितस्तेन गृहीतार्घो निजवेश्मप्रवेशितः ॥ (९।२)

प्रक्षालिताङ्घ्रिपाणिं च कृतासनपरिग्रहम् । (१०।१)

उवाच स द्विजश्रेष्ठो भुज्यतामिति सादरम् ॥ (१०।२)

ऋभुरुवाच । (११।१)

भो विप्रवर्य भोक्तव्यं यदन्नं भवतो गृहे । (११।२)

तत्कथ्यतां कदन्नेषु न प्रीतिः सततं मम ॥ (११।३)

निदाघ उवाच । (१२।१)

सक्तुयावकवाट्यानाम् अपूपानां च मे गृहे । (१२।२)

यद्रोचते द्विजश्रेष्ठ तत्त्वं भुङ्क्ष्व यथेच्छया ॥ (१२।३)

ऋभुरुवाच । (१३।१)

कदन्नानि द्विजैतानि मिष्टमन्नं प्रयच्छ मे । (१३।२)

संयावपायसादीनि द्रप्सफाणितवन्ति च ॥ (१३।३)

निदाघ उवाच । (१४।१)

हे हे शालिनि मद्गेहे यत्किंचिदतिशोभनम् । (१४।२)

भक्ष्योपसाधनं मिष्टं तेनास्यान्नं प्रसाधय ॥ (१४।३)

ब्राह्मण उवाच । (१५।१)

इत्युक्ता तेन सा पत्नी मिष्टमन्नं द्विजस्य यत् । (१५।२)

प्रसाधितवती तद्वै भर्तुर्वचनगौरवात् ॥ (१५।३)

तं भुक्तवन्तमिच्छातो मिष्टमन्नं महामुनिम् । (१६।१)

निदाघः प्राह भूपाल प्रश्रयावनतः स्थितः ॥ (१६।२)

निदाघ उवाच । (१७।१)

अपि ते परमा तृप्तिरुत्पन्ना तुष्टिरेव च । (१७।२)

अपि ते मानसं स्वस्थम् आहारेण कृतं द्विज ॥ (१७।३)

क्वनिवासो भवान्विप्र क्व च गन्तुं समुद्यतः । (१८।१)

आगम्यते च भवता यतस् तच्च द्विजोच्यताम् ॥ (१८।२)

ऋभुरुवाच । (१९।१)

क्षुद्यस्य तस्य भुक्ते ऽन्ने तृप्तिर्ब्राह्मण जायते । (१९।२)

न मे क्षुदभवत् तृप्तिं कस्मान्मां परिपृच्छसि ॥ (१९।३)

वह्निना पार्थिवे धातौ क्षपिते क्षुत्समुद्भवः । (२०।१)

भवत्यम्भसि च क्षीणे नृणां तृडपि जायते ॥ (२०।२)

क्षुत्तृष्णे देहधर्माख्ये न ममैते यतो द्विज । (२१।१)

ततः क्षुत्संभवाभावात्तृप्तिरस्त्येव मे सदा ॥ (२१।२)

मनसः स्वस्थता तुष्टिश्चित्तधर्माविमौ द्विज । (२२।१)

चेतसो यस्य तत्पृच्छ पुमानेभिर्न युज्यते ॥ (२२।२)

क्व निवासस्तवेत्युक्तं क्व गन्तासि च यत्त्वया । (२३।१)

कुतश्चागम्यते तत्र त्रितये ऽपि निबोध मे ॥ (२३।२)

पुमान्सर्वगतो व्यापी आकाशवदयं यतः । (२४।१)

कुतः कुत्र क्व गन्तासीत्येतदप्यर्थवत्कथम् ॥ (२४।२)

सो ऽहं गन्ता न चागन्ता नैकदेशनिकेतनः । (२५।१)

त्वं चान्ये च न च त्वं च नान्ये नैवाहम् अप्यहम् ॥ (२५।२)

मृष्टं न मृष्टमित्येषा जिज्ञासा मे कृता तव । (२६।१)

किं वक्ष्यतीति तत्रापि श्रूयतां द्विजसत्तम ॥ (२६।२)

किमस्वाद्वथ वा मृष्टं भुञ्जतो ऽन्नं द्विजोत्तम । (२७।१)

मृष्टमेव यदामृष्टं तदेवोद्वेगकारणम् ॥ (२७।२)

अमृष्टं जायते मृष्टं मृष्टादुद्विजते जनः । (२८।१)

आदिमध्यावसानेषु किमन्नं रुचिकारकम् ॥ (२८।२)

मृण्मयं हि गृहं यद्वन्मृदा लिप्तं स्थिरं भवेत् । (२९।१)

पार्थिवो ऽयं तथा देहः पार्थिवैः परमाणुभिः ॥ (२९।२)

यवगोधूममुद्गादि घृतं तैलं पयो दधि । (३०।१)

गुडं फलादीनि तथा पार्थिवाः परमाणवः ॥ (३०।२)

तदेतद्भवता ज्ञात्वा मृष्टामृष्टविचारि यत् । (३१।१)

तन्मनः समतालम्बि कार्यं साम्यं हि मुक्तये ॥ (३१।२)

ब्राह्मण उवाच । (३२।१)

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य परमार्थाश्रितं नृप । (३२।२)

प्रणिपत्य महाभागो निदाघो वाक्यमब्रवीत् ॥ (३२।३)

प्रसीद मद्धितार्थाय कथ्यतां यस्त्वम् आगतः । (३३।१)

नष्टो मोहस्तवाकर्ण्य वचांस्येतानि मे द्विज ॥ (३३।२)

ऋभुरुवाच । (३४।१)

ऋभुरस्मि तवाचार्यः प्रज्ञादानाय ते द्विज । (३४।२)

इहागतो ऽहं यास्यामि परमार्थस्तवोदितः ॥ (३४।३)

एवमेकमिदं विद्धि न भेदि सकलं जगत् । (३५।१)

वासुदेवाभिधेयस्य स्वरूपं परमात्मनः ॥ (३५।२)

ब्राह्मण उवाच । (३६।१)

तथेत्युक्त्वा निदाघेन प्रणिपातपुरःसरम् । (३६।२)

पूजितः परया भक्त्या इच्छातः प्रययावृभुः ॥ (३६।३)