विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 1, 16

16 of 126 · 33 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

मैत्रेय उवाच । (१।१)

maitreya uvāca

1.2१.२

कथितो भवता वंशो मानवानां महामुने । (१।२)

kathito bhavatā vaṃśo mānavānāṃ mahāmune |

1.3१.३

कारणं चास्य जगतो विष्णुर् एव सनातनः ॥ (१।३)

kāraṇaṃ cāsya jagato viṣṇur eva sanātanaḥ ||

2.1२.१

यत् त्व् एतद् भगवान् आह प्रह्लादं दैत्यसत्तमम् । (२।१)

yat tv etad bhagavān āha prahlādaṃ daityasattamam |

2.2२.२

ददाह नाग्निर् नास्त्रैश् च क्षुण्णस् तत्याज जीवितम् ॥ (२।२)

dadāha nāgnir nāstraiś ca kṣuṇṇas tatyāja jīvitam ||

3.1३.१

जगाम वसुधा क्षोभं यत्राब्धिसलिले स्थिते । (३।१)

jagāma vasudhā kṣobhaṃ yatrābdhisalile sthite |

3.2३.२

बन्धबद्धो ऽपि चलति विक्षिप्ताङ्गैः समाहता ॥ (३।२)

bandhabaddho 'pi calati vikṣiptāṅgaiḥ samāhatā ||

4.1४.१

शैलैर् आक्रान्तदेहो ऽपि न ममार च यः पुरा । (४।१)

śailair ākrāntadeho 'pi na mamāra ca yaḥ purā |

4.2४.२

त्वयैवातीव माहात्म्यं कथितं यस्य धीमतः ॥ (४।२)

tvayaivātīva māhātmyaṃ kathitaṃ yasya dhīmataḥ ||

5.1५.१

तस्य प्रभावम् अतुलं विष्णोर् भक्तिमतो मुने । (५।१)

tasya prabhāvam atulaṃ viṣṇor bhaktimato mune |

5.2५.२

श्रोतुम् इच्छामि यस्यैतच्चरितं त्व् अमितौजसः ॥ (५।२)

śrotum icchāmi yasyaitaccaritaṃ tv amitaujasaḥ ||

6.1६.१

किंनिमित्तम् असौ शस्त्रैर् विक्षतो दितिजैर् मुने । (६।१)

kiṃnimittam asau śastrair vikṣato ditijair mune |

6.2६.२

किमर्थं चाब्धिसलिले निक्षिप्तो धर्मतत्परः ॥ (६।२)

kimarthaṃ cābdhisalile nikṣipto dharmatatparaḥ ||

7.1७.१

आक्रान्तः पर्वतैः कस्मात् कस्माद् दष्टो महोरगैः । (७।१)

ākrāntaḥ parvataiḥ kasmāt kasmād daṣṭo mahoragaiḥ |

7.2७.२

क्षिप्तः किम् अद्रिशिखरात् किं वा पावकसंचये ॥ (७।२)

kṣiptaḥ kim adriśikharāt kiṃ vā pāvakasaṃcaye ||

8.1८.१

दिग्दन्तिनां दन्तभूमिं स च कस्मान् निरूपितः । (८।१)

digdantināṃ dantabhūmiṃ sa ca kasmān nirūpitaḥ |

8.2८.२

संशोषको ऽनिलश् चास्य प्रयुक्तः किं महासुरैः ॥ (८।२)

saṃśoṣako 'nilaś cāsya prayuktaḥ kiṃ mahāsuraiḥ ||

9.1९.१

कृत्यां च दैत्यगुरवो युयुजुस् ते तु किं मुने । (९।१)

kṛtyāṃ ca daityaguravo yuyujus te tu kiṃ mune |

9.2९.२

शम्बरश् चापि मायानां सहस्रं किं प्रयुक्तवान् ॥ (९।२)

śambaraś cāpi māyānāṃ sahasraṃ kiṃ prayuktavān ||

10.1१०.१

हालाहलं विषं घोरं दैत्यसूदैर् महात्मनः । (१०।१)

hālāhalaṃ viṣaṃ ghoraṃ daityasūdair mahātmanaḥ |

10.2१०.२

कस्माद् दत्तं विनाशाय यज्जीर्णं तेन धीमता ॥ (१०।२)

kasmād dattaṃ vināśāya yajjīrṇaṃ tena dhīmatā ||

11.1११.१

एतत् सर्वं महाभाग प्रह्लादस्य महात्मनः । (११।१)

etat sarvaṃ mahābhāga prahlādasya mahātmanaḥ |

11.2११.२

चरितं श्रोतुम् इच्छामि महामाहात्म्यसूचकम् ॥ (११।२)

caritaṃ śrotum icchāmi mahāmāhātmyasūcakam ||

12.1१२.१

न हि कौतूहलं तत्र यद् दैत्यैर् न हतो हि सः । (१२।१)

na hi kautūhalaṃ tatra yad daityair na hato hi saḥ |

12.2१२.२

अनन्यमनसो विष्णौ कः समर्थो निपातने ॥ (१२।२)

ananyamanaso viṣṇau kaḥ samartho nipātane ||

13.1१३.१

तस्मिन् धर्मपरे नित्यं केशवाराधनोद्यते । (१३।१)

tasmin dharmapare nityaṃ keśavārādhanodyate |

13.2१३.२

स्ववंशप्रभवैर् दैत्यैः कर्तुं द्वेषो ऽतिदुष्करः ॥ (१३।२)

svavaṃśaprabhavair daityaiḥ kartuṃ dveṣo 'tiduṣkaraḥ ||

14.1१४.१

धर्मात्मनि महाभागे विष्णुभक्ते विमत्सरे । (१४।१)

dharmātmani mahābhāge viṣṇubhakte vimatsare |

14.2१४.२

दैतेयैः प्रहृतं कस्मात् तन् ममाख्यातुम् अर्हसि ॥ (१४।२)

daiteyaiḥ prahṛtaṃ kasmāt tan mamākhyātum arhasi ||

15.1१५.१

प्रहरन्ति महात्मानो विपक्षे चापि नेदृशे । (१५।१)

praharanti mahātmāno vipakṣe cāpi nedṛśe |

15.2१५.२

गुणैः समन्विते साधौ किं पुनर् यः स्वपक्षजः ॥ (१५।२)

guṇaiḥ samanvite sādhau kiṃ punar yaḥ svapakṣajaḥ ||

16.1१६.१

तद् एतत् कथ्यतां सर्वं विस्तरान् मुनिसत्तम । (१६।१)

tad etat kathyatāṃ sarvaṃ vistarān munisattama |

16.2१६.२

दैत्येश्वरस्य चरितं श्रोतुम् इच्छाम्य् अशेषतः ॥ (१६।२)

daityeśvarasya caritaṃ śrotum icchāmy aśeṣataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 1, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit