विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 5

85 of 126 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

विमुक्तो वसुदेवो ऽपि नन्दस्य शकटं गतः । (१।२)

vimukto vasudevo 'pi nandasya śakaṭaṃ gataḥ |

1.3१.३

प्रहृष्टं दृष्टवान्नन्दं पुत्रो जातो ममेति वै ॥ (१।३)

prahṛṣṭaṃ dṛṣṭavānnandaṃ putro jāto mameti vai ||

2.1२.१

वसुदेवो ऽपि तं प्राह दिष्ट्या दिष्ट्येति सादरम् । (२।१)

vasudevo 'pi taṃ prāha diṣṭyā diṣṭyeti sādaram |

2.2२.२

वार्द्धके ऽपि समुत्पन्नस्तनयो यत्तवाधुना ॥ (२।२)

vārddhake 'pi samutpannastanayo yattavādhunā ||

3.1३.१

दत्तो हि वार्षिकः सर्वो भवद्भिर्नृपतेः करः । (३।१)

datto hi vārṣikaḥ sarvo bhavadbhirnṛpateḥ karaḥ |

3.2३.२

यदर्थमागतास्तस्मान्नात्र स्थेयं महाधनाः ॥ (३।२)

yadarthamāgatāstasmānnātra stheyaṃ mahādhanāḥ ||

4.1४.१

यदर्थमागताः कार्यं तन्निष्पन्नं किमास्यते । (४।१)

yadarthamāgatāḥ kāryaṃ tanniṣpannaṃ kimāsyate |

4.2४.२

भवद्भिर्गम्यतां नन्द तच्छीघ्रं निजगोकुलम् ॥ (४।२)

bhavadbhirgamyatāṃ nanda tacchīghraṃ nijagokulam ||

5.1५.१

ममापि बालकस्तत्र रोहिणीप्रसवो हि यः । (५।१)

mamāpi bālakastatra rohiṇīprasavo hi yaḥ |

5.2५.२

स रक्षणीयो भवता यथायं तनयो निजः ॥ (५।२)

sa rakṣaṇīyo bhavatā yathāyaṃ tanayo nijaḥ ||

6.1६.१

इत्युक्ताः प्रययुर्गोपा नन्दगोपपुरोगमाः । (६।१)

ityuktāḥ prayayurgopā nandagopapurogamāḥ |

6.2६.२

शकटारोपितैर्भाण्डैः करं दत्त्वा महाबलाः ॥ (६।२)

śakaṭāropitairbhāṇḍaiḥ karaṃ dattvā mahābalāḥ ||

7.1७.१

वसतां गोकुले तेषां पूतना बालघातिनी । (७।१)

vasatāṃ gokule teṣāṃ pūtanā bālaghātinī |

7.2७.२

सुप्तं कृष्णमुपादाय रात्रौ तस्मै ददौ स्तनम् ॥ (७।२)

suptaṃ kṛṣṇamupādāya rātrau tasmai dadau stanam ||

8.1८.१

यस्मै यस्मै स्तनं रात्रौ पूतना सम्प्रयच्छति । (८।१)

yasmai yasmai stanaṃ rātrau pūtanā samprayacchati |

8.2८.२

तस्य तस्य क्षणेनाङ्गं बालकस्योपहन्यते ॥ (८।२)

tasya tasya kṣaṇenāṅgaṃ bālakasyopahanyate ||

9.1९.१

कृष्णस्तस्याः स्तनं गाढं कराभ्याम् अतिपीडितम् । (९।१)

kṛṣṇastasyāḥ stanaṃ gāḍhaṃ karābhyām atipīḍitam |

9.2९.२

गृहीत्वा प्राणसहितं पपौ कोपसमन्वितः ॥ (९।२)

gṛhītvā prāṇasahitaṃ papau kopasamanvitaḥ ||

10.1१०.१

सा विमुक्तमहारावा विच्छिन्नस्नायुबन्धना । (१०।१)

sā vimuktamahārāvā vicchinnasnāyubandhanā |

10.2१०.२

पपात पूतना भूमौ म्रियमाणातिभीषणा ॥ (१०।२)

papāta pūtanā bhūmau mriyamāṇātibhīṣaṇā ||

11.1११.१

तन्नादश्रुतिसंत्रासात् प्रबुद्धास्ते व्रजौकसः । (११।१)

tannādaśrutisaṃtrāsāt prabuddhāste vrajaukasaḥ |

11.2११.२

ददृशुः पूतनोत्सङ्गे कृष्णं तां च निपातिताम् ॥ (११।२)

dadṛśuḥ pūtanotsaṅge kṛṣṇaṃ tāṃ ca nipātitām ||

12.1१२.१

आदाय कृष्णं संत्रस्ता यशोदापि द्विजोत्तम । (१२।१)

ādāya kṛṣṇaṃ saṃtrastā yaśodāpi dvijottama |

12.2१२.२

गोपुच्छं भ्राम्य हस्तेन बालदोषमपाकरोत् ॥ (१२।२)

gopucchaṃ bhrāmya hastena bāladoṣamapākarot ||

13.1१३.१

गोपुरीषमुपादाय नन्दगोपो ऽपि मस्तके । (१३।१)

gopurīṣamupādāya nandagopo 'pi mastake |

13.2१३.२

कृष्णस्य प्रददौ रक्षां कुर्वंश्चैतदुदीरयन् ॥ (१३।२)

kṛṣṇasya pradadau rakṣāṃ kurvaṃścaitadudīrayan ||

14.1१४.१

नन्दगोप उवाच । (१४।१)

nandagopa uvāca

14.2१४.२

रक्षतु त्वामशेषाणां भूतानां प्रभवो हरिः । (१४।२)

rakṣatu tvāmaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ prabhavo hariḥ |

14.3१४.३

यस्य नाभिसमुद्भूतपङ्कजादभवज्जगत् ॥ (१४।३)

yasya nābhisamudbhūtapaṅkajādabhavajjagat ||

15.1१५.१

येन दंष्ट्राग्रविधृता धारयत्यवनी जगत् । (१५।१)

yena daṃṣṭrāgravidhṛtā dhārayatyavanī jagat |

15.2१५.२

वराहरूपधृग्देवः स त्वां रक्षतु केशवः ॥ (१५।२)

varāharūpadhṛgdevaḥ sa tvāṃ rakṣatu keśavaḥ ||

16.1१६.१

नखाङ्कुरविनिर्भिन्नवैरिवक्षःस्थलो विभुः । (१६।१)

nakhāṅkuravinirbhinnavairivakṣaḥsthalo vibhuḥ |

16.2१६.२

नृसिंहरूपी सर्वत्र स त्वां रक्षतु केशवः ॥ (१६।२)

nṛsiṃharūpī sarvatra sa tvāṃ rakṣatu keśavaḥ ||

17.1१७.१

वामनो रक्षतु सदा भवन्तं यः क्षणादभूत् । (१७।१)

vāmano rakṣatu sadā bhavantaṃ yaḥ kṣaṇādabhūt |

17.2१७.२

त्रिविक्रमक्रमाक्रान्तत्रैलोक्यः स्फुरदायुधः ॥ (१७।२)

trivikramakramākrāntatrailokyaḥ sphuradāyudhaḥ ||

18.1१८.१

शिरस्ते पातु गोविन्दः कण्ठं रक्षतु केशवः । (१८।१)

śiraste pātu govindaḥ kaṇṭhaṃ rakṣatu keśavaḥ |

18.2१८.२

गुह्यं सजठरं विष्णुर्जङ्घे पादौ जनार्दनः ॥ (१८।२)

guhyaṃ sajaṭharaṃ viṣṇurjaṅghe pādau janārdanaḥ ||

19.1१९.१

मुखं बाहू प्रबाहू च मनः सर्वेन्द्रियाणि च । (१९।१)

mukhaṃ bāhū prabāhū ca manaḥ sarvendriyāṇi ca |

19.2१९.२

रक्षत्वव्याहतैश्वर्यस्तव नारायणो ऽव्ययः ॥ (१९।२)

rakṣatvavyāhataiśvaryastava nārāyaṇo 'vyayaḥ ||

20.1२०.१

शार्ङ्गचक्रगदापाणेः शङ्खनादहताः क्षयम् । (२०।१)

śārṅgacakragadāpāṇeḥ śaṅkhanādahatāḥ kṣayam |

20.2२०.२

गच्छन्तु प्रेतकूष्माण्डराक्षसा ये तवाहिताः ॥ (२०।२)

gacchantu pretakūṣmāṇḍarākṣasā ye tavāhitāḥ ||

21.1२१.१

त्वां पातु दिक्षु वैकुण्ठो विदिक्षु मधुसूदनः । (२१।१)

tvāṃ pātu dikṣu vaikuṇṭho vidikṣu madhusūdanaḥ |

21.2२१.२

हृषीकेशो ऽम्बरे भूमौ रक्षतु त्वां महीधरः ॥ (२१।२)

hṛṣīkeśo 'mbare bhūmau rakṣatu tvāṃ mahīdharaḥ ||

22.1२२.१

पराशर उवाच । (२२।१)

parāśara uvāca

22.2२२.२

एवं कृतस्वस्त्ययनो नन्दगोपेन बालकः । (२२।२)

evaṃ kṛtasvastyayano nandagopena bālakaḥ |

22.3२२.३

शायितः शकटस्याधो बालपर्यङ्किकातले ॥ (२२।३)

śāyitaḥ śakaṭasyādho bālaparyaṅkikātale ||

23.1२३.१

ते च गोपा महद्दृष्ट्वा पूतनायाः कलेवरम् । (२३।१)

te ca gopā mahaddṛṣṭvā pūtanāyāḥ kalevaram |

23.2२३.२

मृतायाः परमं त्रासं विस्मयं च तदा ययुः ॥ (२३।२)

mṛtāyāḥ paramaṃ trāsaṃ vismayaṃ ca tadā yayuḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit