ViPur, 5, 5
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रहृष्टं दृष्टवान्नन्दं पुत्रो जातो ममेति वै ॥ (१।३)
prahṛṣṭaṃ dṛṣṭavānnandaṃ putro jāto mameti vai ||
वसुदेवो ऽपि तं प्राह दिष्ट्या दिष्ट्येति सादरम् । (२।१)
vasudevo 'pi taṃ prāha diṣṭyā diṣṭyeti sādaram |
वार्द्धके ऽपि समुत्पन्नस्तनयो यत्तवाधुना ॥ (२।२)
vārddhake 'pi samutpannastanayo yattavādhunā ||
दत्तो हि वार्षिकः सर्वो भवद्भिर्नृपतेः करः । (३।१)
datto hi vārṣikaḥ sarvo bhavadbhirnṛpateḥ karaḥ |
यदर्थमागतास्तस्मान्नात्र स्थेयं महाधनाः ॥ (३।२)
yadarthamāgatāstasmānnātra stheyaṃ mahādhanāḥ ||
यदर्थमागताः कार्यं तन्निष्पन्नं किमास्यते । (४।१)
yadarthamāgatāḥ kāryaṃ tanniṣpannaṃ kimāsyate |
भवद्भिर्गम्यतां नन्द तच्छीघ्रं निजगोकुलम् ॥ (४।२)
bhavadbhirgamyatāṃ nanda tacchīghraṃ nijagokulam ||
शकटारोपितैर्भाण्डैः करं दत्त्वा महाबलाः ॥ (६।२)
śakaṭāropitairbhāṇḍaiḥ karaṃ dattvā mahābalāḥ ||
सुप्तं कृष्णमुपादाय रात्रौ तस्मै ददौ स्तनम् ॥ (७।२)
suptaṃ kṛṣṇamupādāya rātrau tasmai dadau stanam ||
यस्मै यस्मै स्तनं रात्रौ पूतना सम्प्रयच्छति । (८।१)
yasmai yasmai stanaṃ rātrau pūtanā samprayacchati |
कृष्णस्तस्याः स्तनं गाढं कराभ्याम् अतिपीडितम् । (९।१)
kṛṣṇastasyāḥ stanaṃ gāḍhaṃ karābhyām atipīḍitam |
तन्नादश्रुतिसंत्रासात् प्रबुद्धास्ते व्रजौकसः । (११।१)
tannādaśrutisaṃtrāsāt prabuddhāste vrajaukasaḥ |
ददृशुः पूतनोत्सङ्गे कृष्णं तां च निपातिताम् ॥ (११।२)
dadṛśuḥ pūtanotsaṅge kṛṣṇaṃ tāṃ ca nipātitām ||
आदाय कृष्णं संत्रस्ता यशोदापि द्विजोत्तम । (१२।१)
ādāya kṛṣṇaṃ saṃtrastā yaśodāpi dvijottama |
गोपुच्छं भ्राम्य हस्तेन बालदोषमपाकरोत् ॥ (१२।२)
gopucchaṃ bhrāmya hastena bāladoṣamapākarot ||
कृष्णस्य प्रददौ रक्षां कुर्वंश्चैतदुदीरयन् ॥ (१३।२)
kṛṣṇasya pradadau rakṣāṃ kurvaṃścaitadudīrayan ||
रक्षतु त्वामशेषाणां भूतानां प्रभवो हरिः । (१४।२)
rakṣatu tvāmaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ prabhavo hariḥ |
नखाङ्कुरविनिर्भिन्नवैरिवक्षःस्थलो विभुः । (१६।१)
nakhāṅkuravinirbhinnavairivakṣaḥsthalo vibhuḥ |
नृसिंहरूपी सर्वत्र स त्वां रक्षतु केशवः ॥ (१६।२)
nṛsiṃharūpī sarvatra sa tvāṃ rakṣatu keśavaḥ ||
वामनो रक्षतु सदा भवन्तं यः क्षणादभूत् । (१७।१)
vāmano rakṣatu sadā bhavantaṃ yaḥ kṣaṇādabhūt |
त्रिविक्रमक्रमाक्रान्तत्रैलोक्यः स्फुरदायुधः ॥ (१७।२)
trivikramakramākrāntatrailokyaḥ sphuradāyudhaḥ ||
शिरस्ते पातु गोविन्दः कण्ठं रक्षतु केशवः । (१८।१)
śiraste pātu govindaḥ kaṇṭhaṃ rakṣatu keśavaḥ |
गुह्यं सजठरं विष्णुर्जङ्घे पादौ जनार्दनः ॥ (१८।२)
guhyaṃ sajaṭharaṃ viṣṇurjaṅghe pādau janārdanaḥ ||
मुखं बाहू प्रबाहू च मनः सर्वेन्द्रियाणि च । (१९।१)
mukhaṃ bāhū prabāhū ca manaḥ sarvendriyāṇi ca |
रक्षत्वव्याहतैश्वर्यस्तव नारायणो ऽव्ययः ॥ (१९।२)
rakṣatvavyāhataiśvaryastava nārāyaṇo 'vyayaḥ ||
शार्ङ्गचक्रगदापाणेः शङ्खनादहताः क्षयम् । (२०।१)
śārṅgacakragadāpāṇeḥ śaṅkhanādahatāḥ kṣayam |
गच्छन्तु प्रेतकूष्माण्डराक्षसा ये तवाहिताः ॥ (२०।२)
gacchantu pretakūṣmāṇḍarākṣasā ye tavāhitāḥ ||
त्वां पातु दिक्षु वैकुण्ठो विदिक्षु मधुसूदनः । (२१।१)
tvāṃ pātu dikṣu vaikuṇṭho vidikṣu madhusūdanaḥ |
हृषीकेशो ऽम्बरे भूमौ रक्षतु त्वां महीधरः ॥ (२१।२)
hṛṣīkeśo 'mbare bhūmau rakṣatu tvāṃ mahīdharaḥ ||
ते च गोपा महद्दृष्ट्वा पूतनायाः कलेवरम् । (२३।१)
te ca gopā mahaddṛṣṭvā pūtanāyāḥ kalevaram |
मृतायाः परमं त्रासं विस्मयं च तदा ययुः ॥ (२३।२)
mṛtāyāḥ paramaṃ trāsaṃ vismayaṃ ca tadā yayuḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.