विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 12

92 of 126 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

धृते गोवर्धने शैले परित्राते च गोकुले । (१।२)

dhṛte govardhane śaile paritrāte ca gokule |

1.3१.३

रोचयामास कृष्णस्य दर्शनं पाकशासनः ॥ (१।३)

rocayāmāsa kṛṣṇasya darśanaṃ pākaśāsanaḥ ||

2.1२.१

सो ऽधिरुह्य महानागमैरावतम् अमित्रजित् । (२।१)

so 'dhiruhya mahānāgamairāvatam amitrajit |

2.2२.२

गोवर्धनगिरौ कृष्णं ददर्श त्रिदशेश्वरः ॥ (२।२)

govardhanagirau kṛṣṇaṃ dadarśa tridaśeśvaraḥ ||

3.1३.१

चारयन्तं महावीर्यं गाश्च गोपवपुर्धरम् । (३।१)

cārayantaṃ mahāvīryaṃ gāśca gopavapurdharam |

3.2३.२

कृत्स्नस्य जगतो गोपं वृतं गोपकुमारकैः ॥ (३।२)

kṛtsnasya jagato gopaṃ vṛtaṃ gopakumārakaiḥ ||

4.1४.१

गरुडं च ददर्शोच्चैरन्तर्धानगतं द्विज । (४।१)

garuḍaṃ ca dadarśoccairantardhānagataṃ dvija |

4.2४.२

कृतच्छायं हरेर्मूर्ध्नि पक्षाभ्यां पक्षिपुंगवम् ॥ (४।२)

kṛtacchāyaṃ harermūrdhni pakṣābhyāṃ pakṣipuṃgavam ||

5.1५.१

अवरुह्य स नागेन्द्रादेकान्ते मधुसूदनम् । (५।१)

avaruhya sa nāgendrādekānte madhusūdanam |

5.2५.२

शक्रः सस्मितमाहेदं प्रीतिविस्तारितेक्षणः ॥ (५।२)

śakraḥ sasmitamāhedaṃ prītivistāritekṣaṇaḥ ||

6.1६.१

इन्द्र उवाच । (६।१)

indra uvāca

6.2६.२

कृष्ण कृष्ण शृणुष्वेदं यदर्थमहमागतः । (६।२)

kṛṣṇa kṛṣṇa śṛṇuṣvedaṃ yadarthamahamāgataḥ |

6.3६.३

त्वत्समीपं महाभाग नैतच्चिन्त्यं त्वयान्यथा ॥ (६।३)

tvatsamīpaṃ mahābhāga naitaccintyaṃ tvayānyathā ||

7.1७.१

भारावतारणार्थाय पृथिव्याः पृथिवीतलम् । (७।१)

bhārāvatāraṇārthāya pṛthivyāḥ pṛthivītalam |

7.2७.२

अवतीर्णो ऽखिलाधार त्वमेव परमेश्वरः ॥ (७।२)

avatīrṇo 'khilādhāra tvameva parameśvaraḥ ||

8.1८.१

महभङ्गविरुद्धेन मया गोकुलनाशकाः । (८।१)

mahabhaṅgaviruddhena mayā gokulanāśakāḥ |

8.2८.२

समादिष्टा महामेघास्तैश्चैतत्कदनं कृतम् ॥ (८।२)

samādiṣṭā mahāmeghāstaiścaitatkadanaṃ kṛtam ||

9.1९.१

त्रातास्ताश्च त्वया गावः समुत्पाट्य महागिरिम् । (९।१)

trātāstāśca tvayā gāvaḥ samutpāṭya mahāgirim |

9.2९.२

तेनाहं तोषितो वीर कर्मणात्यद्भुतेन ते ॥ (९।२)

tenāhaṃ toṣito vīra karmaṇātyadbhutena te ||

10.1१०.१

साधितं कृष्ण देवानामहं मन्ये प्रयोजनम् । (१०।१)

sādhitaṃ kṛṣṇa devānāmahaṃ manye prayojanam |

10.2१०.२

त्वयायमद्रिप्रवरः करेणैकेन यद्धृतः ॥ (१०।२)

tvayāyamadripravaraḥ kareṇaikena yaddhṛtaḥ ||

11.1११.१

गोभिश्च चोदितः कृष्ण त्वत्सकाशमिहागतः । (११।१)

gobhiśca coditaḥ kṛṣṇa tvatsakāśamihāgataḥ |

11.2११.२

त्वया त्राताभिरत्यर्थं युष्मत्सत्कारकारणात् ॥ (११।२)

tvayā trātābhiratyarthaṃ yuṣmatsatkārakāraṇāt ||

12.1१२.१

स त्वां कृष्णाभिषेक्ष्यामि गवां वाक्यप्रचोदितः । (१२।१)

sa tvāṃ kṛṣṇābhiṣekṣyāmi gavāṃ vākyapracoditaḥ |

12.2१२.२

उपेन्द्रत्वे गवामिन्द्रो गोविन्दस्त्वं भविष्यसि ॥ (१२।२)

upendratve gavāmindro govindastvaṃ bhaviṣyasi ||

13.1१३.१

पराशर उवाच । (१३।१)

parāśara uvāca

13.2१३.२

अथोपवाह्यादादाय घण्टामैरावताद्गजात् । (१३।२)

athopavāhyādādāya ghaṇṭāmairāvatādgajāt |

13.3१३.३

अभिषेकं तया चक्रे पवित्रजलपूर्णया ॥ (१३।३)

abhiṣekaṃ tayā cakre pavitrajalapūrṇayā ||

14.1१४.१

क्रियमाणे ऽभिषेके तु गावः कृष्णस्य तत्क्षणात् । (१४।१)

kriyamāṇe 'bhiṣeke tu gāvaḥ kṛṣṇasya tatkṣaṇāt |

14.2१४.२

प्रस्नवोद्भूतदुग्धार्द्रां सद्यश्चक्रुर्वसुंधराम् ॥ (१४।२)

prasnavodbhūtadugdhārdrāṃ sadyaścakrurvasuṃdharām ||

15.1१५.१

अभिषिच्य गवां वाक्याद्देवेन्द्रो वै जनार्दनम् । (१५।१)

abhiṣicya gavāṃ vākyāddevendro vai janārdanam |

15.2१५.२

प्रीत्या सप्रश्रयं कृष्णं पुनराह शचीपतिः ॥ (१५।२)

prītyā sapraśrayaṃ kṛṣṇaṃ punarāha śacīpatiḥ ||

16.1१६.१

गवामेतत्कृतं वाक्यं तथान्यदपि मे शृणु । (१६।१)

gavāmetatkṛtaṃ vākyaṃ tathānyadapi me śṛṇu |

16.2१६.२

यद्ब्रवीमि महाभाग भारावतरणेच्छया ॥ (१६।२)

yadbravīmi mahābhāga bhārāvataraṇecchayā ||

17.1१७.१

ममांशः पुरुषव्याघ्र पृथायां पृथिवीतले । (१७।१)

mamāṃśaḥ puruṣavyāghra pṛthāyāṃ pṛthivītale |

17.2१७.२

अवतीर्णो ऽर्जुनो नाम स रक्ष्यो भवता सदा ॥ (१७।२)

avatīrṇo 'rjuno nāma sa rakṣyo bhavatā sadā ||

18.1१८.१

भारावतरणे साह्यं स ते वीरः करिष्यति । (१८।१)

bhārāvataraṇe sāhyaṃ sa te vīraḥ kariṣyati |

18.2१८.२

स रक्षणीयो भवता यथात्मा मधुसूदन ॥ (१८।२)

sa rakṣaṇīyo bhavatā yathātmā madhusūdana ||

19.1१९.१

भगवानुवाच । (१९।१)

bhagavānuvāca |

19.2१९.२

जानामि भारते वंशे जातं पार्थं तवांशकम् । (१९।२)

jānāmi bhārate vaṃśe jātaṃ pārthaṃ tavāṃśakam |

19.3१९.३

तमहं पालयिष्यामि यावत्स्थास्यामि भूतले ॥ (१९।३)

tamahaṃ pālayiṣyāmi yāvatsthāsyāmi bhūtale ||

20.1२०.१

यावन्महीतले शक्र स्थास्याम्यहमरिंदम । (२०।१)

yāvanmahītale śakra sthāsyāmyahamariṃdama |

20.2२०.२

न तावदर्जुनं कश्चिद्देवेन्द्र युधि जेष्यति ॥ (२०।२)

na tāvadarjunaṃ kaściddevendra yudhi jeṣyati ||

21.1२१.१

कंसो नाम महाबाहुर्दैत्यो ऽरिष्टस्तथापरः । (२१।१)

kaṃso nāma mahābāhurdaityo 'riṣṭastathāparaḥ |

21.2२१.२

केशी कुवलयापीडो नरकाद्यास्तथापरे ॥ (२१।२)

keśī kuvalayāpīḍo narakādyāstathāpare ||

22.1२२.१

हतेष्वेतेषु देवेन्द्र भविष्यति महाहवः । (२२।१)

hateṣveteṣu devendra bhaviṣyati mahāhavaḥ |

22.2२२.२

तत्र विद्धि सहस्राक्ष भारावतरणं कृतम् ॥ (२२।२)

tatra viddhi sahasrākṣa bhārāvataraṇaṃ kṛtam ||

23.1२३.१

स त्वं गच्छ न संतापं पुत्रार्थे कर्तुमर्हसि । (२३।१)

sa tvaṃ gaccha na saṃtāpaṃ putrārthe kartumarhasi |

23.2२३.२

नार्जुनस्य रिपुः कश्चिन्ममाग्रे प्रभविष्यति ॥ (२३।२)

nārjunasya ripuḥ kaścinmamāgre prabhaviṣyati ||

24.1२४.१

अर्जुनार्थे त्वहं सर्वान्युधिष्ठिरपुरोगमान् । (२४।१)

arjunārthe tvahaṃ sarvānyudhiṣṭhirapurogamān |

24.2२४.२

निवृत्ते भारते युद्धे कुन्त्यै दास्याम्यविक्षतान् ॥ (२४।२)

nivṛtte bhārate yuddhe kuntyai dāsyāmyavikṣatān ||

25.1२५.१

पराशर उवाच । (२५।१)

parāśara uvāca

25.2२५.२

इत्युक्तः सम्परिष्वज्य देवराजो जनार्दनम् । (२५।२)

ityuktaḥ sampariṣvajya devarājo janārdanam |

25.3२५.३

आरुह्यैरावतं नागं पुनरेव दिवं ययौ ॥ (२५।३)

āruhyairāvataṃ nāgaṃ punareva divaṃ yayau ||

26.1२६.१

कृष्णो ऽपि सहितो गोभिर्गोपालैश्च पुनर्व्रजम् । (२६।१)

kṛṣṇo 'pi sahito gobhirgopālaiśca punarvrajam |

26.2२६.२

आजगामाथ गोपीनां दृष्टिपूतेन वर्त्मना ॥ (२६।२)

ājagāmātha gopīnāṃ dṛṣṭipūtena vartmanā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit