विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 16

96 of 126 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

केशी चापि बलोदग्रः कंसदूतप्रचोदितः । (१।२)

keśī cāpi balodagraḥ kaṃsadūtapracoditaḥ |

1.3१.३

कृष्णस्य निधनाकाङ्क्षी वृन्दावनमुपागमत् ॥ (१।३)

kṛṣṇasya nidhanākāṅkṣī vṛndāvanamupāgamat ||

2.1२.१

स खुरक्षतभूपृष्ठः सटाक्षेपधुताम्बुदः । (२।१)

sa khurakṣatabhūpṛṣṭhaḥ saṭākṣepadhutāmbudaḥ |

2.2२.२

प्लुतविक्रान्तचन्द्रार्कमार्गो गोपानुपाद्रवत् ॥ (२।२)

plutavikrāntacandrārkamārgo gopānupādravat ||

3.1३.१

तस्य हेषितशब्देन गोपाला दैत्यवाजिनः । (३।१)

tasya heṣitaśabdena gopālā daityavājinaḥ |

3.2३.२

गोप्यश्च भयसंविग्ना गोविन्दं शरणं ययुः ॥ (३।२)

gopyaśca bhayasaṃvignā govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ ||

4.1४.१

त्राहि त्राहीति गोविन्दः श्रुत्वा तेषां तदा वचः । (४।१)

trāhi trāhīti govindaḥ śrutvā teṣāṃ tadā vacaḥ |

4.2४.२

सतोयजलदध्वानगम्भीरमिदमुक्तवान् ॥ (४।२)

satoyajaladadhvānagambhīramidamuktavān ||

5.1५.१

भगवान् उवाच । (५।१)

bhagavān uvāca

5.2५.२

अलं त्रासेन गोपालाः केशिनः किं भयातुरैः । (५।२)

alaṃ trāsena gopālāḥ keśinaḥ kiṃ bhayāturaiḥ |

5.3५.३

भवद्भिर्गोपजातीयैर्वीरवीर्यं विलोप्यते ॥ (५।३)

bhavadbhirgopajātīyairvīravīryaṃ vilopyate ||

6.1६.१

किमनेनाल्पसारेण हेषिताटोपकारिणा । (६।१)

kimanenālpasāreṇa heṣitāṭopakāriṇā |

6.2६.२

दैतेयबलवाह्येन वल्गता दुष्टवाजिना ॥ (६।२)

daiteyabalavāhyena valgatā duṣṭavājinā ||

7.1७.१

एह्येहि दुष्ट कृष्णो ऽहं पूष्णोर् इव पिनाकधृत् । (७।१)

ehyehi duṣṭa kṛṣṇo 'haṃ pūṣṇor iva pinākadhṛt |

7.2७.२

पातयिष्यामि दशनान्वदनादखिलांस्तव ॥ (७।२)

pātayiṣyāmi daśanānvadanādakhilāṃstava ||

8.1८.१

इत्युक्त्वास्फोट्य गोविन्दः केशिनः संमुखं ययौ । (८।१)

ityuktvāsphoṭya govindaḥ keśinaḥ saṃmukhaṃ yayau |

8.2८.२

विवृतास्यस्तु सो ऽप्येनं दैतेयाश्व उपाद्रवत् ॥ (८।२)

vivṛtāsyastu so 'pyenaṃ daiteyāśva upādravat ||

9.1९.१

बाहुमाभोगिनं कृत्वा मुखे तस्य जनार्दनः । (९।१)

bāhumābhoginaṃ kṛtvā mukhe tasya janārdanaḥ |

9.2९.२

प्रवेशयामास तदा केशिनो दुष्टवाजिनः ॥ (९।२)

praveśayāmāsa tadā keśino duṣṭavājinaḥ ||

10.1१०.१

केशिनो वदनं तेन विशता कृष्णबाहुना । (१०।१)

keśino vadanaṃ tena viśatā kṛṣṇabāhunā |

10.2१०.२

शातिता दशनाः पेतुः सिताभ्रावयवा इव ॥ (१०।२)

śātitā daśanāḥ petuḥ sitābhrāvayavā iva ||

11.1११.१

कृष्णस्य ववृधे बाहुः केशिदेहगतो द्विज । (११।१)

kṛṣṇasya vavṛdhe bāhuḥ keśidehagato dvija |

11.2११.२

विनाशाय यथा व्याधिर् आ संभूतेरुपेक्षितः ॥ (११।२)

vināśāya yathā vyādhir ā saṃbhūterupekṣitaḥ ||

12.1१२.१

विपाटितौष्ठो बहुलं सफेनं रुधिरं वमन् । (१२।१)

vipāṭitauṣṭho bahulaṃ saphenaṃ rudhiraṃ vaman |

12.2१२.२

सो ऽक्षिणी विवृते चक्रे निःसृते मुक्तबन्धने ॥ (१२।२)

so 'kṣiṇī vivṛte cakre niḥsṛte muktabandhane ||

13.1१३.१

जघान धरणीं पादैः शकृन्मूत्रं समुत्सृजन् । (१३।१)

jaghāna dharaṇīṃ pādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan |

13.2१३.२

स्वेदार्द्रगात्रः श्रान्तश्च निर्यत्नः सो ऽभवत्ततः ॥ (१३।२)

svedārdragātraḥ śrāntaśca niryatnaḥ so 'bhavattataḥ ||

14.1१४.१

व्यादितास्यो महारौद्रः सो ऽसुरः कृष्णबाहुना । (१४।१)

vyāditāsyo mahāraudraḥ so 'suraḥ kṛṣṇabāhunā |

14.2१४.२

निपपात द्विधाभूतो वैद्युतेन यथा द्रुमः ॥ (१४।२)

nipapāta dvidhābhūto vaidyutena yathā drumaḥ ||

15.1१५.१

द्विपादपृष्ठपुच्छार्धश्रवणैकाक्षिनासिके । (१५।१)

dvipādapṛṣṭhapucchārdhaśravaṇaikākṣināsike |

15.2१५.२

केशिनस्ते द्विधाभूते शकले द्वे विरेजतुः ॥ (१५।२)

keśinaste dvidhābhūte śakale dve virejatuḥ ||

16.1१६.१

हत्वा तु केशिनं कृष्णो गोपालैर्मुदितैर्वृतः । (१६।१)

hatvā tu keśinaṃ kṛṣṇo gopālairmuditairvṛtaḥ |

16.2१६.२

अनायस्ततनुः स्वस्थो हसंस्तत्रैव तस्थिवान् ॥ (१६।२)

anāyastatanuḥ svastho hasaṃstatraiva tasthivān ||

17.1१७.१

ततो गोप्यश्च गोपाश्च हते केशिनि विस्मिताः । (१७।१)

tato gopyaśca gopāśca hate keśini vismitāḥ |

17.2१७.२

तुष्टुवुः पुण्डरीकाक्षमनुरागमनोरमम् ॥ (१७।२)

tuṣṭuvuḥ puṇḍarīkākṣamanurāgamanoramam ||

18.1१८.१

अथाहान्तरितो विप्रो नारदो जलदे स्थितः । (१८।१)

athāhāntarito vipro nārado jalade sthitaḥ |

18.2१८.२

केशिनं निहतं दृष्ट्वा हर्षनिर्भरमानसः ॥ (१८।२)

keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā harṣanirbharamānasaḥ ||

19.1१९.१

साधु साधु जगन्नाथ लीलयैव यदच्युत । (१९।१)

sādhu sādhu jagannātha līlayaiva yadacyuta |

19.2१९.२

निहतो ऽयं त्वया केशी क्लेशदस्त्रिदिवौकसाम् ॥ (१९।२)

nihato 'yaṃ tvayā keśī kleśadastridivaukasām ||

20.1२०.१

युद्धोत्सुको ऽहमत्यर्थं नरवाजिमहाहवम् । (२०।१)

yuddhotsuko 'hamatyarthaṃ naravājimahāhavam |

20.2२०.२

अवृत्तपूर्वम् अन्यत्र द्रष्टुं स्वर्गादुपागतः ॥ (२०।२)

avṛttapūrvam anyatra draṣṭuṃ svargādupāgataḥ ||

21.1२१.१

स्वकर्माण्यवतारे ते कृतानि मधुसूदन । (२१।१)

svakarmāṇyavatāre te kṛtāni madhusūdana |

21.2२१.२

यानि तैर्विस्मितं चेतस्तोषम् एतेन मे गतम् ॥ (२१।२)

yāni tairvismitaṃ cetastoṣam etena me gatam ||

22.1२२.१

तुरगस्यास्य शक्रो ऽपि कृष्ण देवाश्च बिभ्यति । (२२।१)

turagasyāsya śakro 'pi kṛṣṇa devāśca bibhyati |

22.2२२.२

धूतकेसरजालस्य ह्रेषतो ऽभ्रावलोकिनः ॥ (२२।२)

dhūtakesarajālasya hreṣato 'bhrāvalokinaḥ ||

23.1२३.१

यस्मात्त्वयैष दुष्टात्मा हतः केशी जनार्दन । (२३।१)

yasmāttvayaiṣa duṣṭātmā hataḥ keśī janārdana |

23.2२३.२

तस्मात्केशवनाम्ना त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि ॥ (२३।२)

tasmātkeśavanāmnā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi ||

24.1२४.१

स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि कंसयुद्धे ऽधुना पुनः । (२४।१)

svastyastu te gamiṣyāmi kaṃsayuddhe 'dhunā punaḥ |

24.2२४.२

परश्वो ऽहं समेष्यामि त्वया केशिनिषूदन ॥ (२४।२)

paraśvo 'haṃ sameṣyāmi tvayā keśiniṣūdana ||

25.1२५.१

उग्रसेनसुते कंसे सानुगे विनिपातिते । (२५।१)

ugrasenasute kaṃse sānuge vinipātite |

25.2२५.२

भारावतारकर्ता त्वं पृथिव्याः पृथिवीधर ॥ (२५।२)

bhārāvatārakartā tvaṃ pṛthivyāḥ pṛthivīdhara ||

26.1२६.१

तत्रानेकप्रकाराणि युद्धानि पृथिवीक्षिताम् । (२६।१)

tatrānekaprakārāṇi yuddhāni pṛthivīkṣitām |

26.2२६.२

द्रष्टव्यानि मया युष्मत्प्रणीतानि जनार्दन ॥ (२६।२)

draṣṭavyāni mayā yuṣmatpraṇītāni janārdana ||

27.1२७.१

सो ऽहं यास्यामि गोविन्द देवकार्यं महत्कृतम् । (२७।१)

so 'haṃ yāsyāmi govinda devakāryaṃ mahatkṛtam |

27.2२७.२

त्वया सभाजितश्चाहं स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्यहम् ॥ (२७।२)

tvayā sabhājitaścāhaṃ svasti te 'stu vrajāmyaham ||

28.1२८.१

नारदे तु गते कृष्णः सह गोपैरविस्मितः । (२८।१)

nārade tu gate kṛṣṇaḥ saha gopairavismitaḥ |

28.2२८.२

विवेश गोकुलं गोपीनेत्रपानैकभाजनम् ॥ (२८।२)

viveśa gokulaṃ gopīnetrapānaikabhājanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit