ViPur, 5, 16
Select a line for its word-by-word analysis.
प्लुतविक्रान्तचन्द्रार्कमार्गो गोपानुपाद्रवत् ॥ (२।२)
plutavikrāntacandrārkamārgo gopānupādravat ||
गोप्यश्च भयसंविग्ना गोविन्दं शरणं ययुः ॥ (३।२)
gopyaśca bhayasaṃvignā govindaṃ śaraṇaṃ yayuḥ ||
त्राहि त्राहीति गोविन्दः श्रुत्वा तेषां तदा वचः । (४।१)
trāhi trāhīti govindaḥ śrutvā teṣāṃ tadā vacaḥ |
एह्येहि दुष्ट कृष्णो ऽहं पूष्णोर् इव पिनाकधृत् । (७।१)
ehyehi duṣṭa kṛṣṇo 'haṃ pūṣṇor iva pinākadhṛt |
इत्युक्त्वास्फोट्य गोविन्दः केशिनः संमुखं ययौ । (८।१)
ityuktvāsphoṭya govindaḥ keśinaḥ saṃmukhaṃ yayau |
विवृतास्यस्तु सो ऽप्येनं दैतेयाश्व उपाद्रवत् ॥ (८।२)
vivṛtāsyastu so 'pyenaṃ daiteyāśva upādravat ||
विनाशाय यथा व्याधिर् आ संभूतेरुपेक्षितः ॥ (११।२)
vināśāya yathā vyādhir ā saṃbhūterupekṣitaḥ ||
विपाटितौष्ठो बहुलं सफेनं रुधिरं वमन् । (१२।१)
vipāṭitauṣṭho bahulaṃ saphenaṃ rudhiraṃ vaman |
सो ऽक्षिणी विवृते चक्रे निःसृते मुक्तबन्धने ॥ (१२।२)
so 'kṣiṇī vivṛte cakre niḥsṛte muktabandhane ||
जघान धरणीं पादैः शकृन्मूत्रं समुत्सृजन् । (१३।१)
jaghāna dharaṇīṃ pādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan |
स्वेदार्द्रगात्रः श्रान्तश्च निर्यत्नः सो ऽभवत्ततः ॥ (१३।२)
svedārdragātraḥ śrāntaśca niryatnaḥ so 'bhavattataḥ ||
व्यादितास्यो महारौद्रः सो ऽसुरः कृष्णबाहुना । (१४।१)
vyāditāsyo mahāraudraḥ so 'suraḥ kṛṣṇabāhunā |
निपपात द्विधाभूतो वैद्युतेन यथा द्रुमः ॥ (१४।२)
nipapāta dvidhābhūto vaidyutena yathā drumaḥ ||
द्विपादपृष्ठपुच्छार्धश्रवणैकाक्षिनासिके । (१५।१)
dvipādapṛṣṭhapucchārdhaśravaṇaikākṣināsike |
केशिनस्ते द्विधाभूते शकले द्वे विरेजतुः ॥ (१५।२)
keśinaste dvidhābhūte śakale dve virejatuḥ ||
हत्वा तु केशिनं कृष्णो गोपालैर्मुदितैर्वृतः । (१६।१)
hatvā tu keśinaṃ kṛṣṇo gopālairmuditairvṛtaḥ |
अनायस्ततनुः स्वस्थो हसंस्तत्रैव तस्थिवान् ॥ (१६।२)
anāyastatanuḥ svastho hasaṃstatraiva tasthivān ||
ततो गोप्यश्च गोपाश्च हते केशिनि विस्मिताः । (१७।१)
tato gopyaśca gopāśca hate keśini vismitāḥ |
केशिनं निहतं दृष्ट्वा हर्षनिर्भरमानसः ॥ (१८।२)
keśinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā harṣanirbharamānasaḥ ||
निहतो ऽयं त्वया केशी क्लेशदस्त्रिदिवौकसाम् ॥ (१९।२)
nihato 'yaṃ tvayā keśī kleśadastridivaukasām ||
अवृत्तपूर्वम् अन्यत्र द्रष्टुं स्वर्गादुपागतः ॥ (२०।२)
avṛttapūrvam anyatra draṣṭuṃ svargādupāgataḥ ||
यानि तैर्विस्मितं चेतस्तोषम् एतेन मे गतम् ॥ (२१।२)
yāni tairvismitaṃ cetastoṣam etena me gatam ||
तुरगस्यास्य शक्रो ऽपि कृष्ण देवाश्च बिभ्यति । (२२।१)
turagasyāsya śakro 'pi kṛṣṇa devāśca bibhyati |
यस्मात्त्वयैष दुष्टात्मा हतः केशी जनार्दन । (२३।१)
yasmāttvayaiṣa duṣṭātmā hataḥ keśī janārdana |
तस्मात्केशवनाम्ना त्वं लोके ख्यातो भविष्यसि ॥ (२३।२)
tasmātkeśavanāmnā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi ||
स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामि कंसयुद्धे ऽधुना पुनः । (२४।१)
svastyastu te gamiṣyāmi kaṃsayuddhe 'dhunā punaḥ |
भारावतारकर्ता त्वं पृथिव्याः पृथिवीधर ॥ (२५।२)
bhārāvatārakartā tvaṃ pṛthivyāḥ pṛthivīdhara ||
तत्रानेकप्रकाराणि युद्धानि पृथिवीक्षिताम् । (२६।१)
tatrānekaprakārāṇi yuddhāni pṛthivīkṣitām |
द्रष्टव्यानि मया युष्मत्प्रणीतानि जनार्दन ॥ (२६।२)
draṣṭavyāni mayā yuṣmatpraṇītāni janārdana ||
सो ऽहं यास्यामि गोविन्द देवकार्यं महत्कृतम् । (२७।१)
so 'haṃ yāsyāmi govinda devakāryaṃ mahatkṛtam |
त्वया सभाजितश्चाहं स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्यहम् ॥ (२७।२)
tvayā sabhājitaścāhaṃ svasti te 'stu vrajāmyaham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.