ViPur, 3, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो दशगुणः कृत्स्नो यज्ञो ऽयं सर्वकामधुक् ॥ (१।३)
tato daśaguṇaḥ kṛtsno yajño 'yaṃ sarvakāmadhuk ||
ततो ऽत्र मत्सुतो व्यासो ऽष्टाविंशतितमे ऽन्तरे । (२।१)
tato 'tra matsuto vyāso 'ṣṭāviṃśatitame 'ntare |
वेदमेकं चतुष्पादं चतुर्धा व्यभजत्प्रभुः ॥ (२।२)
vedamekaṃ catuṣpādaṃ caturdhā vyabhajatprabhuḥ ||
वेदास्तथा समस्तैस्तैर्व्यस्ता व्यस्तैस्तथा मया ॥ (३।२)
vedāstathā samastaistairvyastā vyastaistathā mayā ||
कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं प्रभुम् । (५।१)
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum |
को ऽन्यो हि भुवि मैत्रेय महाभारतकृद्भवेत् ॥ (५।२)
ko 'nyo hi bhuvi maitreya mahābhāratakṛdbhavet ||
द्वापरे ह्यत्र मैत्रेय तन्मे शृणु यथार्थतः ॥ (६।२)
dvāpare hyatra maitreya tanme śṛṇu yathārthataḥ ||
ब्रह्मणा चोदितो व्यासो वेदान्व्यस्तुं प्रचक्रमे । (७।१)
brahmaṇā codito vyāso vedānvyastuṃ pracakrame |
सुमन्तुस्तस्य शिष्यो ऽभूद्वेदव्यासस्य धीमतः ॥ (९।२)
sumantustasya śiṣyo 'bhūdvedavyāsasya dhīmataḥ ||
एक आसीद्यजुर्वेदस् तं चतुर्धा व्यकल्पयत् । (११।१)
eka āsīdyajurvedas taṃ caturdhā vyakalpayat |
चातुर्होत्रम् अभूद्यस्मिंस् तेन यज्ञमथाकरोत् ॥ (११।२)
cāturhotram abhūdyasmiṃs tena yajñamathākarot ||
आध्वर्यवं यजुर्भिस्तु ऋग्भिर्होत्रं तथा मुनिः । (१२।१)
ādhvaryavaṃ yajurbhistu ṛgbhirhotraṃ tathā muniḥ |
औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः ॥ (१२।२)
audgātraṃ sāmabhiścakre brahmatvaṃ cāpyatharvabhiḥ ||
राज्ञस्त्वथर्ववेदेन सर्वकर्माणि स प्रभुः । (१४।१)
rājñastvatharvavedena sarvakarmāṇi sa prabhuḥ |
कारयामास मैत्रेय ब्रह्मत्वं च यथास्थितिः ॥ (१४।२)
kārayāmāsa maitreya brahmatvaṃ ca yathāsthitiḥ ||
इन्द्रप्रमतये प्रादाद् बाष्कलाय च संहिते ॥ (१६।२)
indrapramataye prādād bāṣkalāya ca saṃhite ||
बौध्यादिभ्यो ददौ तास्तु शिष्येभ्यः स महामतिः ॥ (१७।२)
baudhyādibhyo dadau tāstu śiṣyebhyaḥ sa mahāmatiḥ ||
बौध्याग्निमाठरौ तद्वद्याज्ञवल्क्यपराशरौ । (१८।१)
baudhyāgnimāṭharau tadvadyājñavalkyaparāśarau |
प्रतिशाखास्तु शाखायास्तस्यास्ते जगृहुर्मुने ॥ (१८।२)
pratiśākhāstu śākhāyāstasyāste jagṛhurmune ||
इन्द्रप्रमतिरेकां तु संहितां स्वसुतं ततः । (१९।१)
indrapramatirekāṃ tu saṃhitāṃ svasutaṃ tataḥ |
माण्डुकेयं महात्मानं मैत्रेयाध्यापयत्तदा ॥ (१९।२)
māṇḍukeyaṃ mahātmānaṃ maitreyādhyāpayattadā ||
तस्य शिष्यप्रशिष्येभ्यः पुत्रशिष्यान्क्रमाद्ययौ ॥ (२०।१)
tasya śiṣyapraśiṣyebhyaḥ putraśiṣyānkramādyayau ||
वेदमित्रस्तु शाकल्यः संहितां तामधीतवान् । (२१।१)
vedamitrastu śākalyaḥ saṃhitāṃ tāmadhītavān |
चकार संहिताः पञ्च शिष्येभ्यः प्रददौ च ताः ॥ (२१।२)
cakāra saṃhitāḥ pañca śiṣyebhyaḥ pradadau ca tāḥ ||
तस्य शिष्यास्तु ये पञ्च तेषां नामानि मे शृणु । (२२।१)
tasya śiṣyāstu ye pañca teṣāṃ nāmāni me śṛṇu |
शिशिरः पञ्चमश्चासीत् मैत्रेय सुमहामुनिः ॥ (२२।३)
śiśiraḥ pañcamaścāsīt maitreya sumahāmuniḥ ||
क्रौञ्चो वैतालकिस्तद्वद्बलाकश्च महामुनिः । (२४।१)
krauñco vaitālakistadvadbalākaśca mahāmuniḥ |
निरुक्तश्च चतुर्थो ऽभूद्वेदवेदाङ्गपारगः ॥ (२४।२)
niruktaśca caturtho 'bhūdvedavedāṅgapāragaḥ ||
इत्येताः प्रतिशाखाभ्यो ऽप्यनुशाखा द्विजोत्तम । (२५।१)
ityetāḥ pratiśākhābhyo 'pyanuśākhā dvijottama |
बाष्कलश्चापरास्तिस्रः संहिताः कृतवान्द्विज । (२५।२)
bāṣkalaścāparāstisraḥ saṃhitāḥ kṛtavāndvija |
शिष्यः कालायनिर्गार्ग्यस्तृतीयश्च तथा जवः ॥ (२५।३)
śiṣyaḥ kālāyanirgārgyastṛtīyaśca tathā javaḥ ||
इत्येते बह्वृचाः प्रोक्ताः संहिता यैः प्रवर्तिताः ॥ (२६।१)
ityete bahvṛcāḥ proktāḥ saṃhitā yaiḥ pravartitāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.