मैत्रेय उवाच । (१।१)

निर्गुणस्याप्रमेयस्य शुद्धस्याप्य् अमलात्मनः । (१।२)

कथं सर्गादिकर्तृत्वं ब्रह्मणो ऽभ्युपगम्यते ॥ (१।३)

पराशर उवाच । (२।१)

शक्तयः सर्वभावानाम् अचिन्त्यज्ञानगोचराः । (२।२)

यतो ऽतो ब्रह्मणस् तास् तु सर्गाद्या भावशक्तयः । (२।३)

भवन्ति तपतां श्रेष्ठ पावकस्य यथोष्णता ॥ (२।४)

तन् निबोध यथा सर्गे भगवान् सम्प्रवर्तते । (३।१)

नारायणाख्यो भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ (३।२)

उत्पन्नः प्रोच्यते विद्वन् नित्य एवोपचारतः ॥ (४।१)

निजेन तस्य मानेन आयुर् वर्षशतं स्मृतम् । (५।१)

तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धम् अभिधीयते ॥ (५।२)

कालस्वरूपं विष्णोश् च यन् मयोक्तं तवानघ । (६।१)

तेन तस्य निबोध त्वं परिमाणोपपादनम् ॥ (६।२)

अन्येषां चैव जन्तूनां चराणाम् अचराश् च ये । (७।१)

भूभूभृत्सागरादीनाम् अशेषाणां च सत्तम ॥ (७।२)

काष्ठा पञ्चदशाख्याता निमेषा मुनिसत्तम । (८।१)

काष्ठात्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिको विधिः ॥ (८।२)

तावत्संख्यैर् अहोरात्रं मुहूर्तैर् मानुषं स्मृतम् । (९।१)

अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः ॥ (९।२)

तैः षड्भिर् अयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे । (१०।१)

अयनं दक्षिणं रात्रिर् देवानाम् उत्तरं दिनम् ॥ (१०।२)

दिव्यैर् वर्षसहस्रैस् तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् । (११।१)

चतुर्युगं द्वादशभिस् तद्विभागं निबोध मे ॥ (११।२)

चत्वारि त्रीणि द्वे चैकं कृतादिषु यथाक्रमम् । (१२।१)

दिव्याब्दानां सहस्राणि युगेष्व् आहुः पुराविदः ॥ (१२।२)

तत्प्रमाणैः शतैः संध्या पूर्वा तत्राभिधीयते । (१३।१)

संध्यांशकश् च तत्तुल्यो युगस्यानन्तरो हि सः ॥ (१३।२)

संध्यासंध्यांशयोर् अन्तर् यः कालो मुनिसत्तम । (१४।१)

युगाख्यः स तु विज्ञेयः कृतत्रेतादिसंज्ञितः ॥ (१४।२)

कृतं त्रेता द्वापरश् च कलिश् चैव चतुर्युगम् । (१५।१)

प्रोच्यते तत्सहस्रं च ब्रह्मणो दिवसं मुने ॥ (१५।२)

ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन् मनवस् तु चतुर्दश । (१६।१)

भवन्ति परिमाणं च तेषां कालकृतं शृणु ॥ (१६।२)

सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस् तत्सूनवो नृपाः । (१७।१)

एककाले हि सृज्यन्ते संह्रियन्ते च पूर्ववत् ॥ (१७।२)

चतुर्युगाणां संख्याता साधिका ह्य् एकसप्ततिः । (१८।१)

मन्वन्तरं मनोः कालः सुरादीनां च सत्तम ॥ (१८।२)

अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतम् । (१९।१)

द्वापञ्चाशत् तथान्यानि सहस्राण्य् अधिकानि तु ॥ (१९।२)

त्रिंशत्कोट्यस् तु सम्पूर्णाः संख्याताः संख्यया द्विज । (२०।१)

सप्तषष्टिस् तथान्यानि नियुतानि महामुने ॥ (२०।२)

विंशतिश् च सहस्राणि कालो ऽयम् अधिकं विना । (२१।१)

मन्वन्तरस्य संख्येयं मानुषैर् वत्सरैर् द्विज ॥ (२१।२)

चतुर्दशगुणो ह्य् एष कालो ब्राह्मम् अहः स्मृतम् । (२२।१)

ब्राह्मो नैमित्तिको नाम तस्यान्ते प्रतिसंचरः ॥ (२२।२)

तदा हि दह्यते सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् । (२३।१)

जनं प्रयान्ति तापार्ता महर्लोकनिवासिनः ॥ (२३।२)

एकार्णवे तु त्रैलोक्ये ब्रह्मा नारायणात्मकः । (२४।१)

भोगिशय्यागतः शेते त्रैलोक्यग्रासबृंहितः ॥ (२४।२)

जनस्थैर् योगिभिर् देवश् चिन्त्यमानो ऽब्जसंभवः । (२५।१)

तत्प्रमाणां हि तां रात्रिं तदन्ते सृजते पुनः ॥ (२५।२)

एवं तु ब्रह्मणो वर्षम् एवं वर्षशतं च यत् । (२६।१)

शतं हि तस्य वर्षाणां परमायुर् महात्मनः ॥ (२६।२)

एकम् अस्य व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो ऽनघ । (२७।१)

तस्यान्ते ऽभून् महाकल्पः पाद्म इत्य् अभिविश्रुतः ॥ (२७।२)

द्वितीयस्य परार्धस्य वर्तमानस्य वै द्विज । (२८।१)

वाराह इति कल्पो ऽयं प्रथमः परिकीर्तितः ॥ (२८।२)