विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 36

116 of 126 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

मैत्रेय श्रूयतां तस्य बलस्य बलशालिनः । (१।२)

maitreya śrūyatāṃ tasya balasya balaśālinaḥ |

1.3१.३

कृतं यदन्यत्तेनाभूत्तदपि श्रूयतां त्वया ॥ (१।३)

kṛtaṃ yadanyattenābhūttadapi śrūyatāṃ tvayā ||

2.1२.१

नरकस्यासुरेन्द्रस्य देवपक्षविरोधिनः । (२।१)

narakasyāsurendrasya devapakṣavirodhinaḥ |

2.2२.२

सखाभवन्महावीर्यो द्विविदो नाम वानरः ॥ (२।२)

sakhābhavanmahāvīryo dvivido nāma vānaraḥ ||

3.1३.१

वैरानुबन्धं बलवान्स चकार सुरान्प्रति । (३।१)

vairānubandhaṃ balavānsa cakāra surānprati |

3.2३.२

नरकं हतवान्कृष्णो देवराजेन चोदितः ॥ (३।२)

narakaṃ hatavānkṛṣṇo devarājena coditaḥ ||

4.1४.१

करिष्ये सर्वदेवानां तस्मादेष प्रतिक्रियाम् । (४।१)

kariṣye sarvadevānāṃ tasmādeṣa pratikriyām |

4.2४.२

यज्ञविध्वंसनं कुर्वन्मर्त्यलोकक्षयं तथा ॥ (४।२)

yajñavidhvaṃsanaṃ kurvanmartyalokakṣayaṃ tathā ||

5.1५.१

ततो विध्वंसयामास यज्ञानज्ञानमोहितः । (५।१)

tato vidhvaṃsayāmāsa yajñānajñānamohitaḥ |

5.2५.२

बिभेद साधुमर्यादां क्षयं चक्रे च देहिनाम् ॥ (५।२)

bibheda sādhumaryādāṃ kṣayaṃ cakre ca dehinām ||

6.1६.१

ददाह चपलो देशान्पुरग्रामान्तराणि च । (६।१)

dadāha capalo deśānpuragrāmāntarāṇi ca |

6.2६.२

क्वचिच्च पर्वताक्षेपैर्ग्रामादीन्समचूर्णयत् ॥ (६।२)

kvacicca parvatākṣepairgrāmādīnsamacūrṇayat ||

7.1७.१

शैलानुत्पाट्य तोयेषु मुमोचाम्बुनिधौ तथा । (७।१)

śailānutpāṭya toyeṣu mumocāmbunidhau tathā |

7.2७.२

पुनश्चार्णवमध्यस्थः क्षोभयामास सागरम् ॥ (७।२)

punaścārṇavamadhyasthaḥ kṣobhayāmāsa sāgaram ||

8.1८.१

तेन विक्षोभितश्चाब्धिरुद्वेलो द्विज जायते । (८।१)

tena vikṣobhitaścābdhirudvelo dvija jāyate |

8.2८.२

प्लावयंस्तीरजान् ग्रामान् पुरादीनतिवेगवान् ॥ (८।२)

plāvayaṃstīrajān grāmān purādīnativegavān ||

9.1९.१

कामरूपी महारूपं कृत्वा सस्यान्यशेषतः । (९।१)

kāmarūpī mahārūpaṃ kṛtvā sasyānyaśeṣataḥ |

9.2९.२

लुठन्भ्रमणसंमर्दैः संचूर्णयति वानरः ॥ (९।२)

luṭhanbhramaṇasaṃmardaiḥ saṃcūrṇayati vānaraḥ ||

10.1१०.१

तेन विप्रकृतं सर्वं जगदेतद्दुरात्मना । (१०।१)

tena viprakṛtaṃ sarvaṃ jagadetaddurātmanā |

10.2१०.२

निःस्वाध्यायवषट्कारं मैत्रेयासीत्सुदुःखितम् ॥ (१०।२)

niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ maitreyāsītsuduḥkhitam ||

11.1११.१

एकदा रैवतोद्याने पपौ पानं हलायुधः । (११।१)

ekadā raivatodyāne papau pānaṃ halāyudhaḥ |

11.2११.२

रेवती च महाभागा तथैवान्या वरस्त्रियः ॥ (११।२)

revatī ca mahābhāgā tathaivānyā varastriyaḥ ||

12.1१२.१

उपगीयमानो विलसल्ललनामौलिमध्यगः । (१२।१)

upagīyamāno vilasallalanāmaulimadhyagaḥ |

12.2१२.२

रेमे यदुवरश्रेष्ठः कुबेर इव मन्दरे ॥ (१२।२)

reme yaduvaraśreṣṭhaḥ kubera iva mandare ||

13.1१३.१

ततः स वानरो ऽभ्येत्य गृहीत्वा सीरिणो हलम् । (१३।१)

tataḥ sa vānaro 'bhyetya gṛhītvā sīriṇo halam |

13.2१३.२

मुसलं च चकारास्य संमुखं सविडम्बनम् ॥ (१३।२)

musalaṃ ca cakārāsya saṃmukhaṃ saviḍambanam ||

14.1१४.१

तथैव योषितां तासां जहासाभिमुखं कपिः । (१४।१)

tathaiva yoṣitāṃ tāsāṃ jahāsābhimukhaṃ kapiḥ |

14.2१४.२

पानपूर्णांश्च करकाञ् चिक्षेपाहत्य वै पदा ॥ (१४।२)

pānapūrṇāṃśca karakāñ cikṣepāhatya vai padā ||

15.1१५.१

ततः कोपपरीतात्मा भर्त्सयामास तं बलः । (१५।१)

tataḥ kopaparītātmā bhartsayāmāsa taṃ balaḥ |

15.2१५.२

तथापि तमवज्ञाय चक्रे किलकिलाध्वनिम् ॥ (१५।२)

tathāpi tamavajñāya cakre kilakilādhvanim ||

16.1१६.१

ततः समुत्थाय बलो जगृहे मुसलं रुषा । (१६।१)

tataḥ samutthāya balo jagṛhe musalaṃ ruṣā |

16.2१६.२

सो ऽपि शैलशिलां भीमां जग्राह प्लवगोत्तमः ॥ (१६।२)

so 'pi śailaśilāṃ bhīmāṃ jagrāha plavagottamaḥ ||

17.1१७.१

चिक्षेप च स तां क्षिप्तां मुसलेन सहस्रधा । (१७।१)

cikṣepa ca sa tāṃ kṣiptāṃ musalena sahasradhā |

17.2१७.२

बिभेद यादवश्रेष्ठः सा पपात महीतले ॥ (१७।२)

bibheda yādavaśreṣṭhaḥ sā papāta mahītale ||

18.1१८.१

आपतन्मुसलं चासौ समुल्लङ्घ्य प्लवंगमः । (१८।१)

āpatanmusalaṃ cāsau samullaṅghya plavaṃgamaḥ |

18.2१८.२

वेगेनागम्य रोषेण तलेनोरस्यताडयत् ॥ (१८।२)

vegenāgamya roṣeṇa talenorasyatāḍayat ||

19.1१९.१

ततो बलेन कोपेन मुष्टिना मूर्ध्नि ताडितः । (१९।१)

tato balena kopena muṣṭinā mūrdhni tāḍitaḥ |

19.2१९.२

पपात रुधिरोद्गारी द्विविदः क्षीणजीवितः ॥ (१९।२)

papāta rudhirodgārī dvividaḥ kṣīṇajīvitaḥ ||

20.1२०.१

पतता तच्छरीरेण गिरेः शृङ्गमशीर्यत । (२०।१)

patatā taccharīreṇa gireḥ śṛṅgamaśīryata |

20.2२०.२

मैत्रेय शतधा वज्रिवज्रेणेव हि ताडितम् ॥ (२०।२)

maitreya śatadhā vajrivajreṇeva hi tāḍitam ||

21.1२१.१

पुष्पवृष्टिं ततो देवा रामस्योपरि चिक्षिपुः । (२१।१)

puṣpavṛṣṭiṃ tato devā rāmasyopari cikṣipuḥ |

21.2२१.२

प्रशशंसुस् तथाभ्येत्य साध्वेतत्ते महत्कृतम् ॥ (२१।२)

praśaśaṃsus tathābhyetya sādhvetatte mahatkṛtam ||

22.1२२.१

अनेन दुष्टकपिना दैत्यपक्षोपकारिणा । (२२।१)

anena duṣṭakapinā daityapakṣopakāriṇā |

22.2२२.२

जगन् निराकृतं वीर दिष्ट्या स क्षयमागतः ॥ (२२।२)

jagan nirākṛtaṃ vīra diṣṭyā sa kṣayamāgataḥ ||

23.1२३.१

पराशर उवाच । (२३।१)

parāśara uvāca

23.2२३.२

एवंविधान्यनेकानि बलदेवस्य धीमतः । (२३।२)

evaṃvidhānyanekāni baladevasya dhīmataḥ |

23.3२३.३

कर्माण्यपरिमेयानि शेषस्य धरणीभृतः ॥ (२३।३)

karmāṇyaparimeyāni śeṣasya dharaṇībhṛtaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 36

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit