विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 19

99 of 126 · 62 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

एवमन्तर्जले विष्णुमभिष्टूय स यादवः । (१।२)

evamantarjale viṣṇumabhiṣṭūya sa yādavaḥ |

1.3१.३

अर्चयामास सर्वेशं पुष्पधूपैर्मनोमयैः ॥ (१।३)

arcayāmāsa sarveśaṃ puṣpadhūpairmanomayaiḥ ||

2.1२.१

परित्यक्तान्यविषयं मनस्तत्र निवेश्य सः । (२।१)

parityaktānyaviṣayaṃ manastatra niveśya saḥ |

2.2२.२

ब्रह्मभूते चिरं स्थित्वा विरराम समाधितः ॥ (२।२)

brahmabhūte ciraṃ sthitvā virarāma samādhitaḥ ||

3.1३.१

कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यमानो महामतिः । (३।१)

kṛtakṛtyamivātmānaṃ manyamāno mahāmatiḥ |

3.2३.२

आजगाम रथं भूयो निर्गम्य यमुनाम्भसः ॥ (३।२)

ājagāma rathaṃ bhūyo nirgamya yamunāmbhasaḥ ||

4.1४.१

रामकृष्णौ च ददृशे यथापूर्वं रथे स्थितौ । (४।१)

rāmakṛṣṇau ca dadṛśe yathāpūrvaṃ rathe sthitau |

4.2४.२

विस्मिताक्षस्तदाक्रूरस्तं च कृष्णो ऽभ्यभाषत ॥ (४।२)

vismitākṣastadākrūrastaṃ ca kṛṣṇo 'bhyabhāṣata ||

5.1५.१

नूनं ते दृष्टमाश्चर्यमक्रूर यमुनाजले । (५।१)

nūnaṃ te dṛṣṭamāścaryamakrūra yamunājale |

5.2५.२

विस्मयोत्फुल्लनयनो भवान्संलक्ष्यते यतः ॥ (५।२)

vismayotphullanayano bhavānsaṃlakṣyate yataḥ ||

6.1६.१

अक्रूर उवाच । (६।१)

akrūra uvāca

6.2६.२

अन्तर्जले यदाश्चर्यं दृष्टं तत्र मयाच्युत । (६।२)

antarjale yadāścaryaṃ dṛṣṭaṃ tatra mayācyuta |

6.3६.३

तदत्रापि हि पश्यामि मूर्तिमत्पुरतः स्थितम् ॥ (६।३)

tadatrāpi hi paśyāmi mūrtimatpurataḥ sthitam ||

7.1७.१

जगदेतन्महाश्चर्यं रूपं यस्य महात्मनः । (७।१)

jagadetanmahāścaryaṃ rūpaṃ yasya mahātmanaḥ |

7.2७.२

तेनाश्चर्यपरेणाहं भवता कृष्ण संगतः ॥ (७।२)

tenāścaryapareṇāhaṃ bhavatā kṛṣṇa saṃgataḥ ||

8.1८.१

तत्किम् एतेन मथुरां प्रयामो मधुसूदन । (८।१)

tatkim etena mathurāṃ prayāmo madhusūdana |

8.2८.२

बिभेमि कंसाद्धिग्जन्म परपिण्डोपजीविनाम् ॥ (८।२)

bibhemi kaṃsāddhigjanma parapiṇḍopajīvinām ||

9.1९.१

इत्युक्त्वा चोदयामास तान्हयान्वातरंहसः । (९।१)

ityuktvā codayāmāsa tānhayānvātaraṃhasaḥ |

9.2९.२

सम्प्राप्तश्चातिसायाह्ने सो ऽक्रूरो मथुरां पुरीम् ॥ (९।२)

samprāptaścātisāyāhne so 'krūro mathurāṃ purīm ||

10.1१०.१

विलोक्य मथुरां रामं रामं चाह स यादवः । (१०।१)

vilokya mathurāṃ rāmaṃ rāmaṃ cāha sa yādavaḥ |

10.2१०.२

पद्भ्यां यातं महावीर्यौ रथेनैको विशाम्यहम् ॥ (१०।२)

padbhyāṃ yātaṃ mahāvīryau rathenaiko viśāmyaham ||

11.1११.१

गन्तव्यं वसुदेवस्य न भवद्भ्यां तथा गृहम् । (११।१)

gantavyaṃ vasudevasya na bhavadbhyāṃ tathā gṛham |

11.2११.२

युवयोर्हि कृते वृद्धः स कंसेन निरस्यते ॥ (११।२)

yuvayorhi kṛte vṛddhaḥ sa kaṃsena nirasyate ||

12.1१२.१

पराशर उवाच । (१२।१)

parāśara uvāca

12.2१२.२

इत्युक्त्वा प्रविवेशाथ सो ऽक्रूरो मथुरां पुरीम् । (१२।२)

ityuktvā praviveśātha so 'krūro mathurāṃ purīm |

12.3१२.३

प्रविष्टौ रामकृष्णौ च राजमार्गमुपागतौ ॥ (१२।३)

praviṣṭau rāmakṛṣṇau ca rājamārgamupāgatau ||

13.1१३.१

स्त्रीभिर्नरैश्च सानन्दं लोचनैरभिवीक्षितौ । (१३।१)

strībhirnaraiśca sānandaṃ locanairabhivīkṣitau |

13.2१३.२

जग्मतुर्लीलया वीरौ मत्तौ बालगजाविव ॥ (१३।२)

jagmaturlīlayā vīrau mattau bālagajāviva ||

14.1१४.१

भ्रममाणौ तु तौ दृष्ट्वा रजकं रङ्गकारकम् । (१४।१)

bhramamāṇau tu tau dṛṣṭvā rajakaṃ raṅgakārakam |

14.2१४.२

अयाचेतां सुरूपाणि वासांसि रुचिराननौ ॥ (१४।२)

ayācetāṃ surūpāṇi vāsāṃsi rucirānanau ||

15.1१५.१

कंसस्य रजकः सो ऽथ प्रसादारूढविस्मयः । (१५।१)

kaṃsasya rajakaḥ so 'tha prasādārūḍhavismayaḥ |

15.2१५.२

बहून्याक्षेपवाक्यानि प्राहोच्चै रामकेशवौ ॥ (१५।२)

bahūnyākṣepavākyāni prāhoccai rāmakeśavau ||

16.1१६.१

ततस्तलप्रहारेण कृष्णस्तस्य दुरात्मनः । (१६।१)

tatastalaprahāreṇa kṛṣṇastasya durātmanaḥ |

16.2१६.२

पातयामास कोपेन रजकस्य शिरो भुवि ॥ (१६।२)

pātayāmāsa kopena rajakasya śiro bhuvi ||

17.1१७.१

हत्वादाय च वस्त्राणि पीतनीलाम्बरौ ततः । (१७।१)

hatvādāya ca vastrāṇi pītanīlāmbarau tataḥ |

17.2१७.२

कृष्णरामौ मुदा युक्तौ मालाकारगृहं गतौ ॥ (१७।२)

kṛṣṇarāmau mudā yuktau mālākāragṛhaṃ gatau ||

18.1१८.१

विकासिनेत्रयुगलो मालाकारो ऽपि विस्मितः । (१८।१)

vikāsinetrayugalo mālākāro 'pi vismitaḥ |

18.2१८.२

एतौ कस्य कुतो वैतौ मैत्रेयाचिन्तयत्ततः ॥ (१८।२)

etau kasya kuto vaitau maitreyācintayattataḥ ||

19.1१९.१

पीतनीलाम्बरधरौ तौ दृष्ट्वातिमनोहरौ । (१९।१)

pītanīlāmbaradharau tau dṛṣṭvātimanoharau |

19.2१९.२

स तर्कयामास तदा भुवं देवावुपागतौ ॥ (१९।२)

sa tarkayāmāsa tadā bhuvaṃ devāvupāgatau ||

20.1२०.१

विकासिमुखपद्माभ्यां ताभ्यां पुष्पाणि याचितः । (२०।१)

vikāsimukhapadmābhyāṃ tābhyāṃ puṣpāṇi yācitaḥ |

20.2२०.२

भुवं विष्टभ्य हस्ताभ्यां पस्पर्श शिरसा महीम् ॥ (२०।२)

bhuvaṃ viṣṭabhya hastābhyāṃ pasparśa śirasā mahīm ||

21.1२१.१

प्रसादपरमौ नाथौ मम गेहमुपागतौ । (२१।१)

prasādaparamau nāthau mama gehamupāgatau |

21.2२१.२

धन्यो ऽहमर्चयिष्यामीत्याह तौ माल्यजीवकः ॥ (२१।२)

dhanyo 'hamarcayiṣyāmītyāha tau mālyajīvakaḥ ||

22.1२२.१

ततः प्रहृष्टवदनस्तयोः पुष्पाणि कामतः । (२२।१)

tataḥ prahṛṣṭavadanastayoḥ puṣpāṇi kāmataḥ |

22.2२२.२

चारूण्येतान्यथैतानि प्रददौ स विलोभयन् ॥ (२२।२)

cārūṇyetānyathaitāni pradadau sa vilobhayan ||

23.1२३.१

पुनः पुनः प्रणम्यासौ मालाकारो नरोत्तमौ । (२३।१)

punaḥ punaḥ praṇamyāsau mālākāro narottamau |

23.2२३.२

ददौ पुष्पाणि चारूणि गन्धवन्त्यमलानि च ॥ (२३।२)

dadau puṣpāṇi cārūṇi gandhavantyamalāni ca ||

24.1२४.१

मालाकाराय कृष्णो ऽपि प्रसन्नः प्रददौ वरम् । (२४।१)

mālākārāya kṛṣṇo 'pi prasannaḥ pradadau varam |

24.2२४.२

श्रीस्त्वां मत्संश्रया भद्र न कदाचित्त्यजिष्यति ॥ (२४।२)

śrīstvāṃ matsaṃśrayā bhadra na kadācittyajiṣyati ||

25.1२५.१

बलहानिर्न ते सौम्य धनहानिस्तथैव च । (२५।१)

balahānirna te saumya dhanahānistathaiva ca |

25.2२५.२

यावद्दिनानि तावच्च न नशिष्यति संततिः ॥ (२५।२)

yāvaddināni tāvacca na naśiṣyati saṃtatiḥ ||

26.1२६.१

भुक्त्वा च भोगान्विपुलांस्त्वमन्ते मत्प्रसादजम् । (२६।१)

bhuktvā ca bhogānvipulāṃstvamante matprasādajam |

26.2२६.२

ममानुस्मरणं प्राप्य दिव्यं लोकमवाप्स्यसि ॥ (२६।२)

mamānusmaraṇaṃ prāpya divyaṃ lokamavāpsyasi ||

27.1२७.१

धर्मे मनश्च ते भद्र सर्वकालं भविष्यति । (२७।१)

dharme manaśca te bhadra sarvakālaṃ bhaviṣyati |

27.2२७.२

युष्मत्संततिजातानां दीर्घमायुर्भविष्यति ॥ (२७।२)

yuṣmatsaṃtatijātānāṃ dīrghamāyurbhaviṣyati ||

28.1२८.१

नोपसर्गादिकं दोषं युष्मत्संततिसंभवः । (२८।१)

nopasargādikaṃ doṣaṃ yuṣmatsaṃtatisaṃbhavaḥ |

28.2२८.२

सम्प्राप्स्यति महाभाग यावत्सूर्यो भविष्यति ॥ (२८।२)

samprāpsyati mahābhāga yāvatsūryo bhaviṣyati ||

29.1२९.१

पराशर उवाच । (२९।१)

parāśara uvāca

29.2२९.२

इत्युक्त्वा तद्गृहात् कृष्णो बलदेवसहायवान् । (२९।२)

ityuktvā tadgṛhāt kṛṣṇo baladevasahāyavān |

29.3२९.३

निर्जगाम मुनिश्रेष्ठ मालाकारेण पूजितः ॥ (२९।३)

nirjagāma muniśreṣṭha mālākāreṇa pūjitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 19

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit