ViPur, 5, 17
Select a line for its word-by-word analysis.
अक्रूरो ऽपि विनिष्क्रम्य स्यन्दनेनाशुगामिना । (१।२)
akrūro 'pi viniṣkramya syandanenāśugāminā |
कृष्णसंदर्शनाकाङ्क्षी प्रययौ नन्दगोकुलम् ॥ (१।३)
kṛṣṇasaṃdarśanākāṅkṣī prayayau nandagokulam ||
यो ऽहमंशावतीर्णस्य मुखं द्रक्ष्यामि चक्रिणः ॥ (२।२)
yo 'hamaṃśāvatīrṇasya mukhaṃ drakṣyāmi cakriṇaḥ ||
यदुन्निद्राब्जपत्राक्षं विष्णोर्द्रक्ष्याम्यहं मुखम् ॥ (३।२)
yadunnidrābjapatrākṣaṃ viṣṇordrakṣyāmyahaṃ mukham ||
पापं हरति यत्पुंसां स्मृतं संकल्पनामयम् । (४।१)
pāpaṃ harati yatpuṃsāṃ smṛtaṃ saṃkalpanāmayam |
तत्पुण्डरीकनयनं विष्णोर्द्रक्ष्याम्यहं मुखम् ॥ (४।२)
tatpuṇḍarīkanayanaṃ viṣṇordrakṣyāmyahaṃ mukham ||
द्रक्ष्यामि तत्परं धाम देवानां भगवन्मुखम् ॥ (५।२)
drakṣyāmi tatparaṃ dhāma devānāṃ bhagavanmukham ||
इज्यते यो ऽखिलाधारस्तं द्रक्ष्यामि जगत्पतिम् ॥ (६।२)
ijyate yo 'khilādhārastaṃ drakṣyāmi jagatpatim ||
अवाप तम् अनन्तादिम् अहं द्रक्ष्यामि केशवम् ॥ (७।२)
avāpa tam anantādim ahaṃ drakṣyāmi keśavam ||
न ब्रह्मा नेन्द्ररुद्राश्विवस्वादित्यमरुद्गणाः । (८।१)
na brahmā nendrarudrāśvivasvādityamarudgaṇāḥ |
यस्य स्वरूपं जानन्ति स्प्रक्ष्यत्यङ्गं स मे हरिः ॥ (८।२)
yasya svarūpaṃ jānanti sprakṣyatyaṅgaṃ sa me hariḥ ||
सर्वात्मा सर्ववित्सर्वः सर्वभूतेष्ववस्थितः । (९।१)
sarvātmā sarvavitsarvaḥ sarvabhūteṣvavasthitaḥ |
यो वितत्याव्ययो व्यापी स वक्ष्यति मया सह ॥ (९।२)
yo vitatyāvyayo vyāpī sa vakṣyati mayā saha ||
मत्स्यकूर्मवराहाश्वसिंहरूपादिभिः स्थितिम् । (१०।१)
matsyakūrmavarāhāśvasiṃharūpādibhiḥ sthitim |
चकार जगतो यो ऽजः सो ऽद्य मामालपिष्यति ॥ (१०।२)
cakāra jagato yo 'jaḥ so 'dya māmālapiṣyati ||
साम्प्रतं च जगत्स्वामी कार्यमात्महृदि स्थितम् । (११।१)
sāmprataṃ ca jagatsvāmī kāryamātmahṛdi sthitam |
कर्तुं मनुष्यतां प्राप्तः स्वेच्छादेहधृगव्ययः ॥ (११।२)
kartuṃ manuṣyatāṃ prāptaḥ svecchādehadhṛgavyayaḥ ||
यो ऽनन्तः पृथिवीं धत्ते शेखरस्थितिसंस्थिताम् । (१२।१)
yo 'nantaḥ pṛthivīṃ dhatte śekharasthitisaṃsthitām |
सो ऽवतीर्णो जगत्यर्थे मामक्रूरेति वक्ष्यति ॥ (१२।२)
so 'vatīrṇo jagatyarthe māmakrūreti vakṣyati ||
यन्मायां नालमुत्तर्तुं जगत्तस्मै नमो नमः ॥ (१३।२)
yanmāyāṃ nālamuttartuṃ jagattasmai namo namaḥ ||
तरत्यविद्यां विततां हृदि यस्मिन् निवेशिते । (१४।१)
taratyavidyāṃ vitatāṃ hṛdi yasmin niveśite |
यज्विभिर् यज्ञपुरुषो वासुदेवश्च सात्वतैः । (१५।१)
yajvibhir yajñapuruṣo vāsudevaśca sātvataiḥ |
वेदान्तवेदिभिर्विष्णुः प्रोच्यते यो नतो ऽस्मि तम् ॥ (१५।२)
vedāntavedibhirviṣṇuḥ procyate yo nato 'smi tam ||
यथा तत्र जगद्धाम्नि धातर्येतत्प्रतिष्ठितम् । (१६।१)
yathā tatra jagaddhāmni dhātaryetatpratiṣṭhitam |
सदसत्तेन सत्येन मय्यसौ यातु सौम्यताम् ॥ (१६।२)
sadasattena satyena mayyasau yātu saumyatām ||
पुरुषस्तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ (१७।२)
puruṣastamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim ||
इत्थं संचिन्तयन्विष्णुं भक्तिनम्रात्ममानसः । (१८।२)
itthaṃ saṃcintayanviṣṇuṃ bhaktinamrātmamānasaḥ |
अक्रूरो गोकुलं प्राप्तः किंचित्सूर्ये विराजति ॥ (१८।३)
akrūro gokulaṃ prāptaḥ kiṃcitsūrye virājati ||
प्रस्पष्टपद्मपत्राक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् । (२०।१)
praspaṣṭapadmapatrākṣaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam |
तुङ्गरक्तनखं पद्भ्यां धरण्यां सुप्रतिष्ठितम् ॥ (२१।२)
tuṅgaraktanakhaṃ padbhyāṃ dharaṇyāṃ supratiṣṭhitam ||
प्रांशुमुत्तुङ्गबाह्वंसं विकासिमुखपङ्कजम् । (२४।१)
prāṃśumuttuṅgabāhvaṃsaṃ vikāsimukhapaṅkajam |
तौ दृष्ट्वा विकसद्वक्त्रसरोजः स महामतिः । (२५।१)
tau dṛṣṭvā vikasadvaktrasarojaḥ sa mahāmatiḥ |
पुलकाञ्चितसर्वाङ्गस्तदाक्रूरो ऽभवन्मुने ॥ (२५।२)
pulakāñcitasarvāṅgastadākrūro 'bhavanmune ||
भगवद्वासुदेवांशो द्विधा यो ऽयमवस्थितः ॥ (२६।२)
bhagavadvāsudevāṃśo dvidhā yo 'yamavasthitaḥ ||
साफल्यम् अक्ष्णोर् युगमेतदत्र दृष्टे जगद्धातरि यातमुच्चैः । (२७।१)
sāphalyam akṣṇor yugametadatra dṛṣṭe jagaddhātari yātamuccaiḥ |
अप्यङ्गमेतद्भगवत्प्रसादाद् दत्ते ऽङ्गसङ्गे फलवन्मम स्यात् ॥ (२७।२)
apyaṅgametadbhagavatprasādād datte 'ṅgasaṅge phalavanmama syāt ||
अप्येष पृष्ठे मम हस्तपद्मं करिष्यति श्रीमदनन्तमूर्तिः । (२८।१)
apyeṣa pṛṣṭhe mama hastapadmaṃ kariṣyati śrīmadanantamūrtiḥ |
यस्याङ्गुलिस्पर्शहताखिलाघैरवाप्यते सिद्धिर् अनाशदोषा ॥ (२८।२)
yasyāṅgulisparśahatākhilāghairavāpyate siddhir anāśadoṣā ||
येनाग्निविद्युद्रविरश्मिमालाकरालम् अत्युग्रमपास्य चक्रम् । (२९।१)
yenāgnividyudraviraśmimālākarālam atyugramapāsya cakram |
चक्रं घ्नता दैत्यपतेर्हृतानि दैत्याङ्गनानां नयनाञ्जनानि ॥ (२९।२)
cakraṃ ghnatā daityapaterhṛtāni daityāṅganānāṃ nayanāñjanāni ||
यत्राम्बु विन्यस्य बलिर्मनोज्ञानवाप भोगान्वसुधातलस्थः । (३०।१)
yatrāmbu vinyasya balirmanojñānavāpa bhogānvasudhātalasthaḥ |
तथामरत्वं त्रिदशाधिपत्यं मन्वन्तरं पूर्णमपेतशत्रुः ॥ (३०।२)
tathāmaratvaṃ tridaśādhipatyaṃ manvantaraṃ pūrṇamapetaśatruḥ ||
अप्येष मां कंसपरिग्रहेण दोषास्पदीभूतम् अदोषदुष्टम् । (३१।१)
apyeṣa māṃ kaṃsaparigraheṇa doṣāspadībhūtam adoṣaduṣṭam |
कर्तावमानोपहतं धिगस्तु तज्जन्मनः साधु बहिष्कृतो यः ॥ (३१।२)
kartāvamānopahataṃ dhigastu tajjanmanaḥ sādhu bahiṣkṛto yaḥ ||
ज्ञानात्मकस्यामलसत्त्वराशेर् अपेतदोषस्य सदा स्फुटस्य । (३२।१)
jñānātmakasyāmalasattvarāśer apetadoṣasya sadā sphuṭasya |
किं वा जगत्यत्र समस्तपुंसामज्ञातमस्यास्ति हृदि स्थितस्य ॥ (३२।२)
kiṃ vā jagatyatra samastapuṃsāmajñātamasyāsti hṛdi sthitasya ||
तस्मादहं भक्तिविनम्रचेता व्रजामि सर्वेश्वरमीश्वराणाम् । (३३।१)
tasmādahaṃ bhaktivinamracetā vrajāmi sarveśvaramīśvarāṇām |
अंशावतारं पुरुषोत्तमस्य अनादिमध्यान्तमयस्य विष्णोः ॥ (३३।२)
aṃśāvatāraṃ puruṣottamasya anādimadhyāntamayasya viṣṇoḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.