विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 17

97 of 126 · 68 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

अक्रूरो ऽपि विनिष्क्रम्य स्यन्दनेनाशुगामिना । (१।२)

akrūro 'pi viniṣkramya syandanenāśugāminā |

1.3१.३

कृष्णसंदर्शनाकाङ्क्षी प्रययौ नन्दगोकुलम् ॥ (१।३)

kṛṣṇasaṃdarśanākāṅkṣī prayayau nandagokulam ||

2.1२.१

चिन्तयामास चाक्रूरो नास्ति धन्यतरो मया । (२।१)

cintayāmāsa cākrūro nāsti dhanyataro mayā |

2.2२.२

यो ऽहमंशावतीर्णस्य मुखं द्रक्ष्यामि चक्रिणः ॥ (२।२)

yo 'hamaṃśāvatīrṇasya mukhaṃ drakṣyāmi cakriṇaḥ ||

3.1३.१

अद्य मे सफलं जन्म सुप्रभाता च मे निशा । (३।१)

adya me saphalaṃ janma suprabhātā ca me niśā |

3.2३.२

यदुन्निद्राब्जपत्राक्षं विष्णोर्द्रक्ष्याम्यहं मुखम् ॥ (३।२)

yadunnidrābjapatrākṣaṃ viṣṇordrakṣyāmyahaṃ mukham ||

4.1४.१

पापं हरति यत्पुंसां स्मृतं संकल्पनामयम् । (४।१)

pāpaṃ harati yatpuṃsāṃ smṛtaṃ saṃkalpanāmayam |

4.2४.२

तत्पुण्डरीकनयनं विष्णोर्द्रक्ष्याम्यहं मुखम् ॥ (४।२)

tatpuṇḍarīkanayanaṃ viṣṇordrakṣyāmyahaṃ mukham ||

5.1५.१

निर्जग्मुश्च यतो वेदा वेदाङ्गान्यखिलानि च । (५।१)

nirjagmuśca yato vedā vedāṅgānyakhilāni ca |

5.2५.२

द्रक्ष्यामि तत्परं धाम देवानां भगवन्मुखम् ॥ (५।२)

drakṣyāmi tatparaṃ dhāma devānāṃ bhagavanmukham ||

6.1६.१

यज्ञेषु यज्ञपुरुषः पुरुषैः पुरुषोत्तमः । (६।१)

yajñeṣu yajñapuruṣaḥ puruṣaiḥ puruṣottamaḥ |

6.2६.२

इज्यते यो ऽखिलाधारस्तं द्रक्ष्यामि जगत्पतिम् ॥ (६।२)

ijyate yo 'khilādhārastaṃ drakṣyāmi jagatpatim ||

7.1७.१

इष्ट्वा यमिन्द्रो यज्ञानां शतेनामरराजताम् । (७।१)

iṣṭvā yamindro yajñānāṃ śatenāmararājatām |

7.2७.२

अवाप तम् अनन्तादिम् अहं द्रक्ष्यामि केशवम् ॥ (७।२)

avāpa tam anantādim ahaṃ drakṣyāmi keśavam ||

8.1८.१

न ब्रह्मा नेन्द्ररुद्राश्विवस्वादित्यमरुद्गणाः । (८।१)

na brahmā nendrarudrāśvivasvādityamarudgaṇāḥ |

8.2८.२

यस्य स्वरूपं जानन्ति स्प्रक्ष्यत्यङ्गं स मे हरिः ॥ (८।२)

yasya svarūpaṃ jānanti sprakṣyatyaṅgaṃ sa me hariḥ ||

9.1९.१

सर्वात्मा सर्ववित्सर्वः सर्वभूतेष्ववस्थितः । (९।१)

sarvātmā sarvavitsarvaḥ sarvabhūteṣvavasthitaḥ |

9.2९.२

यो वितत्याव्ययो व्यापी स वक्ष्यति मया सह ॥ (९।२)

yo vitatyāvyayo vyāpī sa vakṣyati mayā saha ||

10.1१०.१

मत्स्यकूर्मवराहाश्वसिंहरूपादिभिः स्थितिम् । (१०।१)

matsyakūrmavarāhāśvasiṃharūpādibhiḥ sthitim |

10.2१०.२

चकार जगतो यो ऽजः सो ऽद्य मामालपिष्यति ॥ (१०।२)

cakāra jagato yo 'jaḥ so 'dya māmālapiṣyati ||

11.1११.१

साम्प्रतं च जगत्स्वामी कार्यमात्महृदि स्थितम् । (११।१)

sāmprataṃ ca jagatsvāmī kāryamātmahṛdi sthitam |

11.2११.२

कर्तुं मनुष्यतां प्राप्तः स्वेच्छादेहधृगव्ययः ॥ (११।२)

kartuṃ manuṣyatāṃ prāptaḥ svecchādehadhṛgavyayaḥ ||

12.1१२.१

यो ऽनन्तः पृथिवीं धत्ते शेखरस्थितिसंस्थिताम् । (१२।१)

yo 'nantaḥ pṛthivīṃ dhatte śekharasthitisaṃsthitām |

12.2१२.२

सो ऽवतीर्णो जगत्यर्थे मामक्रूरेति वक्ष्यति ॥ (१२।२)

so 'vatīrṇo jagatyarthe māmakrūreti vakṣyati ||

13.1१३.१

पितृपुत्रसुहृद्भ्रातृमातृबन्धुमयीमिमाम् । (१३।१)

pitṛputrasuhṛdbhrātṛmātṛbandhumayīmimām |

13.2१३.२

यन्मायां नालमुत्तर्तुं जगत्तस्मै नमो नमः ॥ (१३।२)

yanmāyāṃ nālamuttartuṃ jagattasmai namo namaḥ ||

14.1१४.१

तरत्यविद्यां विततां हृदि यस्मिन् निवेशिते । (१४।१)

taratyavidyāṃ vitatāṃ hṛdi yasmin niveśite |

14.2१४.२

योगी मायाममेयाय तस्मै विद्यात्मने नमः ॥ (१४।२)

yogī māyāmameyāya tasmai vidyātmane namaḥ ||

15.1१५.१

यज्विभिर् यज्ञपुरुषो वासुदेवश्च सात्वतैः । (१५।१)

yajvibhir yajñapuruṣo vāsudevaśca sātvataiḥ |

15.2१५.२

वेदान्तवेदिभिर्विष्णुः प्रोच्यते यो नतो ऽस्मि तम् ॥ (१५।२)

vedāntavedibhirviṣṇuḥ procyate yo nato 'smi tam ||

16.1१६.१

यथा तत्र जगद्धाम्नि धातर्येतत्प्रतिष्ठितम् । (१६।१)

yathā tatra jagaddhāmni dhātaryetatpratiṣṭhitam |

16.2१६.२

सदसत्तेन सत्येन मय्यसौ यातु सौम्यताम् ॥ (१६।२)

sadasattena satyena mayyasau yātu saumyatām ||

17.1१७.१

स्मृते सकलकल्याणभाजनं यत्र जायते । (१७।१)

smṛte sakalakalyāṇabhājanaṃ yatra jāyate |

17.2१७.२

पुरुषस्तमजं नित्यं व्रजामि शरणं हरिम् ॥ (१७।२)

puruṣastamajaṃ nityaṃ vrajāmi śaraṇaṃ harim ||

18.1१८.१

पराशर उवाच । (१८।१)

parāśara uvāca

18.2१८.२

इत्थं संचिन्तयन्विष्णुं भक्तिनम्रात्ममानसः । (१८।२)

itthaṃ saṃcintayanviṣṇuṃ bhaktinamrātmamānasaḥ |

18.3१८.३

अक्रूरो गोकुलं प्राप्तः किंचित्सूर्ये विराजति ॥ (१८।३)

akrūro gokulaṃ prāptaḥ kiṃcitsūrye virājati ||

19.1१९.१

स ददर्श तदा तत्र कृष्णम् आदोहने गवाम् । (१९।१)

sa dadarśa tadā tatra kṛṣṇam ādohane gavām |

19.2१९.२

वत्समध्यगतं फुल्लनीलोत्पलदलच्छविम् ॥ (१९।२)

vatsamadhyagataṃ phullanīlotpaladalacchavim ||

20.1२०.१

प्रस्पष्टपद्मपत्राक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् । (२०।१)

praspaṣṭapadmapatrākṣaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam |

20.2२०.२

प्रलम्बबाहुमायामितुङ्गोरःस्थलमुन्नसम् ॥ (२०।२)

pralambabāhumāyāmituṅgoraḥsthalamunnasam ||

21.1२१.१

सविलासस्मिताधारं बिभ्राणं मुखपङ्कजम् । (२१।१)

savilāsasmitādhāraṃ bibhrāṇaṃ mukhapaṅkajam |

21.2२१.२

तुङ्गरक्तनखं पद्भ्यां धरण्यां सुप्रतिष्ठितम् ॥ (२१।२)

tuṅgaraktanakhaṃ padbhyāṃ dharaṇyāṃ supratiṣṭhitam ||

22.1२२.१

बिभ्राणं वाससी पीते वन्यपुष्पविभूषितम् । (२२।१)

bibhrāṇaṃ vāsasī pīte vanyapuṣpavibhūṣitam |

22.2२२.२

सान्द्रनीललताहस्तम् सिताम्भोजावतंसकम् ॥ (२२।२)

sāndranīlalatāhastam sitāmbhojāvataṃsakam ||

23.1२३.१

हंसकुन्देन्दुधवलं नीलाम्बरधरं द्विज । (२३।१)

haṃsakundendudhavalaṃ nīlāmbaradharaṃ dvija |

23.2२३.२

तस्यानु बलभद्रं च ददर्श यदुनन्दनः ॥ (२३।२)

tasyānu balabhadraṃ ca dadarśa yadunandanaḥ ||

24.1२४.१

प्रांशुमुत्तुङ्गबाह्वंसं विकासिमुखपङ्कजम् । (२४।१)

prāṃśumuttuṅgabāhvaṃsaṃ vikāsimukhapaṅkajam |

24.2२४.२

मेघमालापरिवृतं कैलासाद्रिमिवापरम् ॥ (२४।२)

meghamālāparivṛtaṃ kailāsādrimivāparam ||

25.1२५.१

तौ दृष्ट्वा विकसद्वक्त्रसरोजः स महामतिः । (२५।१)

tau dṛṣṭvā vikasadvaktrasarojaḥ sa mahāmatiḥ |

25.2२५.२

पुलकाञ्चितसर्वाङ्गस्तदाक्रूरो ऽभवन्मुने ॥ (२५।२)

pulakāñcitasarvāṅgastadākrūro 'bhavanmune ||

26.1२६.१

एतत्तत्परमं धाम तदेतत्परमं पदम् । (२६।१)

etattatparamaṃ dhāma tadetatparamaṃ padam |

26.2२६.२

भगवद्वासुदेवांशो द्विधा यो ऽयमवस्थितः ॥ (२६।२)

bhagavadvāsudevāṃśo dvidhā yo 'yamavasthitaḥ ||

27.1२७.१

साफल्यम् अक्ष्णोर् युगमेतदत्र दृष्टे जगद्धातरि यातमुच्चैः । (२७।१)

sāphalyam akṣṇor yugametadatra dṛṣṭe jagaddhātari yātamuccaiḥ |

27.2२७.२

अप्यङ्गमेतद्भगवत्प्रसादाद् दत्ते ऽङ्गसङ्गे फलवन्मम स्यात् ॥ (२७।२)

apyaṅgametadbhagavatprasādād datte 'ṅgasaṅge phalavanmama syāt ||

28.1२८.१

अप्येष पृष्ठे मम हस्तपद्मं करिष्यति श्रीमदनन्तमूर्तिः । (२८।१)

apyeṣa pṛṣṭhe mama hastapadmaṃ kariṣyati śrīmadanantamūrtiḥ |

28.2२८.२

यस्याङ्गुलिस्पर्शहताखिलाघैरवाप्यते सिद्धिर् अनाशदोषा ॥ (२८।२)

yasyāṅgulisparśahatākhilāghairavāpyate siddhir anāśadoṣā ||

29.1२९.१

येनाग्निविद्युद्रविरश्मिमालाकरालम् अत्युग्रमपास्य चक्रम् । (२९।१)

yenāgnividyudraviraśmimālākarālam atyugramapāsya cakram |

29.2२९.२

चक्रं घ्नता दैत्यपतेर्हृतानि दैत्याङ्गनानां नयनाञ्जनानि ॥ (२९।२)

cakraṃ ghnatā daityapaterhṛtāni daityāṅganānāṃ nayanāñjanāni ||

30.1३०.१

यत्राम्बु विन्यस्य बलिर्मनोज्ञानवाप भोगान्वसुधातलस्थः । (३०।१)

yatrāmbu vinyasya balirmanojñānavāpa bhogānvasudhātalasthaḥ |

30.2३०.२

तथामरत्वं त्रिदशाधिपत्यं मन्वन्तरं पूर्णमपेतशत्रुः ॥ (३०।२)

tathāmaratvaṃ tridaśādhipatyaṃ manvantaraṃ pūrṇamapetaśatruḥ ||

31.1३१.१

अप्येष मां कंसपरिग्रहेण दोषास्पदीभूतम् अदोषदुष्टम् । (३१।१)

apyeṣa māṃ kaṃsaparigraheṇa doṣāspadībhūtam adoṣaduṣṭam |

31.2३१.२

कर्तावमानोपहतं धिगस्तु तज्जन्मनः साधु बहिष्कृतो यः ॥ (३१।२)

kartāvamānopahataṃ dhigastu tajjanmanaḥ sādhu bahiṣkṛto yaḥ ||

32.1३२.१

ज्ञानात्मकस्यामलसत्त्वराशेर् अपेतदोषस्य सदा स्फुटस्य । (३२।१)

jñānātmakasyāmalasattvarāśer apetadoṣasya sadā sphuṭasya |

32.2३२.२

किं वा जगत्यत्र समस्तपुंसामज्ञातमस्यास्ति हृदि स्थितस्य ॥ (३२।२)

kiṃ vā jagatyatra samastapuṃsāmajñātamasyāsti hṛdi sthitasya ||

33.1३३.१

तस्मादहं भक्तिविनम्रचेता व्रजामि सर्वेश्वरमीश्वराणाम् । (३३।१)

tasmādahaṃ bhaktivinamracetā vrajāmi sarveśvaramīśvarāṇām |

33.2३३.२

अंशावतारं पुरुषोत्तमस्य अनादिमध्यान्तमयस्य विष्णोः ॥ (३३।२)

aṃśāvatāraṃ puruṣottamasya anādimadhyāntamayasya viṣṇoḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit