विष्णुपुराणViṣṇupurāṇa

ViPur, 5, 32

112 of 126 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पराशर उवाच । (१।१)

parāśara uvāca

1.2१.२

प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास्तव । (१।२)

pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitāstava |

1.3१.३

भानुं भैमरिकं चैव सत्यभामा व्यजायत ॥ (१।३)

bhānuṃ bhaimarikaṃ caiva satyabhāmā vyajāyata ||

2.1२.१

दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास्तनया हरेः । (२।१)

dīptimantaḥ prayakṣādyā rohiṇyāstanayā hareḥ |

2.2२.२

बभूवुर्जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः ॥ (२।२)

babhūvurjāmbavatyāṃ ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ ||

3.1३.१

तनया भद्रविन्दाद्या नाग्नजित्यां महाबलाः । (३।१)

tanayā bhadravindādyā nāgnajityāṃ mahābalāḥ |

3.2३.२

संग्रामजित्प्रधानास्तु शैब्यायाश्चाभवन्सुताः ॥ (३।२)

saṃgrāmajitpradhānāstu śaibyāyāścābhavansutāḥ ||

4.1४.१

वृकाद्याश्च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान्सुतान् । (४।१)

vṛkādyāśca sutā mādryāṃ gātravatpramukhānsutān |

4.2४.२

अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश्च श्रुतादयः ॥ (४।२)

avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāśca śrutādayaḥ ||

5.1५.१

अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः । (५।१)

anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ |

5.2५.२

अष्टायुतानि पुत्राणां सहस्राणां शतं तथा ॥ (५।२)

aṣṭāyutāni putrāṇāṃ sahasrāṇāṃ śataṃ tathā ||

6.1६.१

प्रद्युम्नः प्रथमस्तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः । (६।१)

pradyumnaḥ prathamasteṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ |

6.2६.२

प्रद्युम्नादनिरुद्धो ऽभूद्वज्रस्तस्मादजायत ॥ (६।२)

pradyumnādaniruddho 'bhūdvajrastasmādajāyata ||

7.1७.१

अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः । (७।१)

aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ |

7.2७.२

बाणस्य तनयाम् ऊषामुपयेमे द्विजोत्तम ॥ (७।२)

bāṇasya tanayām ūṣāmupayeme dvijottama ||

8.1८.१

यत्र युद्धम् अभूद्घोरं हरिशंकरयोर्महत् । (८।१)

yatra yuddham abhūdghoraṃ hariśaṃkarayormahat |

8.2८.२

छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा ॥ (८।२)

chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā ||

9.1९.१

मैत्रेय उवाच । (९।१)

maitreya uvāca

9.2९.२

कथं युद्धमभूद् ब्रह्मन् उषार्थे हरकृष्णयोः । (९।२)

kathaṃ yuddhamabhūd brahman uṣārthe harakṛṣṇayoḥ |

9.3९.३

कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान्हरिः ॥ (९।३)

kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavānhariḥ ||

10.1१०.१

एतत्सर्वं महाभाग ममाख्यातुं त्वमर्हसि । (१०।१)

etatsarvaṃ mahābhāga mamākhyātuṃ tvamarhasi |

10.2१०.२

महत्कौतूहलं जातं कथां श्रोतुमिमां हरेः ॥ (१०।२)

mahatkautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotumimāṃ hareḥ ||

11.1११.१

पराशर उवाच । (११।१)

parāśara uvāca

11.2११.२

उषा बाणसुता विप्र पार्वतीं सह शम्भुना । (११।२)

uṣā bāṇasutā vipra pārvatīṃ saha śambhunā |

11.3११.३

क्रीडन्तीमुपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम् ॥ (११।३)

krīḍantīmupalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadāśrayām ||

12.1१२.१

ततः सकलचित्तज्ञा गौरी तामाह भामिनीम् । (१२।१)

tataḥ sakalacittajñā gaurī tāmāha bhāminīm |

12.2१२.२

अलमत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वमपि रंस्यसे ॥ (१२।२)

alamatyarthatāpena bhartrā tvamapi raṃsyase ||

13.1१३.१

इत्युक्ते सा तदा चक्रे कदेति मतिमात्मनः । (१३।१)

ityukte sā tadā cakre kadeti matimātmanaḥ |

13.2१३.२

को वा भर्ता ममेत्येनां पुनरप्याह पार्वती ॥ (१३।२)

ko vā bhartā mametyenāṃ punarapyāha pārvatī ||

14.1१४.१

वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव । (१४।१)

vaiśākhaśukladvādaśyāṃ svapne yo 'bhibhavaṃ tava |

14.2१४.२

करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति ॥ (१४।२)

kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati ||

15.1१५.१

पराशर उवाच । (१५।१)

parāśara uvāca

15.2१५.२

तस्यां तिथौ पुमान्स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् । (१५।२)

tasyāṃ tithau pumānsvapne yathā devyā udīritam |

15.3१५.३

तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा ॥ (१५।३)

tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā ||

16.1१६.१

ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका । (१६।१)

tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī samutsukā |

16.2१६.२

क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम् ॥ (१६।२)

kva gato 'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm ||

17.1१७.१

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता । (१७।१)

bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaḥ citralekhā ca tatsutā |

17.2१७.२

तस्याः सख्यभवत्सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते ॥ (१७।२)

tasyāḥ sakhyabhavatsā ca prāha ko 'yaṃ tvayocyate ||

18.1१८.१

यदा लज्जाकुला नास्यै कथयामास सा सखी । (१८।१)

yadā lajjākulā nāsyai kathayāmāsa sā sakhī |

18.2१८.२

तदा विश्वासमानीय सर्वमेवाभ्यवादयत् ॥ (१८।२)

tadā viśvāsamānīya sarvamevābhyavādayat ||

19.1१९.१

विदितार्थां तु तामाह पुनरूषा यथोदितम् । (१९।१)

viditārthāṃ tu tāmāha punarūṣā yathoditam |

19.2१९.२

देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम् ॥ (१९।२)

devyā tathaiva tatprāptau yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam ||

20.1२०.१

पराशर उवाच । (२०।१)

parāśara uvāca

20.2२०.२

ततः पटे सुरान् दैत्यान्गन्धर्वांश्च प्रधानतः । (२०।२)

tataḥ paṭe surān daityāngandharvāṃśca pradhānataḥ |

20.3२०.३

मनुष्यांश्चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत् ॥ (२०।३)

manuṣyāṃścābhilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat ||

21.1२१.१

अपास्य सा तु गन्धर्वांस्तथोरगसुरासुरान् । (२१।१)

apāsya sā tu gandharvāṃstathoragasurāsurān |

21.2२१.२

मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्वप्यन्धकवृष्णिषु ॥ (२१।२)

manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣvapyandhakavṛṣṇiṣu ||

22.1२२.१

कृष्णरामौ विलोक्यासीत्सुभ्रूर्लज्जाजडेव सा । (२२।१)

kṛṣṇarāmau vilokyāsītsubhrūrlajjājaḍeva sā |

22.2२२.२

प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज ॥ (२२।२)

pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye 'nyato dvija ||

23.1२३.१

दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज । (२३।१)

dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyumnatanaye dvija |

23.2२३.२

दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता ॥ (२३।२)

dṛṣṭvātyarthavilāsinyā lajjā kvāpi nirākṛtā ||

24.1२४.१

सो ऽयं सो ऽयमितीत्युक्ते तया सा योगगामिनी । (२४।१)

so 'yaṃ so 'yamitītyukte tayā sā yogagāminī |

24.2२४.२

व्झयं कृष्णस्य पौत्रस्ते भर्ता देव्या प्रसादितः । (२४।२)

Vjhayaṃ kṛṣṇasya pautraste bhartā devyā prasāditaḥ |

24.3२४.३

ययौ द्वारवतीम् ऊषां समाश्वास्य ततः सखीम् ॥ (२४।३)

yayau dvāravatīm ūṣāṃ samāśvāsya tataḥ sakhīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViPur, 5, 32

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit