ViPur, 5, 32
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रद्युम्नाद्या हरेः पुत्रा रुक्मिण्याः कथितास्तव । (१।२)
pradyumnādyā hareḥ putrā rukmiṇyāḥ kathitāstava |
दीप्तिमन्तः प्रयक्षाद्या रोहिण्यास्तनया हरेः । (२।१)
dīptimantaḥ prayakṣādyā rohiṇyāstanayā hareḥ |
बभूवुर्जाम्बवत्यां च साम्बाद्या बाहुशालिनः ॥ (२।२)
babhūvurjāmbavatyāṃ ca sāmbādyā bāhuśālinaḥ ||
संग्रामजित्प्रधानास्तु शैब्यायाश्चाभवन्सुताः ॥ (३।२)
saṃgrāmajitpradhānāstu śaibyāyāścābhavansutāḥ ||
वृकाद्याश्च सुता माद्र्यां गात्रवत्प्रमुखान्सुतान् । (४।१)
vṛkādyāśca sutā mādryāṃ gātravatpramukhānsutān |
अवाप लक्ष्मणा पुत्राः कालिन्द्याश्च श्रुतादयः ॥ (४।२)
avāpa lakṣmaṇā putrāḥ kālindyāśca śrutādayaḥ ||
अन्यासां चैव भार्याणां समुत्पन्नानि चक्रिणः । (५।१)
anyāsāṃ caiva bhāryāṇāṃ samutpannāni cakriṇaḥ |
प्रद्युम्नः प्रथमस्तेषां सर्वेषां रुक्मिणीसुतः । (६।१)
pradyumnaḥ prathamasteṣāṃ sarveṣāṃ rukmiṇīsutaḥ |
प्रद्युम्नादनिरुद्धो ऽभूद्वज्रस्तस्मादजायत ॥ (६।२)
pradyumnādaniruddho 'bhūdvajrastasmādajāyata ||
अनिरुद्धो रणे रुद्धो बलेः पौत्रीं महाबलः । (७।१)
aniruddho raṇe ruddho baleḥ pautrīṃ mahābalaḥ |
छिन्नं सहस्रं बाहूनां यत्र बाणस्य चक्रिणा ॥ (८।२)
chinnaṃ sahasraṃ bāhūnāṃ yatra bāṇasya cakriṇā ||
कथं युद्धमभूद् ब्रह्मन् उषार्थे हरकृष्णयोः । (९।२)
kathaṃ yuddhamabhūd brahman uṣārthe harakṛṣṇayoḥ |
कथं क्षयं च बाणस्य बाहूनां कृतवान्हरिः ॥ (९।३)
kathaṃ kṣayaṃ ca bāṇasya bāhūnāṃ kṛtavānhariḥ ||
महत्कौतूहलं जातं कथां श्रोतुमिमां हरेः ॥ (१०।२)
mahatkautūhalaṃ jātaṃ kathāṃ śrotumimāṃ hareḥ ||
क्रीडन्तीमुपलक्ष्योच्चैः स्पृहां चक्रे तदाश्रयाम् ॥ (११।३)
krīḍantīmupalakṣyoccaiḥ spṛhāṃ cakre tadāśrayām ||
अलमत्यर्थतापेन भर्त्रा त्वमपि रंस्यसे ॥ (१२।२)
alamatyarthatāpena bhartrā tvamapi raṃsyase ||
को वा भर्ता ममेत्येनां पुनरप्याह पार्वती ॥ (१३।२)
ko vā bhartā mametyenāṃ punarapyāha pārvatī ||
वैशाखशुक्लद्वादश्यां स्वप्ने यो ऽभिभवं तव । (१४।१)
vaiśākhaśukladvādaśyāṃ svapne yo 'bhibhavaṃ tava |
करिष्यति स ते भर्ता राजपुत्रि भविष्यति ॥ (१४।२)
kariṣyati sa te bhartā rājaputri bhaviṣyati ||
तस्यां तिथौ पुमान्स्वप्ने यथा देव्या उदीरितम् । (१५।२)
tasyāṃ tithau pumānsvapne yathā devyā udīritam |
तथैवाभिभवं चक्रे रागं चक्रे च तत्र सा ॥ (१५।३)
tathaivābhibhavaṃ cakre rāgaṃ cakre ca tatra sā ||
ततः प्रबुद्धा पुरुषम् अपश्यन्ती समुत्सुका । (१६।१)
tataḥ prabuddhā puruṣam apaśyantī samutsukā |
क्व गतो ऽसीति निर्लज्जा मैत्रेयोक्तवती सखीम् ॥ (१६।२)
kva gato 'sīti nirlajjā maitreyoktavatī sakhīm ||
बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डः चित्रलेखा च तत्सुता । (१७।१)
bāṇasya mantrī kumbhāṇḍaḥ citralekhā ca tatsutā |
तस्याः सख्यभवत्सा च प्राह को ऽयं त्वयोच्यते ॥ (१७।२)
tasyāḥ sakhyabhavatsā ca prāha ko 'yaṃ tvayocyate ||
देव्या तथैव तत्प्राप्तौ यो ऽभ्युपायः कुरुष्व तम् ॥ (१९।२)
devyā tathaiva tatprāptau yo 'bhyupāyaḥ kuruṣva tam ||
ततः पटे सुरान् दैत्यान्गन्धर्वांश्च प्रधानतः । (२०।२)
tataḥ paṭe surān daityāngandharvāṃśca pradhānataḥ |
मनुष्यांश्चाभिलिख्यास्यै चित्रलेखा व्यदर्शयत् ॥ (२०।३)
manuṣyāṃścābhilikhyāsyai citralekhā vyadarśayat ||
अपास्य सा तु गन्धर्वांस्तथोरगसुरासुरान् । (२१।१)
apāsya sā tu gandharvāṃstathoragasurāsurān |
मनुष्येषु ददौ दृष्टिं तेष्वप्यन्धकवृष्णिषु ॥ (२१।२)
manuṣyeṣu dadau dṛṣṭiṃ teṣvapyandhakavṛṣṇiṣu ||
कृष्णरामौ विलोक्यासीत्सुभ्रूर्लज्जाजडेव सा । (२२।१)
kṛṣṇarāmau vilokyāsītsubhrūrlajjājaḍeva sā |
प्रद्युम्नदर्शने व्रीडादृष्टिं निन्ये ऽन्यतो द्विज ॥ (२२।२)
pradyumnadarśane vrīḍādṛṣṭiṃ ninye 'nyato dvija ||
दृष्टमात्रे ततः कान्ते प्रद्युम्नतनये द्विज । (२३।१)
dṛṣṭamātre tataḥ kānte pradyumnatanaye dvija |
दृष्ट्वात्यर्थविलासिन्या लज्जा क्वापि निराकृता ॥ (२३।२)
dṛṣṭvātyarthavilāsinyā lajjā kvāpi nirākṛtā ||
सो ऽयं सो ऽयमितीत्युक्ते तया सा योगगामिनी । (२४।१)
so 'yaṃ so 'yamitītyukte tayā sā yogagāminī |
व्झयं कृष्णस्य पौत्रस्ते भर्ता देव्या प्रसादितः । (२४।२)
Vjhayaṃ kṛṣṇasya pautraste bhartā devyā prasāditaḥ |
ययौ द्वारवतीम् ऊषां समाश्वास्य ततः सखीम् ॥ (२४।३)
yayau dvāravatīm ūṣāṃ samāśvāsya tataḥ sakhīm ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.