मैत्रेय उवाच । (१।१)

भगवन् सर्वम् आख्यातं ममैतद् अखिलं त्वया । (१।२)

जगतः सर्गसंबन्धि यत् पृष्टो ऽसि गुरो मया ॥ (१।३)

यो ऽयम् अंशो जगत्सृष्टिसंबन्धो गदितस् त्वया । (२।१)

तत्राहं श्रोतुम् इच्छामि भूयो ऽपि मुनिसत्तम ॥ (२।२)

प्रियव्रतोत्तानपादौ सुतौ स्वायम्भुवस्य यौ । (३।१)

तयोर् उत्तानपादस्य ध्रुवः पुत्रस् त्वयोदितः ॥ (३।२)

प्रियव्रतस्य नैवोक्ता भवता द्विज संततिः । (४।१)

ताम् अहं श्रोतुम् इच्छामि प्रसन्नो वक्तुम् अर्हसि ॥ (४।२)

पराशर उवाच । (५।१)

कर्दमस्यात्मजां कन्याम् उपयेमे प्रियव्रतः । (५।२)

सम्राट् कुक्षिश् च तत्कन्ये दशपुत्रास् तथापरे ॥ (५।३)

महाप्रज्ञा महावीर्या विनीता दयिताः पितुः । (६।१)

प्रियव्रतसुताः ख्यातास् तेषां नामानि मे शृणु ॥ (६।२)

आग्नीध्रश् चाग्निबाहुश् च वपुष्मान् द्युतिमांस् तथा । (७।१)

मेधा मेधातिथिर् भव्यः सवनः पुत्र एव च ॥ (७।२)

ज्योतिष्मान् दशमस् तेषां सत्यनामा सुतो ऽभवत् । (८।१)

प्रियव्रतस्य पुत्राणां प्रख्याता बलवीर्यतः ॥ (८।२)

मेधाग्निबाहुपुत्रास् तु त्रयो योगपरायणाः । (९।१)

जातिस्मरा महाभागा न राज्याय मनो दधुः ॥ (९।२)

निर्ममाः सर्वकालं तु समस्तार्थेषु वै मुने । (१०।१)

चक्रुः क्रिया यथान्यायम् अफलाकाङ्क्षिणो हि ते ॥ (१०।२)

प्रियव्रतो ददौ तेषां सप्तानां मुनिसत्तम । (११।१)

विभज्य सप्त द्वीपानि मैत्रेय सुमहात्मनाम् ॥ (११।२)

जम्बूद्वीपं महाभाग सो ऽग्नीध्राय ददौ पिता । (१२।१)

मेधातिथेस् तथा प्रादात् प्लक्षद्वीपम् अथापरम् ॥ (१२।२)

शाल्मले च वपुष्मन्तं नरेन्द्रम् अभिषिक्तवान् । (१३।१)

ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान् प्रभुः ॥ (१३।२)

द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत् । (१४।१)

शाकद्वीपेश्वरं चापि भव्यं चक्रे प्रियव्रतः ॥ (१४।२)

पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं चापि स प्रभुः । (१५।१)

जम्बूद्वीपेश्वरो यस् तु आग्नीध्रो मुनिसत्तम । (१५।२)

तस्य पुत्रा बभूवुस् ते प्रजापतिसमा नव ॥ (१५।३)

नाभिः किंपुरुषश् चैव हरिवर्ष इलावृतः । (१६।१)

रम्यो हिरण्वान् षष्ठस् तु कुरुभद्राश्व एव च । (१६।२)

केतुमालस् तथैवान्यः साधुचेष्टो नृपो ऽभवत् ॥ (१६।३)

जम्बूद्वीपविभागांस्तु तेषां विप्र निशामय । (१७।१)

पित्रा दत्तं हिमाह्वं तु वर्षं नाभेस् तु दक्षिणम् ॥ (१७।२)

हेमकूटं तथा वर्षं ददौ किंपुरुषाय सः । (१८।१)

तृतीयं नैषधं वर्षं हरिवर्षाय दत्तवान् ॥ (१८।२)

इलावृताय प्रददौ मेरुर् यत्र तु मध्यमे । (१९।१)

नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता ॥ (१९।२)

श्वेतं यद् उत्तरं तस्मात् पित्रा दत्तं हिरण्वते ॥ (२०।१)

यद् उत्तरं शृङ्गवतो वर्षं तत् कुरवे ददौ । (२१।१)

मेरोः पूर्वेण यद् वर्षं भद्राश्वाय प्रदत्तवान् ॥ (२१।२)

गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान् । (२२।१)

इत्येतानि ददौ तेभ्यः पुत्रेभ्यः स नरेश्वरः ॥ (२२।२)

वर्षेष्वेतेषु तान् पुत्रान् अभिषिच्य स भूपतिः । (२३।१)

सालग्रामं महापुण्यं मैत्रेय तपसे ययौ ॥ (२३।२)

यानि किंपुरुषादीनि वर्षाण्यष्टौ महामुने । (२४।१)

तेषां स्वाभाविकी सिद्धिः सुखप्राया ह्ययत्नतः ॥ (२४।२)

विपर्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च । (२५।१)

धर्माधर्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः ॥ (२५।२)

न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टसु सर्वदा । (२६।१)

हिमाह्वयं तु वै वर्षं नाभेर् आसीन्महात्मनः । (२६।२)

तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मेरुदेव्यां महाद्युतिः ॥ (२६।३)

ऋषभाद् भरतो जज्ञे ज्येष्ठः पुत्रशतस्य सः । (२७।१)

कृत्वा राज्यं स्वधर्मेण तथेष्ट्वा विविधान् मखान् ॥ (२७।२)

अभिषिच्य सुतं वीरं भरतं पृथिवीपतिः । (२८।१)

तपसे स महाभागः पुलहस्याश्रमं ययौ ॥ (२८।२)

वानप्रस्थविधानेन तत्रापि कृतनिश्चयः । (२९।१)

तपस् तेपे यथान्यायम् इयाज स महीपतिः ॥ (२९।२)

तपसा कर्षितो ऽत्यर्थं कृशो धमनिसंततः । (३०।१)

नग्नो वीटां मुखे दत्त्वा वीराध्वानं ततो गतः ॥ (३०।२)

ततश् च भारतं वर्षम् एतल्लोकेषु गीयते । (३१।१)

भरताय यतः पित्रा दत्तं प्रतिष्ठता वनम् ॥ (३१।२)

सुमतिर् भरतस्याभूत् पुत्रः परमधार्मिकः । (३२।१)

कृत्वा सम्यग् ददौ तस्मै राज्यम् इष्टमखः पिता ॥ (३२।२)

पुत्रसंक्रामितश्रीस् तु भरतः स महीपतिः । (३३।१)

योगाभ्यासरतः प्राणान् सालग्रामे ऽत्यजन्मुने ॥ (३३।२)

अजायत च विप्रो ऽसौ योगिनां प्रवरे कुले । (३४।१)

मैत्रेय तस्य चरितं कथयिष्यामि ते पुनः ॥ (३४।२)

सुमतेस्तेजसस्तस्माद् इन्द्रद्युम्नो व्यजायत । (३५।१)

परमेष्ठी ततस्तस्मात् प्रतिहारस् तदन्वयः ॥ (३५।२)

प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस् तस्य चात्मजः । (३६।१)

भुवस् तस्माद् अथोद्गीथः प्रस्तावस् तत्सुतो विभुः ॥ (३६।२)

पृथुस् ततस् ततो नक्तो नक्तस्यापि गयः सुतः । (३७।१)

नरो गयस्य तनयस् तत्पुत्रो ऽभूद् विराट् ततः ॥ (३७।२)

तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्माद् अजायत । (३८।१)

महान्तो ऽपि ततश् चाभून् मनस्युस्तस्य चात्मजः ॥ (३८।२)

त्वष्टा त्वष्टुश् च विरजो रजस् तस्याप्यभूत् सुतः । (३९।१)

शतजिद् रजसस् तस्य जज्ञे पुत्रशतं मुने ॥ (३९।२)

विष्वग्ज्योतिःप्रधानास् ते यैर् इमा वर्धिताः प्रजाः । (४०।१)

तैर् इदं भारतं वर्षं नवभेदम् अलंकृतम् ॥ (४०।२)

तेषां वंशप्रसूतैस् तु भुक्तेयं भारती पुरा । (४१।१)

कृतत्रेतादिसर्गेण युगाख्या ह्य् एकसप्ततिः ॥ (४१।२)

एष स्वायंभुवः सर्गो येनेदं पूरितं जगत् । (४२।१)

वाराहे तु मुने कल्पे पूर्वमन्वन्तराधिपः ॥ (४२।२)