पराशर उवाच । (१।१)

एवं दैत्यवधं कृष्णो बलदेवसहायवान् । (१।२)

चक्रे दुष्टक्षितीशानां तथैव जगतः कृते ॥ (१।३)

क्षितेश्च भारं भगवान्फाल्गुनेन समं विभुः । (२।१)

अवतारयामास हरिः समस्ताक्षौहिणीवधात् ॥ (२।२)

कृत्वा भारावतरणं भुवो हत्वाखिलान्नृपान् । (३।१)

शापव्याजेन विप्राणामुपसंहृतवान्कुलम् ॥ (३।२)

उत्सृज्य द्वारकां कृष्णस्त्यक्त्वा मानुष्यमात्मभूः । (४।१)

सांशो विष्णुमयं स्थानं प्रविवेश पुनर्निजम् ॥ (४।२)

मैत्रेय उवाच । (५।१)

स विप्रशापव्याजेन संजह्रे स्वकुलं कथम् । (५।२)

कथं च मानुषं देहमुत्ससर्ज जनार्दनः ॥ (५।३)

पराशर उवाच । (६।१)

विश्वामित्रस्तथा कण्वो नारदश्च महामुनिः । (६।२)

पिण्डारके महातीर्थे दृष्ट्वा यदुकुमारकैः ॥ (६।३)

ततस्ते यौवनोन्मत्ता भाविकार्यप्रचोदिताः । (७।१)

साम्बं जाम्बवतीपुत्रं भूषयित्वा स्त्रियं यथा ॥ (७।२)

प्रसृतास्तान्मुनीनूचुः प्रणिपातपुरःसरम् । (८।१)

इयं स्त्री पुत्रकामस्य बभ्रोः किं जनयिष्यति ॥ (८।२)

पराशर उवाच । (९।१)

दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते विप्रलब्धाः कुमारकैः । (९।२)

मुनयः कुपिताः प्रोचुर्मुसलं जनयिष्यति । (९।३)

येनाखिलकुलोत्सादो यादवानां भविष्यति ॥ (९।४)

इत्युक्तास्तैः कुमारास्ते आचचक्षुर्यथातथम् । (१०।१)

उग्रसेनाय मुसलं जज्ञे साम्बस्य चोदरात् ॥ (१०।२)

तदुग्रसेनो मुसलमयश्चूर्णमकारयत् । (११।१)

जज्ञे स चैरकाश्चूर्णः प्रक्षिप्तस्तैर्महोदधौ ॥ (११।२)

मुसलस्याथ लोहस्य चूर्णितस्यान्धकैर्द्विज । (१२।१)

खण्डं चूर्णयितुं शेकुर्नैकं ते तोमराकृति ॥ (१२।२)

तदप्यम्बुनिधौ क्षिप्तं मत्स्यो जग्राह जालिभिः । (१३।१)

घातितस्योदरात्तस्य लुब्धो जग्राह तं जराः ॥ (१३।२)

विज्ञातपरमार्थो ऽपि भगवान्मधुसूदनः । (१४।१)

नैच्छत्तदन्यथाकर्तुं विधिना यत्समाहितम् ॥ (१४।२)

देवैश्च प्रहितो दूतः प्रणिपत्याह केशवम् । (१५।१)

रहस्येवमहं दूतः प्रहितो भगवन्सुरैः ॥ (१५।२)

वस्वश्विमरुदादित्यरुद्रसाध्यादिभिः सह । (१६।१)

विज्ञापयति वः शक्रस्तदिदं श्रूयतां प्रभो ॥ (१६।२)

भारावतारणार्थाय वर्षाणामधिकं शतम् । (१७।१)

भगवानवतीर्णो ऽत्र त्रिदशैः संप्रसादितः ॥ (१७।२)

दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः । (१८।१)

त्वया सनाथास्त्रिदशा भवन्तु त्रिदिवे सदा ॥ (१८।२)

तदतीतं जगन्नाथ वर्षाणामधिकं शतम् । (१९।१)

इदानीं गम्यतां स्वर्गो भवता यदि रोचते ॥ (१९।२)

देवैर्विज्ञाप्यते चेदं अथात्रैव रतिस्तव । (२०।१)

तत्स्थीयतां यथाकालमाख्येयमनुजीविभिः ॥ (२०।२)

भगवान् उवाच । (२१।१)

यत्त्वमात्थाखिलं दूत वेद्म्येतदहमप्युत । (२१।२)

प्रारब्ध एव हि मया यादवानामपि क्षयः ॥ (२१।३)

भुवो नाद्यापि भारो ऽयं यादवैरनिबर्हितैः । (२२।१)

अवतार्य करोम्येतत्सप्तरात्रेण सत्वरः ॥ (२२।२)

यथा गृहीतम् अम्भोधेर्दत्त्वाहं द्वारकाभुवम् । (२३।१)

यादवानुपसंहृत्य यास्यामि त्रिदशालयम् ॥ (२३।२)

मनुष्यदेहमुत्सृज्य संकर्षणसहायवान् । (२४।१)

प्राप्त एवास्मि मन्तव्यो देवेन्द्रेण तथा सुरैः ॥ (२४।२)

जरासंधादयो ये ऽन्ये निहता भारहेतवः । (२५।१)

क्षितेस्तेभ्यः कुमारो ऽपि यदूनां नापचीयते ॥ (२५।२)

तदेनं सुमहाभारमवतार्य क्षितेरहम् । (२६।१)

यास्याम्यमरलोकस्य पालनाय ब्रवीहि तान् ॥ (२६।२)

पराशर उवाच । (२७।१)

इत्युक्तो वासुदेवेन देवदूतः प्रणम्य तम् । (२७।२)

मैत्रेय दिव्यया गत्या देवराजान्तिकं ययौ ॥ (२७।३)

भगवानप्यथोत्पातान्दिव्यभौमान्तरिक्षगान् । (२८।१)

ददर्श द्वारकापुर्यां विनाशाय दिवानिशम् ॥ (२८।२)

तान्दृष्ट्वा यादवानाह पश्यध्वमतिदारुणान् । (२९।१)

महोत्पाताञ् छमायैषां प्रभासं याम माचिरम् ॥ (२९।२)

पराशर उवाच । (३०।१)

महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् । (३०।२)

भगवन्यन्मया कार्यं तदाज्ञापय साम्प्रतम् । (३०।३)

मन्ये कुलमिदं सर्वं भगवान्संहरिष्यति ॥ (३०।४)

नाशायास्य निमित्तानि कुलस्याच्युत लक्षये ॥ (३१।१)

भगवान् उवाच । (३२।१)

गच्छ त्वं दिव्यया गत्या मत्प्रसादसमुत्थया । (३२।२)

बदरीकाश्रमं पुण्यं गन्धमादनपर्वते । (३२।३)

नरनारायणस्थाने तत्पावितमहीतले ॥ (३२।४)

मन्मना मत्प्रसादेन तत्र सिद्धिमवाप्स्यसि । (३३।१)

अहं स्वर्गं गमिष्यामि उपसंहृत्य वै कुलम् ॥ (३३।२)

द्वारकां च मया त्यक्तां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥ (३४।१)

पराशर उवाच । (३५।१)

इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं जगाम स तदोद्धवः । (३५।२)

नरनारायणस्थानं केशवेनानुमोदितः ॥ (३५।३)

ततस्ते यादवाः सर्वे रथानारुह्य शीघ्रगान् । (३६।१)

प्रभासं प्रययुः सार्धं कृष्णरामादिभिर् द्विज ॥ (३६।२)

प्राप्य प्रभासं प्रयताः स्नातास्ते कुकुरान्धकाः । (३७।१)

चक्रुस्तत्र मुदा पानं वासुदेवानुमोदिताः ॥ (३७।२)

पिबतां तत्र वै तेषां संघर्षेण परस्परम् । (३८।१)

अतिवादेन्धनो जज्ञे कलहाग्निः क्षयावहः ॥ (३८।२)

जघ्नुः परस्परं ते तु शस्त्रैर्दैवबलात्कृताः । (३९।०)

क्षीणशस्त्राश्च जगृहुः प्रत्यासन्नामथैरकाम् ॥ (३९।१)

एरका तु गृहीता तैर्वज्रभूतेव लक्ष्यते । (४०।१)

तया परस्परं जघ्नुः संप्रहारे सुदारुणे ॥ (४०।२)

प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाः कृतवर्माथ सात्यकिः । (४१।१)

अनिरुद्धादयश्चान्ये पृथुर्विपृथुरेव च ॥ (४१।२)

चारुवर्मा चारुकश्च तथाक्रूरादयो द्विज । (४२।१)

एरकारूपिभिर्वज्रैस्ते निजघ्नुः परस्परम् ॥ (४२।२)

निवारयामास हरिर्यादवांस्ते च केशवम् । (४३।१)

सहायं मेनिरे प्राप्तं ते निजघ्नुः परस्परम् ॥ (४३।२)

कृष्णो ऽपि कुपितस्तेषामेरकामुष्टिमाददे । (४४।१)

वधाय सो ऽपि मुसलं मुष्टिर्लोहमभूत्तदा ॥ (४४।२)

जघान तेन निःशेषान्यादवानाततायिनः । (४५।१)

जघ्नुश्च सहसाभ्येत्य तथान्ये वै परस्परम् ॥ (४५।२)

ततश्चार्णवमध्येन जैत्रो ऽसौ चक्रिणो रथः । (४६।१)

पश्यतो दारुकस्याशु हतो ऽश्वैर्द्विजसत्तम ॥ (४६।२)

चक्रं तथा गदा शार्ङ्गतूणी शङ्खो ऽसिरेव च । (४७।१)

प्रदक्षिणं हरिं कृत्वा जग्मुरादित्यवर्त्मना ॥ (४७।२)

क्षणेन नाभवत्कश्चिद्यादवानाम् अघातितः । (४८।१)

ऋते कृष्णं महाबाहुं दारुकं च महामुने ॥ (४८।२)

चङ्क्रम्यमाणौ तौ रामं वृक्षमूले कृतासनम् । (४९।१)

ददृशाते मुखाच्चास्य निष्क्रामन्तं महोरगम् ॥ (४९।२)

निष्क्रम्य स मुखात्तस्य महाभोगो भुजंगमः । (५०।१)

प्रययावर्णवं सिद्धैः पूज्यमानस्तथोरगैः ॥ (५०।२)

ततो ऽर्घमादाय तदा जलधिः संमुखं ययौ । (५१।१)

प्रविवेश च तत्तोयं पूजितः पन्नगोत्तमैः ॥ (५१।२)

दृष्ट्वा बलस्य निर्याणं दारुकं प्राह केशवः । (५२।१)

इदं सर्वं त्वमाचक्ष्व वसुदेवोग्रसेनयोः ॥ (५२।२)

निर्याणं बलभद्रस्य यादवानां तथा क्षयम् । (५३।१)

योगे स्थित्वाहमप्येतत्परित्यक्ष्ये कलेवरम् ॥ (५३।२)

वाच्यश्च द्वारकावासी जनः सर्वस्तथाहुकः । (५४।१)

यथेमां नगरीं सर्वां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥ (५४।२)

तस्माद्भवद्भिः सज्जैस्तु प्रतीक्ष्यो ह्यर्जुनागमः । (५५।१)

न स्थेयं द्वारकामध्ये निष्क्रान्ते तत्र पाण्डवे ॥ (५५।२)

तेनैव सह गन्तव्यं यत्र याति स कौरवः ॥ (५६।१)

गत्वा च ब्रूहि कौन्तेयमर्जुनं वचनान्मम । (५७।१)

पालनीयस्त्वया शक्त्या जनो ऽयं मत्परिग्रहः ॥ (५७।२)

इत्यर्जुनेन सहितो द्वारवत्या भवाञ् जनम् । (५८।१)

गृहीत्वा यातु वज्रश्च यदुराजो भविष्यति ॥ (५८।२)

पराशर उवाच । (५९।१)

इत्युक्तो दारुकः कृष्णं प्रणिपत्य पुनः पुनः । (५९।२)

प्रदक्षिणं च बहुशः कृत्वा प्रायाद्यथोदितम् ॥ (५९।३)

स गत्वा च तथा चक्रे द्वारकायां तथार्जुनम् । (६०।१)

आनिनाय महाबुद्धिर्वज्रं चक्रे तथा नृपम् ॥ (६०।२)

भगवानपि गोविन्दो वासुदेवात्मकं परम् । (६१।१)

ब्रह्मात्मनि समारोप्य सर्वभूतेष्वधारयत् ॥ (६१।२)

संमानयन्द्विजवचो दुर्वासा यदुवाच ह । (६२।१)

योगयुक्तो ऽभवत्पादं कृत्वा जानुनि सत्तम ॥ (६२।२)

आययौ च जरा नाम स तदा तत्र लुब्धकः । (६३।१)

मुसलावशेषलोहैकसायकन्यस्ततोमरः ॥ (६३।२)

स तत्पादं मृगाकारम् अवेक्ष्यारादवस्थितः । (६४।१)

तले विव्याध तेनैव तोमरेण द्विजोत्तम ॥ (६४।२)

गतश्च ददृशे तत्र चतुर्बाहुधरं नरम् । (६५।१)

प्रणिपत्याह चैवैनं प्रसीदेति पुनः पुनः ॥ (६५।२)

अजानता कृतमिदं मया हरिणशङ्कया । (६६।१)

क्षम्यतां नात्मपापेन दग्धं मां दग्धुमर्हसि ॥ (६६।२)

पराशर उवाच । (६७।१)

ततस्तं भगवानाह न ते ऽस्ति भयमण्वपि । (६७।२)

गच्छ त्वं मत्प्रसादेन लुब्ध स्वर्गं सुरास्पदम् ॥ (६७।३)

पराशर उवाच । (६८।१)

विमानमागतं सद्यस्तद्वाक्यसमनन्तरम् । (६८।२)

आरुह्य प्रययौ स्वर्गं लुब्धकस्तत्प्रसादतः ॥ (६८।३)

गते तस्मिन् स भगवान्संयोज्यात्मानमात्मनि । (६९।१)

ब्रह्मभूते ऽव्यये ऽचिन्त्ये वासुदेवमये ऽमले ॥ (६९।२)

अजन्मन्यजरे ऽनाशिन्यप्रमेये ऽखिलात्मनि । (७०।१)

तत्याज मानुषं देहमतीत्य त्रिविधां गतिम् ॥ (७०।२)