मैत्रेय उवाच । (१।१)

ज्ञातमेतन्मया त्वत्तो यथा सर्वमिदं जगत् । (१।२)

विष्णुर्विष्णौ विष्णुतश्च न परं विद्यते ततः ॥ (१।३)

एतत्तु श्रोतुमिच्छामि व्यस्ता वेदा महात्मना । (२।१)

वेदव्यासस्वरूपेण यथा तेन युगे युगे ॥ (२।२)

यस्मिन्यस्मिन्युगे व्यासो यो य आसीन्महामुने । (३।१)

तं तमाचक्ष्व भगवञ्शाखाभेदांश्च मे वद ॥ (३।२)

पराशर उवाच । (४।१)

वेदद्रुमस्य मैत्रेय शाखाभेदैः सहस्रशः । (४।२)

न शक्यो विस्तरो वक्तुं संक्षेपेण शृणुष्व तम् ॥ (४।३)

द्वापरे द्वापरे विष्णुर्व्यासरूपी महामुने । (५।१)

वेदमेकं स बहुधा कुरुते जगतो हितः ॥ (५।२)

वीर्यं तेजो बलं चाल्पं मनुष्याणामवेक्ष्य च । (६।१)

हिताय सर्वभूतानां वेदभेदान्करोति सः ॥ (६।२)

यया स कुरुते तन्वा वेदमेकं पृथक्प्रभुः । (७।१)

वेदव्यासाभिधाना तु सा मूर्तिर्मधुविद्विषः ॥ (७।२)

यस्मिन्मन्वन्तरे ये ये व्यासास् तांस्तान्निबोध मे । (८।१)

यथा च भेदः शाखानां व्यासेन क्रियते मुने ॥ (८।२)

अष्टाविंशतिकृत्वो वै वेदो व्यस्तो महर्षिभिः । (९।१)

वैवस्वते ऽन्तरे तस्मिन्द्वापरेषु पुनः पुनः ॥ (९।२)

वेदव्यासा व्यतीता ये अष्टाविंशति सत्तम । (१०।१)

चतुर्धा यैः कृतो वेदो द्वापरेषु पुनः पुनः ॥ (१०।२)

द्वापरे प्रथमे व्यस्ताः स्वयं वेदाः स्वयंभुवा । (११।१)

द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः ॥ (११।२)

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे च बृहस्पतिः । (१२।१)

सविता पञ्चमे व्यासो मृत्युः षष्ठे स्मृतः प्रभुः ॥ (१२।२)

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे स्मृतः । (१३।१)

सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः ॥ (१३।२)

एकादशे तु त्रिवृषा भारद्वाजस्ततः परम् । (१४।१)

त्रयोदशे चान्तरिक्षो वर्णी चापि चतुर्दशे ॥ (१४।२)

त्रय्यारुणः पञ्चदशे षोडशे तु धनंजयः । (१५।१)

क्रतुंजयः सप्तदशे ऋणज्यो ऽष्टादशे स्मृतः ॥ (१५।२)

ततो व्यासो भरद्वाजो भरद्वाजात्तु गौतमः । (१६।१)

गौतमादुत्तमो व्यासो हर्यात्मा यो ऽभिधीयते ॥ (१६।२)

अथ हर्यात्मनो वेनः स्मृतो वाजश्रवास्तु यः । (१७।१)

सोमः शुष्मायणस् तस्मात्तृणबिन्दुरिति स्मृतः ॥ (१७।२)

ऋक्षो ऽभूद्भार्गवस् तस्माद्वाल्मीकिर्यो ऽभिधीयते । (१८।१)

तस्मादस्मत्पिता शक्तिर्व्यासस् तस्मादहं मुने ॥ (१८।२)

जातुकर्णो ऽभवन्मत्तः कृष्णद्वैपायनस्ततः । (१९।१)

अष्टाविंशतिरित्येते वेदव्यासाः पुरातनाः ॥ (१९।२)

एको वेदश्चतुर्धा तु यैः कृतो द्वापरादिषु ॥ (२०।१)

भविष्ये द्वापरे चापि द्रौणिर्व्यासो भविष्यति । (२१।१)

व्यतीते मम पुत्रे ऽस्मिन् कृष्णद्वैपायने मुनौ ॥ (२१।२)

ध्रुवम् एकाक्षरं ब्रह्म ओमित्येवं व्यवस्थितम् । (२२।१)

बृहत्त्वाद् बृंहणत्वाच्च तद्ब्रह्मेत्यभिधीयते ॥ (२२।२)

प्रणवावस्थितं नित्यं भूर्भुवः स्वरितीर्यते । (२३।१)

ऋग्यजुःसामाथर्वाणं यत्तस्मै ब्रह्मणे नमः ॥ (२३।२)

जगतः प्रलयोत्पत्तौ यत्तत् कारणसंज्ञितम् । (२४।१)

महतः परमं गुह्यं तस्मै सुब्रह्मणे नमः ॥ (२४।२)

अगाधापारम् अक्षय्यं जगत्संमोहनालयम् । (२५।१)

संप्रकाशप्रवृत्तिभ्यां पुरुषार्थप्रयोजनम् ॥ (२५।२)

सांख्यज्ञानवतां निष्ठा गतिः शमदमात्मनाम् । (२६।१)

यत्तदव्यक्तममृतं प्रवृत्तिर्ब्रह्म शाश्वतम् ॥ (२६।२)

प्रधानमात्मयोनिश्च गुहासत्त्वं च शब्द्यते । (२७।१)

अविभागं तथा शुक्रमक्षरं बहुधात्मकम् ॥ (२७।२)

परमब्रह्मणे तस्मै नित्यमेव नमो नमः । (२८।१)

यद्रूपं वासुदेवस्य परमात्मस्वरूपिणः ॥ (२८।२)

एतद्ब्रह्म त्रिधाभेदमभेदमपि स प्रभुः । (२९।१)

सर्वभूतेष्वभेदो ऽसौ भिद्यते भिन्नबुद्धिभिः ॥ (२९।२)

स ऋङ्मयः साममयः सर्वात्मा स यजुर्मयः । (३०।१)

ऋग्यजुःसामसारात्मा स एवात्मा शरीरिणाम् ॥ (३०।२)

स भिद्यते वेदमयः स वेदं करोति भेदैर्बहुभिः सशाखम् । (३१।१)

शाखाप्रणेता स समस्तशाखाज्ञानस्वरूपो भगवाननन्तः ॥ (३१।२)