पराशर उवाच । (१।१)

गरुडो वारुणं छत्रं तथैव मणिपर्वतम् । (१।२)

सभार्यं च हृषीकेशं लीलयैव वहन्ययौ ॥ (१।३)

ततः शङ्खमुपाध्मासीत्स्वर्गद्वारगतो हरिः । (२।१)

उपतस्थुस्ततो देवाः सार्घ्यपात्रा जनार्दनम् ॥ (२।२)

स देवैरर्चितः कृष्णो देवमातुर्निवेशनम् । (३।१)

सिताभ्रशिखराकारं प्रविश्य ददृशे ऽदितिम् ॥ (३।२)

स तां प्रणम्य शक्रेण सह ते कुण्डलोत्तमे । (४।१)

ददौ नरकनाशं च शशंसास्यै जनार्दनः ॥ (४।२)

ततः प्रीता जगन्माता धातारं जगतां हरिम् । (५।१)

तुष्टावादितिरव्यग्रा कृत्वा तत्प्रवणं मनः ॥ (५।२)

अदितिर् उवाच । (६।१)

नमस्ते पुण्डरीकाक्ष भक्तानामभयंकर । (६।२)

सनातनात्मन्सर्वात्मन् भूतात्मन्भूतभावन ॥ (६।३)

प्रणेता मनसो बुद्धेरिन्द्रियाणां गुणात्मक । (७।१)

त्रिगुणातीत निर्द्वन्द्व शुद्ध सर्वहृदिस्थित ॥ (७।२)

सितदीर्घादिनिःशेषकल्पनापरिवर्जित । (८।१)

जन्मादिभिर् असंस्पृष्ट स्वप्नादिपरिवर्जित ॥ (८।२)

संध्या रात्रिरहो भूमिर्गगनं वायुरम्बु च । (९।१)

हुताशनो मनो बुद्धिर्भूतादिस्त्वं तथाच्युत ॥ (९।२)

सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्ता कर्तृपतिर्भवान् । (१०।१)

ब्रह्मविष्णुशिवाख्याभिरात्ममूर्तिभिरीश्वर ॥ (१०।२)

देवा यक्षास्तथा दैत्या राक्षसाः सिद्धपन्नगाः । (११।१)

कूष्माण्डाश्च पिशाचाश्च गन्धर्वा मनुजास्तथा ॥ (११।२)

पशवो मृगाः पतंगाश्च तथैव च सरीसृपाः । (१२।१)

वृक्षगुल्मलतावल्लीसमस्ततृणजातयः ॥ (१२।२)

स्थूला मध्यास्तथा सूक्ष्माः सूक्ष्मात्सूक्ष्मतराश्च ये । (१३।१)

देहभेदा भवान्सर्वे ये केचित्पुद्गलाश्रयाः ॥ (१३।२)

माया तवेयमज्ञातपरमार्थातिमोहिनी । (१४।१)

अनात्मन्यात्मविज्ञानं यया मूढो निरुध्यते ॥ (१४।२)

अहं ममेति भावो ऽत्र यत्पुंसाम् अभिजायते । (१५।१)

संसारमातुर्मायायास् तवैतन्नाथ चेष्टितम् ॥ (१५।२)

यैः स्वधर्मपरैर्नाथ नरैराराधितो भवान् । (१६।१)

ते तरन्त्यखिलामेतां मायामात्मविमुक्तये ॥ (१६।२)

ब्रह्माद्याः सकला देवा मनुष्याः पशवस्तथा । (१७।१)

विष्णुमायामहावर्तमोहान्धतमसा वृताः ॥ (१७।२)

आराध्य त्वामभीप्सन्ते कामानात्मभवक्षयम् । (१८।१)

यदेते पुरुषा माया सैवेयं भगवंस्तव ॥ (१८।२)

मया त्वं पुत्रकामिन्या वैरिपक्षक्षयाय च । (१९।१)

आराधितो न मोक्षाय मायाविलसितं हि तत् ॥ (१९।२)

कौपीनाच्छादनप्राया वाञ्छा कल्पद्रुमादपि । (२०।१)

जायते यदपुण्यानां सो ऽपराधः स्वदोषजः ॥ (२०।२)

तत्प्रसीदाखिलजगन्मायामोहकराव्यय । (२१।१)

अज्ञानं ज्ञानसद्भावभूतं भूतेश नाशय ॥ (२१।२)

नमस् ते चक्रहस्ताय शार्ङ्गहस्ताय ते नमः । (२२।१)

गदाहस्ताय ते विष्णो शङ्खहस्ताय ते नमः ॥ (२२।२)

एतत्पश्यामि ते रूपं स्थूलचिह्नोपलक्षितम् । (२३।१)

न जानामि परं यत्ते प्रसीद परमेश्वर ॥ (२३।२)

पराशर उवाच । (२४।१)

अदित्यैवं स्तुतो विष्णुः प्रहस्याह सुरारणिम् । (२४।२)

माता देवि त्वमस्माकं प्रसीद वरदा भव ॥ (२४।३)

अदितिर् उवाच । (२५।१)

एवमस्तु यथेच्छा ते त्वमशेषैः सुरासुरैः । (२५।२)

अजेयः पुरुषव्याघ्र मर्त्यलोके भविष्यसि ॥ (२५।३)

पराशर उवाच । (२६।१)

ततो ऽनन्तरमेवास्य शक्राणी सहितादितिम् । (२६।२)

सत्यभामा प्रणम्याह प्रसीदेति पुनः पुनः ॥ (२६।३)

अदितिरुवाच । (२७।१)

मत्प्रसादान्न ते सुभ्रु जरा वैरूप्यमेव च । (२७।२)

भविष्यत्यनवद्याङ्गि सर्वकालं भविष्यसि ॥ (२७।३)

पराशर उवाच । (२८।१)

अदित्या तु कृतानुज्ञो देवराजो जनार्दनम् । (२८।२)

यथावत्पूजयामास बहुमानपुरःसरम् ॥ (२८।३)

ततो ददर्श कृष्णो ऽपि सत्यभामासहायवान् । (२९।१)

देवोद्यानानि हृद्यानि नन्दनादीनि सत्तम ॥ (२९।२)

ददर्श च सुगन्धाढ्यं मञ्जरीपुष्पधारिणम् । (३०।१)

शैत्याह्लादकरं ताम्रबालपल्लवशोभितम् ॥ (३०।२)

मथ्यमाने ऽमृते जातं जातरूपोपमत्वचम् । (३१।१)

पारिजातं जगन्नाथः केशवः केशिसूदनः ॥ (३१।२)

तं दृष्ट्वा प्राह गोविन्दं सत्यभामा द्विजोत्तम । (३२।१)

कस्मान् न द्वारकामेष नीयते कृष्ण पादपः ॥ (३२।२)

यदि ते तद्वचः सत्यं सत्यात्यर्थं प्रियेति मे । (३३।१)

मद्गेहनिष्कुटार्थाय तदयं नीयतां तरुः ॥ (३३।२)

न मे जाम्बवती तादृगभीष्टा न च रुक्मिणी । (३४।१)

सत्ये यथा त्वमित्युक्तं त्वया कृष्णासकृत् प्रियम् ॥ (३४।२)

सत्यं तद् यदि गोविन्द नोपचारकृतं तव । (३५।१)

तदस्तु पारिजातो ऽयं मम गेहविभूषणम् ॥ (३५।२)

बिभ्रती पारिजातस्य केशपक्षेण मञ्जरीम् । (३६।१)

सपत्नीनामहं मध्ये शोभेयमिति कामये ॥ (३६।२)

पराशर उवाच । (३७।१)

इत्युक्तः स प्रहस्यैनां पारिजातं गरुत्मति । (३७।२)

आरोपयामास हरिस्तमूचुर्वनरक्षिणः ॥ (३७।३)

भो शची देवराजस्य महिषी तत्परिग्रहम् । (३८।१)

पारिजातं न गोविन्द हर्तुमर्हसि पादपम् ॥ (३८।२)

शची विभूषणार्थाय देवैरमृतमन्थने । (३९।१)

उत्पादितो ऽयं न क्षेमी गृहीत्वैनं गमिष्यसि ॥ (३९।२)

देवराजो मुखप्रेक्षो यस्यास्तस्याः परिग्रहम् । (४०।१)

मौढ्यात्प्रार्थयसे क्षेमी गृहीत्वैनं हि को व्रजेत् ॥ (४०।२)

अवश्यमस्य देवेन्द्रो निष्कृतिं कृष्ण यास्यति । (४१।१)

वज्रोद्यतकरं शक्रमनुयास्यन्ति चामराः ॥ (४१।२)

तदलं सकलैर्देवैर्विग्रहेण तवाच्युत । (४२।१)

विपाककटु यत्कर्म तन्न शंसन्ति पण्डिताः ॥ (४२।२)

पराशर उवाच । (४३।१)

इत्युक्ते तैरुवाचैतान् सत्यभामातिकोपिनी । (४३।२)

का शची पारिजातस्य को वा शक्रः सुराधिपः ॥ (४३।३)

सामान्यः सर्वलोकानां यद्येषो ऽमृतमन्थने । (४४।१)

समुत्पन्नः सुराः कस्मादेको गृह्णाति वासवः ॥ (४४।२)

यथा सुधा यथैवेन्दुर्यथा श्रीर्वनरक्षिणः । (४५।१)

सामान्यः सर्वलोकस्य पारिजातस्तथा द्रुमः ॥ (४५।२)

भर्तृबाहुमहागर्वाद् रुणद्ध्येनमथो शची । (४६।१)

तत्कथ्यतामलं क्षान्त्या सत्या हारयति द्रुमम् ॥ (४६।२)

कथ्यतां च द्रुतं गत्वा पौलोम्या वचनं मम । (४७।१)

सत्यभामा वदत्येतदिति गर्वोद्धताक्षरम् ॥ (४७।२)

यदि त्वं दयिता भर्तुर्यदि वश्यः पतिस्तव । (४८।१)

मद्भर्तुर्हरतो वृक्षं तत्कारय निवारणम् ॥ (४८।२)

जानामि ते पतिं शक्रं जानामि त्रिदशेश्वरम् । (४९।१)

पारिजातं तथाप्येनं मानुषी हारयामि ते ॥ (४९।२)

पराशर उवाच । (५०।१)

इत्युक्ता रक्षिणो गत्वा शच्या ऊचुर्यथोदितम् । (५०।२)

शची चोत्साहयामास त्रिदशाधिपतिं पतिम् ॥ (५०।३)

ततः समस्तदेवानां सैन्यैः परिवृतो हरिम् । (५१।१)

प्रययौ पारिजातार्थमिन्द्रो योधयितुं द्विज ॥ (५१।२)

ततः परिघनिस्त्रिंशगदाशूलवरायुधाः । (५२।१)

बभूवुस्त्रिदशाः सज्जाः शक्रे वज्रकरे स्थिते ॥ (५२।२)

ततो निरीक्ष्य गोविन्दो नागराजोपरि स्थितम् । (५३।१)

शक्रं देवपरीवारं युद्धाय समुपस्थितम् ॥ (५३।२)

चकार शङ्खनिर्घोषं दिशः शब्देन पूरयन् । (५४।१)

मुमोच च शरव्रातं सहस्रायुतसंमितम् ॥ (५४।२)

ततो दिशो नभश्चैव दृष्ट्वा शरशताचितम् । (५५।१)

मुमुचुस्त्रिदशाः सर्वे अस्त्रशस्त्राण्यनेकशः ॥ (५५।२)

एकैकं शस्त्रम् अस्त्रं च देवैर्मुक्तं सहस्रधा । (५६।१)

चिछेद लीलयैवेशो जगतां मधुसूदनः ॥ (५६।२)

पाशं सलिलराजस्य समाकृष्योरगाशनः । (५७।१)

चकार खण्डशश्चञ्च्वा बालपन्नगदेहवत् ॥ (५७।२)

यमेन प्रहितं दण्डं गदाविक्षेपखण्डितम् । (५८।१)

पृथिव्यां पातयामास भगवान्देवकीसुतः ॥ (५८।२)

शिबिकां च धनेशस्य चक्रेण तिलशो विभुः । (५९।१)

चकार शौरिरर्कं च दृष्टिदृष्टं हतौजसम् ॥ (५९।२)

नीतो ऽग्निः शतशो बाणैर्द्राविता वसवो दिशः । (६०।१)

चक्रविच्छिन्नशूलाग्रा रुद्रा भुवि निपातिताः ॥ (६०।२)

साध्या विश्वे च मरुतो गन्धर्वाश्चैव सायकैः । (६१।१)

शार्ङ्गेण प्रेरितैरस्ता व्योम्नि शाल्मलितूलवत् ॥ (६१।२)

गरुत्मानपि वक्त्रेण पक्षाभ्यां नखराङ्कुरैः । (६२।१)

भक्षयंस्ताडयन्देवान्दारयंश्च चचार वै ॥ (६२।२)

ततः शरसहस्रेण देवेन्द्रमधुसूदनौ । (६३।१)

परस्परं ववर्षाते धाराभिरिव तोयदौ ॥ (६३।२)

ऐरावतेन गरुडो युयुधे तत्र संकुले । (६४।१)

देवैः समस्तैर्युयुधे शक्रेण च जनार्दनः ॥ (६४।२)

छिन्नेष्वशेषबाणेषु शस्त्रेष्वस्त्रेषु च त्वरन् । (६५।१)

जग्राह वासवो वज्रं कृष्णश्चक्रं सुदर्शनम् ॥ (६५।२)

ततो हाहाकृतं सर्वं त्रैलोक्यं द्विजसत्तम । (६६।१)

वज्रचक्रधरौ दृष्ट्वा देवराजजनार्दनौ ॥ (६६।२)

क्षिप्तं वज्रमथेन्द्रेण जग्राह भगवान्हरिः । (६७।१)

न मुमोच तथा चक्रं शक्रं तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (६७।२)

प्रणष्टवज्रं देवेन्द्रं गरुडक्षतवाहनम् । (६८।१)

सत्यभामाब्रवीद्वीरं पलायनपरायणम् ॥ (६८।२)

त्रैलोक्येश्वर नो युक्तं शचीभर्तुः पलायनम् । (६९।१)

पारिजातस्रगाभोगा त्वामुपस्थास्यते शची ॥ (६९।२)

कीदृशं देवराज्यं ते पारिजातस्रगुज्ज्वलाम् । (७०।१)

अपश्यतो यथा पूर्वं प्रणयाभ्यागतां शचीम् ॥ (७०।२)

अलं शक्र प्रयातेन न व्रीडां गन्तुमर्हसि । (७१।१)

नीयतां पारिजातो ऽयं देवाः सन्तु गतव्यथाः ॥ (७१।२)

पतिगर्वावलेपेन बहुमानपुरःसरम् । (७२।१)

न ददर्श गृहायातामुपचारेण मां शची ॥ (७२।२)

स्त्रीत्वादगुरुचित्ताहं स्वभर्तृश्लाघनापरा । (७३।१)

ततः कृतवती शक्र भवता सह विग्रहम् ॥ (७३।२)

तदलं पारिजातेन परस्वेन हृतेन नः । (७४।१)

रूपेण गर्विता सा तु भर्त्रा स्त्री का न गर्विता ॥ (७४।२)

पराशर उवाच । (७५।१)

इत्युक्तो वै निववृते देवराजस्तया द्विज । (७५।२)

प्राह चैनामलं चण्डि सखि खेदातिविस्तरैः ॥ (७५।३)

न चापि सर्गसंहारस्थितिकर्ताखिलस्य यः । (७६।१)

जितस्य तेन मे व्रीडा जायते विश्वरूपिणा ॥ (७६।२)

यस्मिञ्जगत्सकलमेतद् अनादिमध्ये यस्माद्यतश्च न भविष्यति सर्वभूतात् । (७७।१)

तेनोद्भवप्रलयपालनकारणेन व्रीडा कथं भवति देवि निराकृतस्य ॥ (७७।२)

सकलभुवनसूतिर्मूर्तिरस्याणुसूक्ष्मा विदितसकलवेद्यैर्ज्ञायते यस्य नान्यैः । (७८।१)

तमजमकृतमीशं शाश्वतं स्वेच्छयैनं जगदुपकृतिमर्त्यं को विजेतुं समर्थः ॥ (७८।२)